<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="es">
	<id>https://muysca.cubun.org/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Lmalbam</id>
	<title>Muysc cubun - Lengua Muisca - Contribuciones del usuario [es]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://muysca.cubun.org/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Lmalbam"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/Especial:Contribuciones/Lmalbam"/>
	<updated>2026-06-07T20:50:57Z</updated>
	<subtitle>Contribuciones del usuario</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.35.14</generator>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_116v&amp;diff=14146</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 116v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_116v&amp;diff=14146"/>
		<updated>2010-07-13T21:04:51Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 109v |siguiente = fol 110v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Tender en el suelo la manta,…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 109v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 110v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tender en el suelo la manta, la estera, la al//fonbra, etc. '''Hichas zemuysqua''' [o] '''chytas bzasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tener, poseer. Díçese por el v[er] bo '''aguene''', como, &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_116r&amp;diff=14145</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 116r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_116r&amp;diff=14145"/>
		<updated>2010-07-13T21:03:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 109v |siguiente = fol 110v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Tanto como esto será. '''Fa…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 109v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 110v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tanto como esto será. '''Fasis cuhunga'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tampoco es ése. '''Ysez ys nza'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tampoco uino ayer. '''Muyhya suas azahuza'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tanpoco ha benido oy. '''Faz ahuza'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tañer dando golpes. '''Ys bgyisuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tañer campana. '''Canpanaz bgyisuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tañer ynstrumento de boca. '''Bqusqua, bcucu, chacusca, chacue, chacunga'''. &amp;lt;br&amp;gt;	&lt;br /&gt;
Tapar. '''Quyhyc btasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tapadera. '''Quyhyne'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tardar. '''Spquin zuhusquaza'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tarde del día. '''Suamena'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tarea. '''Zua, mgua, agua''', etc. mi tarea, tu tarea, etc. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tarea señalar. '''Agua bzasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tarea cunplir. '''Zua bquysqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tartamudear. '''Zepquaguansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tartamudo. '''Pquaga'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Telar. '''Quyty'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Telaraña. '''Sos pquazine'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Temblar. '''Zusynsuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Temblar la tierra. '''Ie zamisqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Temer. '''Bsiesesuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Témote, tengo miedo de ti. '''Mahac bsiesesuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Témote, no te suseda mal. '''Muhuc  bsiesesuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Temeroso. '''Absies mague'''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tender al sol trigo, turmas, maíz, etc. '''Suaz bquysqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_115v&amp;diff=14104</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 115v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_115v&amp;diff=14104"/>
		<updated>2010-07-12T21:54:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 109v |siguiente = fol 110v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Suçia cosa. '''Amuyhyzen ma…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 109v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 110v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Suçia cosa. '''Amuyhyzen mague'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Suçiedad de hombre y de qualquiera animal. '''Gye'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Suspirar. '''Zefihizcaz guan btasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;center&amp;gt;&amp;lt;h2&amp;gt;T&amp;lt;/h2&amp;gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tabaco. '''Hosca'''. &amp;lt;br&amp;gt;	&lt;br /&gt;
Tabaco beber. '''Hoscaz biohotysuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tabaco beber por mí. '''Hahas abiohotysuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tabique. '''Cuhusa'''. &amp;lt;br&amp;gt;	&lt;br /&gt;
Tabla. '''Quye'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tacha no tener. '''Ipquauie achuenza, chahan maguizac zepquane'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tallo de planta. '''Quyne'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tallo de maíz. '''Abquyne'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ta[ma]ño como yo. '''Bycha zeguespqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tamaño como tú. '''Mue mguesca'''. Tamaño como tú es, '''mue mguesugue, hycha  zguesugue'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tamaño como éste. '''Sis guespqua''' [o] '''fasihipqua''' [o] '''sis cuhuc aguecua'''. Tamaño como éste es, '''sis guesugue''' [o] '''fasihipqua gue''' [o] '''sis cuhugue''' [o] '''sis cuhuc aguene'''. Tamaño como aquél  es, '''as guesugue''' [o] '''as cuhugue''' [o] '''as cuhuc aguene bas guespqua''' [o] '''as cuhuc aguecua''' [o] '''fahaspqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tanto como esto es. '''Fasis cuhugue'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_115r&amp;diff=14102</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 115r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_115r&amp;diff=14102"/>
		<updated>2010-07-12T21:48:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 109v |siguiente = fol 110v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Soñar  mal. '''Zemuys suaz …'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 109v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 110v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soñar  mal. '''Zemuys suaz agua haiansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sonarse, linpiarse las narizes. '''Isaca zemahazesuca''' [o] '''isaca btytysuca''' [o] '''hota zemahazesuca. Muta tytu''', suénate los mocos. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Soplar candela. '''Yc bcusqua'''. Sopla la candela,  '''gatac cu'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Soplar otra cosa. '''Obas bcusqua'''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sorda persona. '''Cuhupqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sordo haçerse. '''Zecuhupquansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sosegar el coraçón. '''Zpquyquyz  quypquas bzasqua''' &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sosiégate y dí. '''Mpquyquy  quypquas  zo manye'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Subir. '''Zoszansuca'''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Suseder a otro. '''Apquac zemisqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Susesor mío. '''Zypquac miemuysca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sudar. '''Ixiunsuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sudor. '''Xiun'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Suegro respecto del yerno. '''Chica'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Suegro, llamando. '''Chichiquy'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Suegro, respecto de la nuera. '''Guaca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Suegra, respecto del yerno. '''Gyi'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Suegra, respecto de la nuera. '''Chasuaia'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Suelo. '''Hischa''' [o] '''iegui'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sueño. '''Muysua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sueño, el dormir. &amp;lt;br&amp;gt;	&lt;br /&gt;
Sufrir. '''Zepquyquyz  bcahamysuca'''  [o] '''zepquyquyc abgysqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sustituír a otro en su lugar. '''Entac bzasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sustituir por otro. '''Entanisucune''' [o] '''entac isucune'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_114v&amp;diff=14101</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 114v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_114v&amp;diff=14101"/>
		<updated>2010-07-12T21:47:18Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 109v |siguiente = fol 110v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Soberuio, rrijoso. '''Muynqu…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 109v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 110v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soberuio, rrijoso. '''Muynquyn'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sobornar. Vide 'cohechar'. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sobrar. '''Etagosqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sobras. '''Etago'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sobras de maíz. '''Abitago'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sobre, preposiçión '''Gyna''' [o] '''gyca''' [o] '''fihistana'''. Véase el arte. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sobrino o sobrina yjos de hermana respecto del tío. '''Guabxie'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sobrino o sobrina de otra qualquiera manera&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sol. '''Sua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sola cosa. '''Achyquisa'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Soltar. '''Ubtasqua'''.	&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sombra de qualquiera cosa. '''Ij'''&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
Sombra mía. '''Zij. Mij''', sombra tuya. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sombra de Pedro. '''Pedro ij'''. Sombra de la casa, '''vij'''. Pero para desir, ponte a la sombra, se dise d [e] esta manera: ponte a mi sombra, '''zincazo'''; ponte a su sombra, '''encazo'''; quiero estar a tu sombra, '''minc chazona'''; quiero estar a la sombra de la casa, '''uin chazona'''. Yten se dise este aduerbio d[e] esta manera; '''zuhupqua''', a mi  sombra; '''muhupqua''', a tu sombra; '''Pedro hupquaca''', a la sombra de Pedro. También la sombra se llama, '''myhymca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sombra haçer. '''Zij zbquysqua, mij mquysqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sollozar. '''Zefihistac anysqua''' [o] '''ichychynsuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sombrero. '''Pquapqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Soñar. '''Zemuysygosqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_114r&amp;diff=14098</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 114r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_114r&amp;diff=14098"/>
		<updated>2010-07-12T21:43:00Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 109v |siguiente = fol 110v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Sentido. '''Zupqua zepquyquy…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 109v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 110v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sentido. '''Zupqua zepquyquy'''; como quando se pregunta del enfermo, ¿tiene todauía sentido? / / '''ecoyscuc opqua pquyquyz aguene'''? Aún tiene sentido, '''ecopqua pquyquyz aguene'''. Ya se le a quitado el sentido, ya no siente, '''ie opqua pquyquyz aguezac aga'''. Perder el sentido como quando uno s[e] enborracha, '''zuhuichyc puycaz aguezac agasqua'''.	&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sepultar. '''Hiehac bzasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sepultado estar. '''Hichac azone'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sesos. '''Zote'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sí, afirmando. '''O'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sienes. '''Agua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Siempre. '''Hichan xie yscuc'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sierra. '''Gua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sieso. '''Iohoz quyhyca'''. &amp;lt;br&amp;gt;	&lt;br /&gt;
Significar. Es lo mismo que desir, q[ué] significa: '''haco angusqua siso hac nguisca'''. Esta palabra significa cielo, '''sis cubunz çielo anga pqua gue'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Siluar. '''Zegohozensuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Simiente de animal. '''Ion''' [o] '''ionta'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Simiente de maíz. '''Absun'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Simiente de turmas. '''Iomsun'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Simiente de otras plantas. '''Ubao'''&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sin, preposiçión. Es esta negaçión, '''zac''', añadida al v[er]bo. Véase el arte. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sino que. Pónese esta negaçión, '''zac''', añadida al nombre o verbo; como, no está muerto sino que duerme, '''abgyzasc aquybysugue'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sin más ni más. '''Pahacuc pquynuc'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sobaco. '''Gacata'''&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_113v&amp;diff=14097</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 113v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_113v&amp;diff=14097"/>
		<updated>2010-07-12T21:39:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 109v |siguiente = fol 110v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Seguir, esto es, ir tras d[e…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 109v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 110v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Seguir, esto es, ir tras d[e] él. '''Asucas inasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Seguir la muger. '''Aquihicha zebisqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Senbrar. '''Bxisqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Senbrado estar. '''Axizene'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Semejante ser. '''Hycha zecuhuc aguene''', es, semejante a mí. &amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
Semejante a mí. '''Hicha zecuhuc aguecua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Semejante a ti. '''Mue umcuhuc aguecua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Seminario. '''Kuka'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Señal. '''Oque'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Señalar. '''Oquez bquysqua. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Señor. '''Hue. Zehue''', mi señor. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Señor, llamando. '''Hue'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Señor de uasallos. '''Psihipqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Señor de criados. '''Paba'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Señora. '''Guaia'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Seno de muger. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sentarse. '''Hichan izasqua''' [o] '''hichan ithyhysqua.''' Vide 'asentarse'. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sentir. No ai uocablo q[ue] propriamente çignifique, pero ai las frases  çiguientes: mucho siento el dolor, '''aiu mague aiuz yn iapuyquyne'''; no siente los asotes, '''anguityz ys azac agueza, changuitys chahas azac águeza'''. Para todos los demás sentido  donde se trata de sentir o no sentir, no ai más del verbo de sauer. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sentir el ruido. '''Angue zebquysqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_113r&amp;diff=14096</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 113r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_113r&amp;diff=14096"/>
		<updated>2010-07-12T21:36:29Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 109v |siguiente = fol 110v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Sanar. '''Ichuensuca'''. &amp;lt;br…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 109v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 110v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sanar. '''Ichuensuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sanar a otro. '''Bchuesuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sangrar. '''Bquihisqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sangre. '''Hyba'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sapo. '''Hyba'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sajar. '''Bgahazesuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sarna. '''Iza'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sarnoso. '''lzaquyn'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sarna tener. '''Zizansuca, mizansuca''', etc. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sarna menuda. '''Fazua''' [o] '''suize'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saya de yndia. '''Guane'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sazonarse la madera. '''Aiensuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sazonarse la fruta. '''Aiensuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sazonarse la fruta fuera del árbol para poderse comer. '''Aonansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
Sazonarse la comida. '''Achuensuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sazonarse otras cosas generalmente. '''Achuensuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Seca cosa. '''Buchua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Secarse algo. '''Abuchuansuca'''. Verbo general. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Secar. '''Zmuchuasuca'''. Verbo general. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Secarse. '''Axiquynsuca'''. Neutro. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Secar. '''Bxiquysuca'''. Y mperatiuo, '''xicu, maxicua'''. Correlatiuo del de arriua pero estos dos v[er]bos no se disen de todas materias, sino de algunas. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sed tener. '''Zepquyhyzynsuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Segar. '''Zemascasuca, bgynsuca, bgyusuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Segundo. '''Amuyca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Segunda uez. '''Yca muyiaca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_112v&amp;diff=14095</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 112v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_112v&amp;diff=14095"/>
		<updated>2010-07-12T21:33:22Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 109v |siguiente = fol 110v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Sacrificar de los yndios. D…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 109v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 110v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sacrificar de los yndios. Dísese por los v[er]bos com[un]es // de q[ue]mar, arrojar, etc. conforme fuere la ación q[ue] se haçe, más no ai v[er]bo particular para eso. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sacudir de qualquiera suerte. '''Btytysuca'''. Y mperatiuo,  '''tytu'''. Partiçipios: '''chatytysuca, chatytua, chatytynynga'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sacudirme la piedra o otra cosa q[ue] me tiran o se cae, '''	Chahan anyquy'''. Sacudiome en el brazo, '''zepquacan anyquy'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sagaz. '''Apquyquy chie ynpuyca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sal quiere este güebo. '''lpquauie gue apqueque'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sal. '''Nygua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Salar. '''Nyguaz ys biasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Salir uno. '''Fac zansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Salir la multitud de jente de donde an estado juntos. '''Fac chibgusqua'''. Pretérito, '''fac chibguque'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Salir. muchos. '''Fac chigusqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Salir el agua. '''Fac agusqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Salir el pollo. '''Afinsuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Salir el sol. '''Suaz guan amisqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saliua. '''Quyhyza'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Salpicar. Lo mismo q[ue] saltar. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saltar. '''Guate zansuca''' [o] '''guate bchahansuca'''. Ambos neutros. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saltear. '''Isapquagosqua''', neutro, [o] '''bsapquasuca''', actiuo. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Salteome, '''chabsapquao'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saluar de peligro. '''Zehuizesuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saluarse o escapar de peligro. '''Zehuizensuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Salud tener. '''Choc izone'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_112r&amp;diff=14094</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 112r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_112r&amp;diff=14094"/>
		<updated>2010-07-12T21:31:20Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 109v |siguiente = fol 110v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Sabrosa cosa. '''Achuen magu…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 109v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 110v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sabrosa cosa. '''Achuen mague, amuyntan mague, en mague'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sabia persona. Vide 'ábil'. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sacar afuera. '''Fac bzasqua''', con todos los v[er]bos de poner acomodando a cada uno a la materia que pide, como se berá, por los ynperatiuos sig[uien] tes: &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saca la manta u otro paño. '''Foi fac muyu'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sácale las tripas. '''Azimsuca fac nycu'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saca la lista o otro qualquier papel. '''Ioque fac muyu'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saca afuera el pan del horno. Si es uno el pán, '''fun tac zo'''; si son dos o más, '''fun tac pquycu'''; si son muchos, '''fun tac quyu'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saca la paja. '''Muyn fac quyu'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saca la tierra. '''Fusque fac quyu'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saca. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sacar al sol. '''Suac fac zemasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sacar echando fuera. '''Fac btasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sacar llebando a otra parte. '''Fac zemasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sacar tirando asia fuera. '''Fac bsuhusqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sacar a la lus. '''Muyian pquaoc tac zemasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sacar turmas. '''Zepquasqua''', poniéndole el nombre. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sacar niguas. '''Fac bzasqua''' [o] '''zepquasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saçerdote. '''Chyquy'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_111v&amp;diff=14093</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 111v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_111v&amp;diff=14093"/>
		<updated>2010-07-12T21:28:02Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 109v |siguiente = fol 110v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  ¿Sabes tejer mantas? '''Mue…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 109v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 110v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
¿Sabes tejer mantas? '''Mue foi mpqua choa'''? Yo no sé tejerlas, '''hychan zepqua machuenza'''. ¿Quién sabe tejer mantas? '''Xie foiz apqua cho'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Sabes tu q[ue] no a benido? '''Ahuzan zmocoa'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Sabes tú que yo no tengo culpa? '''Zepquyquyzh ague zan mocoa'''? &amp;lt;br&amp;gt;	&lt;br /&gt;
¿Sabes tú que no lo ai? ¿'''Aguezanz mocoa'''? En esta forma se dis[e] en todos los negatiuos q[uan]do se pregunta, y responde: '''ahuzanchoco gue'''; bien sé que no a benido. '''Mpquyquyz aguezan choco gue''', bien se q[ue] no tienes culpa. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saber el manjar. '''Zequyhycuc cho gue, mquyhycac chogue''', sábeme bien [o] '''zequyhycac choc aguene'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saber mal. '''Zequyhycac chuenza'''  [o] '''zequyhycac guahaica gue''' [o] '''zequyhycac guahaica aguene'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sabe a pan. '''Funye zabcasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sabe a tierra. '''Hichye zabcasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sabe a maíz. '''Abye zabcasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sábeme a pan. '''Zequyhycan funye zabcasqua'''. ¿A qué te supo? '''lahaco mquyhycacaz azaguenebe'''? y responde, súpome a pan: '''zequyhycan funye zabcaque'''. ¿A qué sabe? '''lahacoa azeguenebe'''? [o] '''ipquyco becasca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sabor. '''A'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sabor bueno. '''A cho'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sabor malo. '''A machuenza''', no tiene sabor, '''a magueza''' [o] '''a chue magueza''' [o] '''apqua chupqua magueza'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_111r&amp;diff=14092</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 111r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_111r&amp;diff=14092"/>
		<updated>2010-07-12T21:22:20Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 109v |siguiente = fol 110v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  '''conynga, uconynga, chiuco…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 109v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 110v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''conynga, uconynga, chiuconynga, miuconynga, uconynga'''. Pero la  çignificaçión se aplica de la manera  çig[uien]te: ¿Sabes? '''mocoa'''?; sí sé, '''choco gue'''; ¿sabes reçar? '''reçar mocoa'''?, y rresponde, '''choco gue''', bien se. Pero quando el sentido es, sabes, esto es, has sabido, estonçes disen, '''mucanua'''? y responde, '''zemucane gue''', sí sé. '''Zemucansuca''' quiere deçir, sabiendo uoi. Pero para desir, no sé, siempre se dise, '''zemucanza'''; no lo sabré, '''zemucanzinga'''; y así todos los demás negatiuos: Pero para desir, sabes haçer esto o esto, se dise en la forma sig[uien]te: ¿sabes coser? '''mxinego mocoa'''? [o] '''choa'''?, y rresponde: '''choco gue''' [o] '''cho gue'''; bien sé coser, '''cho gue bxi''' // ''' negosqua'''. Si yo supiera coser, '''bxinego chosan''' [o] '''chocosan'''; si tú sabes coser, '''mxinego chocan'''; sauiendo tú coser, '''mxinego choman''' [o] '''mxinego moconsan'''. ¿Sabes quién es Dios? '''Dios xieua xin mocoa'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Sabes que Dios murió por ti? '''Diosz msan abgyz mocoa'''? 	¿Sabiendo q[ue] Dios murió por ti, .por qué haçes esto? '''Diosz msan abgyz moconsan hac aguen ys pqua umquysqua'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Sabiendo que no era día de carne, comiste carne? '''Chihicacamzan zmucansan chihica mcaoa'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sabiendo que era día de viernez comí carne. '''Viernesc aguenz choco nsan chihicabca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sabiendo yo. '''Choconsan, zemucansan, choco gue xin, chocon xin'''. De todas estas maneras se dise. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sabiéndolo boi. '''le zemucansuca''' [o] '''ie zemucans bxy'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Sabes tú dónde ai santuario? '''Chunso yn aguecua mu	canua'''? y rresponde, '''yn aguecua choco gue''', bien sé dónde lo ai. &amp;lt;br&amp;gt;	&lt;br /&gt;
¿Sabes tú dónd [e] está? '''Yn suza mocoa'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Sabes tú si 1o ai? '''Aguen mocoa? Aguen choco gue''',	bien sé q[ue] lo ai. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Sabes tu que está allí?  '''Ynacasucune mocoa'''? y respon	de, '''ynaca sucune choco gue''', bien sé qu[e] está allí; '''ynaca asucune aquobaxin  zemucanza''', no sé que está allí. &amp;lt;br&amp;gt;	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_110v&amp;diff=14050</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 110v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_110v&amp;diff=14050"/>
		<updated>2010-07-06T21:27:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 109v |siguiente = fol 110v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Ronca persona. '''Fihista bu…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 109v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 110v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ronca persona. '''Fihista buchua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ronco estar. '''Zefihistaz ubuchuansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rudo de yngenio. '''Zepquyquy chie magueza'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ruido hacer. '''ltinansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;center&amp;gt;&amp;lt;h2&amp;gt;S&amp;lt;/h2&amp;gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Saber. '''Zemucansuca'''. Pretérito, '''zemucan''': Partiçipio de presente y de pretérito, '''choco, moco, uco, chiuco, miuco, uco'''. Partiçipio de futuro, '''choconynga, mo''' &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_110r&amp;diff=13895</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 110r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_110r&amp;diff=13895"/>
		<updated>2010-06-26T20:23:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 106v |siguiente = fol 107v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Rincón. '''Achopquana''' [o…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 106v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 107v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rincón. '''Achopquana''' [o] '''atoipquana'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Riña. '''Inago'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Río. '''Xie'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Riñones. '''Hete'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Risueña persona, '''Agytyn mague'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rouar. '''Isapqua gosqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rozar en sauana. '''Bzossysuca''', actiuo [o] '''izosegosqua''', neutro. Y así diçen: '''itan iizosygosqua''', estoi roçando 	mi labranza, [o] '''ita bzosysuca'''.	&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Roçiar con la uoca. '''Yc bchdhachasuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rodar. '''Zebenansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rodear. '''Etan zefanynsuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rodilla. '''Gota'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Roer. '''Bchuguasuca''', actiuo. '''Áse''' de poner lo que se rroe, porque puesto el uerbo a solas, ''çignificat rem turpem''. Rogar por otro. '''Asan zecubunsuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Romadizo. '''Hua''' [o] '''hazahua''' [o] '''huahaza'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Romadizarse. '''Huachahac amisqua''' [o] '''hua chahan azasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Romadizo tener. '''Hua chahan asucune'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Roncar. Vide 'reçollar'. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_109v&amp;diff=13894</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 109v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_109v&amp;diff=13894"/>
		<updated>2010-06-26T20:21:58Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 106v |siguiente = fol 107v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Repartir. '''Bquyquysuca, qu…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 106v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 107v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Repartir. '''Bquyquysuca, quycu, maquycua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reprehender. '''Yc zfihisuagosqua''', neutro. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Repudiar. '''Btatysuca''', actiuo. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Resbalar. '''Ichuguansuca''' [o] '''zemhozquensuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Resollar. '''Zefihizcaz ahusqua''' [o] '''isacaz ahusqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Resuello. '''Fihizca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Responder al que llama. '''Ai bgasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Responder a las raçones. '''Obac biasqua''' [o] '''obac zegusqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Restañar la sangre. '''Hybaz quyhyc btas ys absufusqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Restañarse. '''Hybaz quyhyc atas ys absuhusqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ressuçitar. '''Ichichy abtasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ressuçitar a otro. '''Achichy btasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ressuçitarse a sí proprio. '''Zytas chanyca ichichy btasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Retozar. '''Zepqua zegosqua''', neutro. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Retozar a otro. '''Zepqua zysuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Retozón. '''Apquaz yn mague'''. &amp;lt;br&amp;gt;	&lt;br /&gt;
Retozo. '''Pquazego'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reuerençiar. '''Achie zegusqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reír. '''Zegyguasuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reírse de mí. '''Chahas agyguasuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reçia persona. '''Achizan mague''' [o] '''chizco'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reçio, fuertemente. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reçiente cosa. '''Tyhyca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reçién. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Riuera. Vide 'orilla'. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_109r&amp;diff=13893</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 109r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_109r&amp;diff=13893"/>
		<updated>2010-06-26T20:21:00Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 106v |siguiente = fol 107v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Redonda estar d[ e] esta man…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 106v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 107v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Redonda estar d[ e] esta manera. '''Abanuca pquane'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Redondear. No ai uerbo actiuo, podrase desir así: '''cho quyus atoboc pquao''' [o] '''choc quyus abanuc pquao''', 	conforme fuere la forma de rredondo. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Refregar. '''Zmohosysuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Refrescarse. Es lo mismo q [ue] enfriarse. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Regar, ora sea el suelo o las plantas. '''Bsiesysuca'''. Aunque más proprio es para las plantas, y para regar el suelo, '''síc ys biasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Regalar. '''Choc bquysqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Regatear. No ai. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Regatón. '''Agyscan mague'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Regoldar. '''Ichyzas aiansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Relánpago. '''Hicabimy'''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Relanpagear. '''Hicabimyanynsuca''' [o] '''hicabimyamenan suca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Relumbrar. '''Achinqnsuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reluçiente cosa. '''Achinan mague'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Remedar a otro; Vide ´contrahaçer´. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
R mendar. '''Ipquauie ynz muys bxinsuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Regazo. '''Fizpqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Remolino de uiento. '''Chibsan'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Renpujar. '''Oban bgyisuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Remudar la rropa. '''Zmimysuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reñir. '''Zinagosqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reñir a otro. '''Yc zinagosqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_108v&amp;diff=13892</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 108v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_108v&amp;diff=13892"/>
		<updated>2010-06-26T20:18:13Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 106v |siguiente = fol 107v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =   Rebentar. '''Zposynsuca''' …'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 106v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 107v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rebentar. '''Zposynsuca''' [o] '''zpinzysuca''' [o] '''btotyssuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rebentar a otra cosa. '''Zposysuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reuibir. '''lchichy abtasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reuolcarse el caballo. '''Aosqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reuoleteando uenir. '''Ys amuyhyzan íe axyquy'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reuoluer ropa o otra cosa. '''Bsaquesuca''' [o] '''bsachysuca''' [o] '''ínsgahans bquysqua'''. Es lo mismo que mesclar. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rebuelto estar a la manera d[ic]ha. '''Asaquensuca''' [o] '''	asachynsuca''' [o] '''ínsgahans aquyne''' [o] '''gahans aquyne'''.	Es lo mismo que mezclado estar: &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reuoluerse en la rropa, enborujarse. '''Foíc_zbenansuca, 	ropac zebenansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reuoluer, enuoluer una cosa con otra. '''Ipqua  uie pañoc, 	zemenasuca, fuíc zemenasuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rebosar. '''Aquyhycan hichan aíansuca''' [o] '''aquyhycan ybcas aquynsuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rebuscar. '''Btyhyzasuca''', actiuo [o] '''ityhyzagosqua''', neutro. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Recalcar, enbutir. '''Yc bgytysuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reçiuir. '''Bgusqua; bguque'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reçiuir por muger. '''Zguic bgasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reçiuir por marido. '''Sahaoac bgasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reçiuir por hijo. '''lchutac bgasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reconpensar. '''Entaz hoc mnysqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reçongón. '''Achachuan mague'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Red para cazar. '''Quyne'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Red para pescar. '''laia''', y la pequeña, '''chupquasuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Redonda cosa, como bola. '''Atoboca''' [o] '''abenoca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Redonda estar d[e] esta manera. '''Atoboca pquane'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Redonda cosa en las demás formas. '''Abanuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_108r&amp;diff=13891</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 108r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_108r&amp;diff=13891"/>
		<updated>2010-06-26T20:16:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 106v |siguiente = fol 107v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Raras ueses. Vide 'de quando…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 106v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 107v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Raras ueses. Vide 'de quandoen quando'. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rascar. '''Beoíquesuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rasguñar. Vide 'arañar'. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rasgar. '''Btosqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rasgarse. '''Atosqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ratón. '''Chuhuia'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rayar. Vide 'pintar'. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rayo. '''Pquahaza''' [o] '''tybaxa'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rayo de resplandor. '''Pquihíza'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Raçón tienes. '''Ocas gue, hysy aguesnuc muequa'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rayz. '''Chihíza'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reatar vna uestia a otra. '''Amuyhycatan bzasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Reatados estar. '''Amuyhycatan abízene'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_107v&amp;diff=13890</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 107v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_107v&amp;diff=13890"/>
		<updated>2010-06-26T20:14:18Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: Página creada con '{{trascripcion_158 |seccion = Vocabulario |anterior = fol 106v |siguiente = fol 107v |foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg |texto =  Quitárseme la habla. '''Zhy…'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 106v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 107v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quitárseme la habla. '''Zhycac zemasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quítate de aí. '''lchyc asuhucu ''' [o] '''ichyc aquyu ''' [o] '''cazo'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quítate del sol. '''Suan ichycazo'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quitarse, desasirse, desencajarse. '''Ys amasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quitar assí. '''Ys btasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quijada. '''Quynhuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;center&amp;gt;&amp;lt;h2&amp;gt;R&amp;lt;/h2&amp;gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rabear. '''Asuhueaz abtasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rabiatar. '''Asuhuca bcamysuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rabiatados estar. '''Asuhucac acamyne'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Raer. '''Zmohosysuca'''.	&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rajar madera. '''Btosqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rajarse. '''Atosqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ralo. '''Xíes apquane''' [o] '''pquaoa'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rallar. '''Xemo hosysesuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rama o ramo de árbol. '''Quyeca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rama grande o braço de árbol, verde o seco. '''Canua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ramera. '''Chíhízapquaza'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rana. '''Zihíta'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ranaquajo. '''Hiba''' [o] '''iosua'''. El último es proprio, el primero es sapo. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_107r&amp;diff=13889</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 107r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_107r&amp;diff=13889"/>
		<updated>2010-06-26T20:11:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 106v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 107v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_107r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quejarse el que padeçe. '''Aí bgasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quejarse mormurando. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué tamaño es? '''Ficaobe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué tan grande está? '''Fico acuhumene'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién es? '''Xieoa'''? &amp;lt;br&amp;gt;	&lt;br /&gt;
¿Quién ha uenido? '''Xieo huca'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién más? '''Ynai xieoa''' [o] '''xie fuyzua'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué más? '''Yna aia [o] iqua fuezua'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién más uino? '''Ynai xieo huca''' [o] '''xie fuyzo houca'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién está aquí? '''Xieo sinasuza'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién es aquél? '''Aso xie'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién es aquel que está allí? '''Ana suzao xie'''? [o] '''aso síes anaca sucunebe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién es este que está tan afrentado? '''Sis o sies afana sucan zanquys apquanebe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién ba? '''Xico sienga'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién más ua? '''Ynai xico sienga'''? [o] '''xie fuyzo sienga'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién te dio? '''Xico mue guitua'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién me fiará? '''Xi ipquanga zmaobe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién me prestará su casa? '''Xi guenga btyube'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién diçe que es? '''Xie gue nohobe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quién dise que fue a Santa Fe? '''Xie gue quihiche saia nohobe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué diçe que haçe? '''1pqua gue quisca nohobe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quizá. No 1o ai propriamente en la lengua. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quitar. '''Bgusqua'''. Pret[érit]o, '''buguque'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quitémelo. '''Zytas abguque'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quitarse el uestido o el sombrero. El mismo verbo. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quitárseme la enfermedad. '''Chahas maiansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_106v&amp;diff=13888</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 106v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_106v&amp;diff=13888"/>
		<updated>2010-06-26T20:09:29Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 106r&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 107r&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_105v.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quebrar cabuyas, ylos y cosas así. '''Zmascasuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quebrarse las tales cosas. '''Abascansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quebrada cosa así. '''Abascoca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quebrar terrones. '''Gune zemugusuca''' [o] '''gune zmuhu¬ zasuca'''. Ymperatiuo, '''huzao''' . &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quedarse. '''Ypquac zemasqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quedo estar. '''Fac izasqua, atan izone, ichuba fac zmuysqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quedo, aduerbio. '''Chahuana'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quedito deçir. '''Fihizcao zegusqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quemar. '''Bgai pquasuca''' [o] '''zpqui histasuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quemarse. '''Zgai pquansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quema, es cosa que quema. '''Apquihistan mague'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quemar el yelo. '''Zpquihistasuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quemarse del yelo. '''Apquihistansuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quemar rozas. '''Isucogosqua''', neutro, [o] '''sucgo bquysqua''', actiuo. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quemar el sol, pega  el sol. '''Suaz chahan abcusqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quemarse al sol. '''Suaz chahan abcus zpquihistansuca. Suaz hichan abcus zquihichaz apquihistane''', abrasó el sol la tierra y quemáronseme los pies. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quemar el agí y otras cosas semejantes. '''Atyhyzynsuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quema. '''Atyhyzyn mague'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quemome la uoca. '''Zequyhycan aquyns atyhyzyne'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Querer, esto es, desear. Uéase en su lugar. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Querer, esto es, yntento tener, pretender, es mi uoluntad. '''Zegusqua'''. Béase el arte. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quejarçe al superior. Vide 'acusar'. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_106r&amp;diff=13887</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 106r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_106r&amp;diff=13887"/>
		<updated>2010-06-26T20:08:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 105v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 106v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_106r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
¿Qué te hago? '''Ipquo mahas chaquisca'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué quieres que te haga? '''Hac mue bganga maguisca'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué haz de haçer? '''Haco hycha umgangabe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué te tengo de haçer? '''Haco mue bgangabe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué se a de haçer d[e] esto? '''Sisz haco angangabe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué haz de haçer d[e] esto? '''Haco sisz mgangabe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué haz de haçer de mí? '''Haca hycha mgangabe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué quierez haçer de ello? '''Haco ysz umgangabe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué piensas haçer de mí? '''Hac hycha mgango maguisca'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué será de mí? '''Hacoz gangabe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué es aquello? '''Aso ipquabe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué es aquello que está allí? '''Anazonao ipqua''' [o] '''aso 	ipquas anaca sucunebe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué es aquello que haz sembrado? '''Aso ipquas mxiquebe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué quierez que haga? '''lpqua hycha bquyngo maguisca'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Que hagas lo que Dios manda quiero. '''Dios uza gaia mquynza gue chaguisca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quebrada de montes. '''Guatoque'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quebrar uasos de qualquIera manera. '''Zmugusuca'''. Pre¬térito, '''zemugu'''. Ymperatiuo, '''bugu'''. Partiçipios: '''chabugusuca, chabugua, chabugunynga'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quebrarse 1as cosas d[ic]has. '''Agynsuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quebrada cosa así. '''Agyuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quebrada es. '''Agyugue'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quebrada pierna. '''Gocagyu'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quebrar piedras, tablas y cosas así. '''Btosqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quebrarse las tales cosas. '''Atosqua'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Quebrada cosa así. '''Atocuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_105v&amp;diff=13886</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 105v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_105v&amp;diff=13886"/>
		<updated>2010-06-26T20:08:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 105r&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 106r&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_105v.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Que uengáis uosotros. '''Zomcauane'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Que cómo te llamas. '''IPquan uan mhyca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué quierez? '''lpquo mpquyquy'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Que qué quierez. '''lpqua uan mpquyquy'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Que haz. '''lahaco mquynsuca'''. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué diçes? '''I pquo maguisca'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué diçe? '''I pquo guisca'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué diçe? esto es, ¿ cómo diçe? '''I ahaco agusqua'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué haçes? '''I pquo maquisca'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué haçes? ¿ cómo haçes? '''lahaco mgasqua'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué haré p[ar]a ser b[ue]no? '''lahaco bgas muysca choc zegangabe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué haré? '''Lahaco bgangabe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué te duele? '''Mipquo iusuca'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué le duele? '''Epquo iusuca'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué nombre le pondremos? '''lpquo hycac chihanynga'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué tengo de comer? '''lpquo ipquo chasongabe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué traes? '''lpquo masonga'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué trugiste? '''I pquo mabaca'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué lleuaste? '''I pquo manye'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué lleuas? '''Ipquo masynga'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué haçes que no lo lleuaste? '''1pquo maquiscas mnyzane'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué e hecho yo que me an de dar? '''I pquo  chaquyias changuity nyngabe'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué es todo lo que ha de haçer? '''Ipquo fuyzo nquinga'''? Es lo que en español deçimos, ¿qué es lo que ai que haçer? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué es lo que ai que lleuar? '''lpqua fuyzo chiquinga'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Qué ynporta? ¿qué aprouecha? '''lpquo achica'''? &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_105r&amp;diff=13868</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 105r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_105r&amp;diff=13868"/>
		<updated>2010-06-24T22:06:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 104v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 105v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_105r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;center&amp;gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Q&amp;lt;/h2&amp;gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quáles? '''Besua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quál hombre es el que uino?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quándo? hablan[d]o de tiempo pasado. '''Fesua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quándo? hablando de tiempo futuro. '''Fesnua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quándo? hablando de oras. ¿A qué hora? '''Fica xinua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quánto es? '''Ficua'''?&amp;lt;br&amp;gt;	&lt;br /&gt;
¿Quánto te dio? '''Fico muhuc umne'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quánto te costó? '''Ficaco mcuque'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quánto uale? '''Fico acuca'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quánto ualdrá? '''Fienua acuca'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quánto será? '''Fienua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quántos son? '''Fiua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quántos serán? '''Finua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quántas ueses son? '''Yca ficacua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quánto tiempo ha? '''Ficaz aquyne'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quántos díaz ha? '''Sua ficaz aquyne'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quántos años ha? '''Zocam ficaz aquyne'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quántos años ha que no te az confesado? '''Zocam ficaz aquyne confesar mquyzane'''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Que, respondiendo. '''Ai''' [o] '''ai cha'''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Que uengas, suple dice. '''Zomcane'''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_105r&amp;diff=13867</id>
		<title>Manuscrito 158 BNC/Vocabulario/fol 105r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_158_BNC/Vocabulario/fol_105r&amp;diff=13867"/>
		<updated>2010-06-24T21:49:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_158&lt;br /&gt;
|seccion = Vocabulario&lt;br /&gt;
|anterior = fol 104v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 105v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_158_BNC_vocabulario_-_fol_105r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
¿Quáles? '''Besua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quál hombre es el que uino?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quándo? hablan[d]o de tiempo pasado. '''Fesua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quándo? hablando de tiempo futuro. '''Fesnua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quándo? hablando de oras. ¿A qué hora? '''Fica xinua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quánto es? '''Ficua'''?&amp;lt;br&amp;gt;	&lt;br /&gt;
¿Quánto te dio? '''Fico muhuc umne'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quánto te costó? '''Ficaco mcuque'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quánto uale? '''Fico acuca'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quánto ualdrá? '''Fienua acuca'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quánto será? '''Fienua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quántos son? '''Fiua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quántos serán? '''Finua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quántas ueses son? '''Yca ficacua'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quánto tiempo ha? '''Ficaz aquyne'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quántos díaz ha? '''Sua ficaz aquyne'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quántos años ha? '''Zocam ficaz aquyne'''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Quántos años ha que no te az confesado? '''Zocam ficaz aquyne confesar mquyzane'''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Que, respondiendo. '''Ai [o] ai cha'''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Que uengas, suple dice. '''Zomcane'''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Muisquismos&amp;diff=12313</id>
		<title>Muisquismos</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Muisquismos&amp;diff=12313"/>
		<updated>2010-03-12T03:16:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;= Bibliografía básica =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Montes Giraldo, José Joaquín. - Fitónimos de sustrato en el altiplano Cundiboyacense y dialectos muiscas&lt;br /&gt;
* [[Imagen: fitonimos_de_sustrato.pdf]]&lt;br /&gt;
González de Pérez, María Stella - Probables muisquismos, probables étimos.&lt;br /&gt;
* [[Imagen: probables_muisquismos.pdf]]&lt;br /&gt;
R. De Montes, María Luisa - Muisquismos en Colombia.&lt;br /&gt;
* [[Imagen: muisquismos_en_colombia.pdf]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Topónimos =&lt;br /&gt;
* Ver [[MU/Topónimos|Topónimos]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Antropónimos =&lt;br /&gt;
* Ver [[MU/Antropónimos|Antropónimos]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Lista de probables muisquismos =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Verbos ==                    &lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/chones|Chones]] (Tengas?)             '''de [[zone]]'''.          &lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/deque|Deque]] (Acerque)               '''de [[tekesuka]]'''.            &lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/esjicar|Esjicar]]/desficar (Quitar hojas secas.)   '''de [[fika]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/escachar|Escachar]]/descachar/esgochar/desgochar (Romper, quebrar) '''de [[kahachysuka]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/enchinar|Enchinar]] (Colocar varas ó “Chines” al través para hacer una pared de bahareque.)  '''de [[chihine]]'''.   &lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/jutearar|Jutear]]/futear (Podrirse)    '''de [[futynsuka]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/jayar|Jayar]]/Jaiar (Regurgitar el alimento las vacas para masticarlo nuevamente.) (Muisquismo por determinar)         '''de [[hayo]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/pichar|Pichar]] (Copular)            '''de [[b-|b]][[chiskua]]'''.         &lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/quichiquiar|Quichiquiar]] (Paladiar) '''de [[kychykysuka]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/totear|Totear]] (Reventar)           '''de [[tohotysuka]]'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Nombres ==         &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[MU/bigua|Bigua]] (Sal mineral en su estado natural) '''de [[nygua]]'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/coca|Coca]] (Objeto donde se echa el almuerzo) '''de [[koka]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/cuba|Cuba]] (Hijo menor)            '''de [[kuhuba]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/cuchuco|Cuchuco]] (Sopa de granos)  '''de [[kychyky]]'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[MU/chajuà|Chajua]] (Cansancio)                 '''de '''&lt;br /&gt;
# [[MU/chichagüi|Chichagüi]] (Llaga en la piel)    '''de '''&lt;br /&gt;
# [[MU/chichí|Chichí]] (Orina)                     '''de [[chychysuka]]'''&lt;br /&gt;
## [[MU/chiche|Chiche]] (Pene)&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/chocá|Chocá]] (Tutumada)            '''de [[zoka]]'''&lt;br /&gt;
## '''Choco''' (Fruto del totumo)   '''relacionado con [[zoka]]'''&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/chota|Chota]]. (Mujer que abre las piernas insinuando deseo sexual. Ofensa.) Manta. Cund. de '''[[chotonsuka]]'''&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/chucua|Chucua]] (Pantano, humedal)  '''de [[chupkua]]''' &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/güeba|Güeba]] (Pendejo)             '''de [[ueba]]''' (Extranjero)&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/guayumba|Guayumba]] (Testículo)             '''de [[iome]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/guaiome|Guaiome]] (Siembra rápida)         '''de [[iome]]'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/iota|Iota]]                         '''de [[iotu]]'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/jucha|Jucha]] (sarpullido)          '''de [[fuza]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/jute|Jute]] (Podrido)               '''de [[futynsuka]]'''.&lt;br /&gt;
## [[Muisquismo/jutes|Jutes]] (Maiz puesto a fermentar. Mazorca de agua).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/pacha]] (Objeto siamés)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/suco|Suco]] (Sin Cola)              '''de [[suhuka]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/soco|Soco]] (Rápido, ligero)        '''de [[supkua]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/sute|Sute]] (Pequeño)               '''de [[sotupkua]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/sote|Sote]] (Cría de la Nigua)      '''de [[sote]]'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/tegüa|Tegüa]] (Chamán, hechicero)   '''de [[tygua]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/tote|Tote]] (Objeto que revienta)   '''de [[tohotysuka]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/tunjo|Tunjo]] (Santuario)           '''de [[chunso]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/turmequé|Turmequé]] (Tejo) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[MU/uche|Uche]] (Material de esterilla)         '''de [[uze]]'''&lt;br /&gt;
##  [[MU/oche|Oche]] (En Duitama) &lt;br /&gt;
##  [[MU/unche|Unche]] (Residuo del Fique en Manta) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Animales ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/chimbe|Chimbe]] (Eremophilus mutisii - Pez capitán) de '''chiinegui''' revisar manuscrito 159 fol 96r. Probablemente '''chimegui'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/chisa|Chisa]] (Larva de escarabajo) '''de [[zisa]]'''.&lt;br /&gt;
## [[Muisquismo/chire|Chire]] (Larva de escarabajo en Duitama).&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/guala|Guala]] (Buitre hembra)        '''de [[guao]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/guapucha|Guapucha]] (Grundulus bogotensis) '''guapquyhyza: /ɣuapkɨhɨtʂa/ =&amp;gt; /ɣuapɨtʂa/ =&amp;gt; /ɣuaputʃa/'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/quincha|Quincha]] (Colibrí)          '''de [[kynza]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/sote|Sote]] (Nigua)                  '''de [[sote]]'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Plantas === &lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/guaba|Guaba]]                                     de '''[[foaba]]'''&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/guasca|Guasca]] (Galinsoga parviflora)&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/guaca|Guaca]]                                     '''de [[guaquy]]''' &lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/jica|Jica]] (Hoja del maíz o plantas similares.)  '''de [[fika]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/chin|Chin]] (Palo delgado para bajar la fruta)    '''de [[chihine]]'''.&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/chusque|Chusque]] (Chusquea scandens)             '''de [[chusquy]]'''.&lt;br /&gt;
## '''Chuscal, chuscales.'''&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/fique|Fique]] (Furcraea andina).                  '''de [[fike]]''' .&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/curuba|Curuba]]&lt;br /&gt;
## [[Muisquismo/curuba|Curubo]]&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/quiche|Quiche]] (Planta bromeliácea epifita).&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/Chacua|Chacua]] (Tira de la hoja de fique).&lt;br /&gt;
## [[Muisquismo/racua|Racua]] &lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/Cura|Cura]] (Aguacate).&lt;br /&gt;
## [[Muisquismo/Curapa|Curapa]] (Semilla del Aguacate).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Posibles ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/poncho|Poncho]] (Manta delgada)      '''de [[boi]] [[cho]]?'''&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/chacho|Chacho]]                      '''de [[cha]] [[cho]]?'''&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/guache|Guache]]                      '''de [[gua]] [[cha]]?'''&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/uiaia|¡ uiaia !]]&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/isaiá|isaiá]] (Para espantar las gallinas)&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/huisa|huisa]] (Para arriar el ganado)&lt;br /&gt;
# [[MU/tuste|Tuste]]                               '''de [[zysky]]?'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Por analizar ==&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/chitear|Chitear]] (Rajar, cuartear)&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/soche|soche]] (Venado de monte)&lt;br /&gt;
# [[Muisquismo/gosque|gosque]] (Joven pícaro, perro callejero)&lt;br /&gt;
# chaguala. (Herida o cicatriz grande).&lt;br /&gt;
# Chirle (Dícese de ciertos tubérculos, especialmente la papa, cuando presentan una textura desagradable) Quipile.&lt;br /&gt;
# chisga (1. Oferta, ganga, algo muy barato 2.Música popular, música del común, de fácil adquisición.)&lt;br /&gt;
# chingue (Vestido de baño).&lt;br /&gt;
# Chorote (Vasija de barro).&lt;br /&gt;
# chucha (Zarigüeya).&lt;br /&gt;
# jara o fara  (Zarigüeya).&lt;br /&gt;
# chulo (Buitre americano).&lt;br /&gt;
# quimba (Una especie de calzado).&lt;br /&gt;
# cotiza (Una especie de calzado).&lt;br /&gt;
# chite (Váyase).&lt;br /&gt;
# chimba. (1. Algo bueno o agradable / 2. Carne en Santander).&lt;br /&gt;
# chimbo. (Algo falsificado)&lt;br /&gt;
# chambón. (Algo mediocre).&lt;br /&gt;
# churrusco. ()&lt;br /&gt;
# churumbel.&lt;br /&gt;
# guaro. (Aguardiente).&lt;br /&gt;
# chirrinche. (Aguardiente casero)&lt;br /&gt;
# chirriado.&lt;br /&gt;
# chicho (1. Estar bravo. 2. Algo que está pasado para consumir).&lt;br /&gt;
# enfoscar (Aislarse).&lt;br /&gt;
# uinche (Yuca de mala calidad en la cocción y en el consumo).&lt;br /&gt;
# güinche / winche (Lazo o cuerda de trasporte, usada para cargar o levantar).&lt;br /&gt;
# chencha (Que tiene las piernas encorvadas).&lt;br /&gt;
# cusumbo (coatí).&lt;br /&gt;
# achantar (hacer sentir mal?).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== De Duitama ===&lt;br /&gt;
# jira (bolso grande hecho en fique).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Otros orígenes ==&lt;br /&gt;
# '''chonta''' (Planta)                            '''del quechua chunta'''.&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Categor%C3%ADa:Pronombre&amp;diff=11555</id>
		<title>Categoría:Pronombre</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Categor%C3%ADa:Pronombre&amp;diff=11555"/>
		<updated>2009-12-17T20:54:37Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== Pronombres ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Category:Categoría gramatical]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Pronombres personales comparados ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Aquí se comparan los diferentes pronombres personales, en muisca, en el dialecto cundiboyacense y en el español actual.&lt;br /&gt;
Es notable que una traducción literal del muisca al español de aquellos tiempos se mantenga en el dialecto cundiboyacense, lo que nos hace pensar, evidentemente, en un proceso de adaptación del español teniendo como base la sintaxis muisca. Ésta hipótesis surge de comparar los pronombres personales entre el español actual, el dialecto cundiboyacense y la lengua Muisca.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| width=&amp;quot;80%&amp;quot; border=&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| '''Denominación occidental''' || '''Muisca Manus. Anónimo''' ||  '''Dialecto cundiboyacense''' || '''Español Manus. Anónimo''' &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron person. 1 p. sing. || [[z-|Ze]] [[bohoza]] || con yo || conmigo &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron person. 2 p. sing. || [[um-|Un]] [[bohoza]] || con busté || contigo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron person. 3 p. sing. || [[a-|A]] [[bohoza]] || con aquél || con él&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron person. 1 p. plu. || [[chi-|Chi]] [[bohoza]] || con nosotros || con nosotros&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron person. 2 p. plu. || [[mi-|Mi]] [[bohoza|vohoza]] || con bustedes || con vosotros&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron person. 3 p. plu. || [[a-|A]] [[bohoza]] ||  con aquellos || con ellos&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Es conveniente aclarar que si bien en el capitulo 4° del manuscrito anónimo se muestran separadas las designaciones para cada uno de los pronombres personales, existen entradas en el diccionario del mismo manuscrito donde se encuentran unidas, por ejemplo en ''[[z-|ze]][[bohoza]]''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Pronombres posesivos comparados ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La siguiente tabla muestra la utilización de los pronombres posesivos en el muisca y en el dialecto cundiboyacense.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| width=&amp;quot;80%&amp;quot; border=&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| '''Denominación occidental''' || '''Muisca Manus. Anónimo''' || '''Dialecto cundiboyacense''' || '''Español Manus. anónimo''' &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron. poses. 1 p. sing. || [[z-|Ze]] [[boi]] || La manta de yo || Mi manta &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron. poses. 2 p. sing. || [[um-|Vm]] [[boi]] || La manta de busté || Tu manta&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron. poses. 3 p. sing. || [[a-|a]] [[boi]]|| La manta de aquél|| Su manta&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron. poses. 1 p. plu. || [[chi-|Chi]] [[boi]] || La manta de nosotros ||  Nuestra manta&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron. poses. 2 p. plu. || [[mi-|Mi]] [[boi]] || La manta de bustedes || Vuestra manta&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron. poses. 3 p. plu. || [[a-|A]] [[boi]] || La manta de aquellos || Su manta&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sin embargo, es interesante el texto que continúa en el manuscrito anónimo, sobre todo en las dos primeras líneas, ya que el autor nos muestra una forma &amp;quot;elegante&amp;quot; de hablar y que puede fácilmente compararse con formas utilizadas en el dialecto cundiboyacense. &amp;quot;...Suelen también juntarse elegantemente los nombres substantibos con los adyaçentes, como:&amp;quot;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| width=&amp;quot;80%&amp;quot; border=&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| '''Muisca Manus. Anónimo''' || '''Dialecto cundiboyacense''' || '''Español Manus. anónimo''' &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[hycha]] [[z-|ze]] [[boi]] || Mi &amp;quot;ruana&amp;quot; de yo / La &amp;quot;ruana&amp;quot; de yo || Mi manta &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[mue|muy]] [[um-|um]] [[boi]] || Su &amp;quot;ruana&amp;quot; e busté / La &amp;quot;ruana&amp;quot; e busté || Tu manta&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[hycha]] [[z-|ze]] [[bohoza]] || Con yo || Conmigo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[mue|Muy]] [[um-|um]] [[bohoza]] || Con busté || Contigo&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
En el dialecto cundiboyacense es o era usual escuchar expresiones como &amp;quot;yo con busté&amp;quot; y &amp;quot;busté con yo / usté con yo&amp;quot;, que  pueden reconstruirse en muisca utilizando como fuente las tablas anteriores.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| width=&amp;quot;80%&amp;quot; border=&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| '''Muisca''' || '''Dialecto cundiboyacense''' || '''Español actual''' &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[hycha]] [[um-|um]] [[bohoza]] || Yo con busté || Yo contigo &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[hycha]] [[a-|a]] [[bohoza]] || Yo con aquel || Yo con él&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[mue]] [[z-|ze]] [[bohoza]] || busté con yo || Tu conmigo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[mue]] [[a-|a]] [[bohoza]] || busté con aquellos || Tú con él&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Prefijo i- ==&lt;br /&gt;
El autor del manuscrito anónimo nos dice, en el mismo capitulo 4, que se suele reemplazar el &amp;quot;pronombre&amp;quot; [[z-|ze]] por [[i-|i]] cuando le siguen las siguientes letras: ch, n, s, t, x, z. y da los siguientes ejemplos:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| width=&amp;quot;80%&amp;quot; border=&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| '''Letra''' || '''Ejemplo Manus. Anónimo''' || '''Español Manus. Anónimo'''&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| ch || [[i-|i]] [[chahasgansuca]] || Tengo hambre&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| ch || [[i-|i]] [[chuta]] || Mi hijo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| n || [[i-|i]] [[naskua|nasqua]] || suelo ir&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| n || [[i-|i]] [[nyky|nyquy]] || mi hermano&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| s || [[i-|i]] [[sukune|sucune]] || yo estoi&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| s || [[i-|i]] [[sahaoa]] || mi marido&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| t || [[i-|i]] [[taua]][[suka]] || estoi haçiendo labranza&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| x || [[i-|i]] [[xima|ximansuca]] || boime haçiendo lagañoso&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| x || [[i-|i]] [[xima]] || mi lagaña&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| z || [[i-|i]] [[zone]] || yo estoi&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| z || [[i-|i]] [[zysky|zysquy]] || mi cabeza&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Necesitamos_tu_ayuda&amp;diff=11554</id>
		<title>Necesitamos tu ayuda</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Necesitamos_tu_ayuda&amp;diff=11554"/>
		<updated>2009-12-17T20:39:10Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Muyskkubun es un grupo estudiantil de trabajo vinculado a la Universidad Nacional de Colombia, pero que no depende económicamente de ella. Desde el comienzo, se ha mantenido con pequeños aportes de sus integrantes, todos ellos estudiantes.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
El proyecto ha ido creciendo con el tiempo y ha diversificado sus indagaciones. Actualmente trabaja en cuatro temas:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Diccionario Virtual&lt;br /&gt;
# Trascripción de fuentes primarias&lt;br /&gt;
# Análisis Morfológico&lt;br /&gt;
# Muisquismos&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nuestras expectativas han sido ambiciosas pero nuestro presupuesto reducido, por eso necesitamos de tu ayuda.  Cualquier aporte sería valioso.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
El dinero recolectado sería utilizado para comprar las fotografías de las fuentes  primarias ubicadas en España, para pagar el hospedaje web, para realizar trabajo de campo en Cundinamarca y Boyacá, y para financiar el análisis morfológico y la construcción del diccionario virtual. Todo esto junto podría costar más de $40.000.000. Por ello necesitamos tu ayuda.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Puedes realizar tu aporte en:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Davivienda ==&lt;br /&gt;
Cuenta Ahorros No. 008480271827&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
DIEGO F. GÓMEZ&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
CC 80817159&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Reporta tu ayuda =&lt;br /&gt;
Una vez realizada la consignación escríbenos a [[Imagen:correo.jpg]] y dinos en cuál de los cuatro temas de investigación quieres que empleemos tu aporte.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gracias por tu atención&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Att,&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Grupo Muyskkubun&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Categor%C3%ADa:Pronombre&amp;diff=11553</id>
		<title>Categoría:Pronombre</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Categor%C3%ADa:Pronombre&amp;diff=11553"/>
		<updated>2009-12-17T20:20:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== Pronombres ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Category:Categoría gramatical]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Pronombres personales comparados ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Aquí se comparan los diferentes pronombres personales, en muisca, en el dialecto cundiboyacense y en el español actual.&lt;br /&gt;
Es notable que una traducción literal del muisca al español de aquellos tiempos se mantiene en el dialecto cundiboyacense, lo que nos hace pensar, evidentemente, en un proceso de adaptación del español teniendo como base la sintaxis muisca. Ésta hipótesis surge de comparar los pronombres personales entre el español actual, el dialecto cundiboyacense y la lengua Muisca.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| width=&amp;quot;80%&amp;quot; border=&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| '''Denominación occidental''' || '''Muisca Manus. Anónimo''' ||  '''Dialecto cundiboyacense''' || '''Español Manus. Anónimo''' &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron person. 1 p. sing. || [[z-|Ze]] [[bohoza]] || con yo || conmigo &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron person. 2 p. sing. || [[um-|Un]] [[bohoza]] || con busté || contigo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron person. 3 p. sing. || [[a-|A]] [[bohoza]] || con aquél || con él&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron person. 1 p. plu. || [[chi-|Chi]] [[bohoza]] || con nosotros || con nosotros&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron person. 2 p. plu. || [[mi-|Mi]] [[bohoza|vohoza]] || con bustedes || con vosotros&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron person. 3 p. plu. || [[a-|A]] [[bohoza]] ||  con aquellos || con ellos&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Es conveniente aclarar que si bien en el capitulo 4° del manuscrito anónimo se muestran separadas las designaciones para cada uno de los pronombres personales, existen entradas en el diccionario del mismo manuscrito donde se encuentran unidas, por ejemplo en ''[[z-|ze]][[bohoza]]''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Pronombres posesivos comparados ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La siguiente tabla muestra la utilización de los pronombres posesivos en el muisca y en el dialecto cundiboyacense.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| width=&amp;quot;80%&amp;quot; border=&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| '''Denominación occidental''' || '''Muisca Manus. Anónimo''' || '''Dialecto cundiboyacense''' || '''Español Manus. anónimo''' &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron. poses. 1 p. sing. || [[z-|Ze]] [[boi]] || La manta de yo || Mi manta &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron. poses. 2 p. sing. || [[um-|Vm]] [[boi]] || La manta de busté || Tu manta&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron. poses. 3 p. sing. || [[a-|a]] [[boi]]|| La manta de aquél|| Su manta&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron. poses. 1 p. plu. || [[chi-|Chi]] [[boi]] || La manta de nosotros ||  Nuestra manta&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron. poses. 2 p. plu. || [[mi-|Mi]] [[boi]] || La manta de bustedes || Vuestra manta&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| Pron. poses. 3 p. plu. || [[a-|A]] [[boi]] || La manta de aquellos || Su manta&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sin embargo, es interesante el texto que continúa en el manuscrito anónimo, sobre todo en las dos primeras líneas, ya que el autor nos muestra una forma &amp;quot;elegante&amp;quot; de hablar y que puede fácilmente compararse con formas utilizadas en el dialecto cundiboyacense. &amp;quot;...Suelen también juntarse elegantemente los nombres substantibos con los adyaçentes, como:&amp;quot;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| width=&amp;quot;80%&amp;quot; border=&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| '''Muisca Manus. Anónimo''' || '''Dialecto cundiboyacense''' || '''Español Manus. anónimo''' &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[hycha]] [[z-|ze]] [[boi]] || Mi &amp;quot;ruana&amp;quot; de yo / La &amp;quot;ruana&amp;quot; de yo || Mi manta &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[mue|muy]] [[um-|um]] [[boi]] || Su &amp;quot;ruana&amp;quot; e busté / La &amp;quot;ruana&amp;quot; e busté || Tu manta&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[hycha]] [[z-|ze]] [[bohoza]] || Con yo || Conmigo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[mue|Muy]] [[um-|um]] [[bohoza]] || Con busté || Contigo&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
En el dialecto cundiboyacense es o era usual escuchar expresiones como &amp;quot;yo con busté&amp;quot; y &amp;quot;busté con yo / usté con yo&amp;quot;, que  pueden reconstruirse en muisca utilizando como fuente las tablas anteriores.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| width=&amp;quot;80%&amp;quot; border=&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| '''Muisca''' || '''Dialecto cundiboyacense''' || '''Español actual''' &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[hycha]] [[um-|um]] [[bohoza]] || Yo con busté || Yo contigo &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[hycha]] [[a-|a]] [[bohoza]] || Yo con aquel || Yo con él&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[mue]] [[z-|ze]] [[bohoza]] || busté con yo || Tu conmigo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| [[mue]] [[a-|a]] [[bohoza]] || busté con aquellos || Tú con él&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Prefijo i- ==&lt;br /&gt;
El autor del manuscrito anónimo nos dice, en el mismo capitulo 4, que se suele reemplazar el &amp;quot;pronombre&amp;quot; [[z-|ze]] por [[i-|i]] cuando le siguen las siguientes letras: ch, n, s, t, x, z. y da los siguientes ejemplos:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| width=&amp;quot;80%&amp;quot; border=&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| '''Letra''' || '''Ejemplo Manus. Anónimo''' || '''Español Manus. Anónimo'''&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| ch || [[i-|i]] [[chahasgansuca]] || Tengo hambre&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| ch || [[i-|i]] [[chuta]] || Mi hijo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| n || [[i-|i]] [[naskua|nasqua]] || suelo ir&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| n || [[i-|i]] [[nyky|nyquy]] || mi hermano&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| s || [[i-|i]] [[sukune|sucune]] || yo estoi&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| s || [[i-|i]] [[sahaoa]] || mi marido&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| t || [[i-|i]] [[taua]][[suka]] || estoi haçiendo labranza&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| x || [[i-|i]] [[xima|ximansuca]] || boime haçiendo lagañoso&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| x || [[i-|i]] [[xima]] || mi lagaña&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| z || [[i-|i]] [[zone]] || yo estoi&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|| z || [[i-|i]] [[zysky|zysquy]] || mi cabeza&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_43r&amp;diff=11382</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 43r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_43r&amp;diff=11382"/>
		<updated>2009-11-21T17:02:18Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 42v&lt;br /&gt;
|siguiente = &lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Valiente y esforzado = '''Ynyapuyquyne, ynya zepuyquyne''',&lt;br /&gt;
'''ynyampuyquyne, ynayachipuyquyne'''. etc.&lt;br /&gt;
El uno al otro = '''Han vbina'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Viéndolo yo, ''id est, ad sensum''./. ''Notitiam meam'' = '''Zehuichquy, muychquy'''. Etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vivir = '''Zupquazabizine''', tengo los ojos abiertos, estoi vivo./. '''Zehuyhyzensuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ventura = '''Chihicha'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Viuda = '''Bgye saia gui'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vsar, ó aprovecharse de la cosa, servirse de ella = '''Ipquabie btyusuca./. Ipquabie''' '''btiusuca zeguasqua''', pretérito '''zeguaquy'''. Pónense estos dos verbos juntos y todos a un mismo tiempo. – '''Aica zoyas btyunynga zeguanga''', mañana me serviré de la olla. Vel '''zipqua, z, biez abquysqua'''. &lt;br /&gt;
''V.g.'' '''Aica sys zoyaz zipquable, z, abquynga'''. El romance como el pasado.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De qué te sirve esta manta? = '''Sysboi mipquao quisca'''. Futuro = '''Sysboi mipquaos''' '''quinga'''. &lt;br /&gt;
pretérito = '''Sysboi mipquas quyia'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vengarse = '''Zinta ysbquysqua''', me vengo de él. '''Minta chahas umquisqua''', te vengas de mí etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==&amp;lt;center&amp;gt;X&amp;lt;/center&amp;gt;==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Xagua con que embijan = '''Mue'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Xaboncillo de los Indios = '''Fooaba''', y otro que ay se llama, '''fiqueone'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Xugo = '''Sui'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ximia = '''Muysco./. Mizegui'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==&amp;lt;center&amp;gt;Z&amp;lt;/center&amp;gt;==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zabullir à otro = '''Sieque inbtasqua./. Sieque inze mutysuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zanbullirse = '''Inzemisqua./. Zesuguagosqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zelos tener = '''Zemosua suca./. Zebosuagosqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zorra = '''Foo'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zarza = '''Bobesicca./. Bobe sicca tabià'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_42v&amp;diff=11381</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 42v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_42v&amp;diff=11381"/>
		<updated>2009-11-21T16:59:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 42r&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 43r&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Verdad = '''Ocasa'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Verde = '''Achysquyn mague./. Chyquyco'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Verdolaga hierba = '''Chiguaca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Verdugo = '''Muyscamagusca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Verano tiempo de seca = '''Suaty'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vestir = [no figura correspondencia en '''muisca''']&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vecino = '''Chiguaquechyban aguêguê'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vez = '''Yca'''. Vez 1. a = '''Sasuca'''. Vez segunda = '''Amuyiaca'''. Vez tercera = '''Amicuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Viejo = '''Tybara./. Tybacha'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vieja = '''Chutocaa''', y quando la llaman = '''Guai'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vieja cosa = '''Saca./. Fihize abcaque'''. Dícese este último de ripa trahida, aunque no es vieja.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Viga = '''Bfue'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vil cosa, ó persona vide baja cosa.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vista = '''Opquachie'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vomitar = '''Zebcosqua''' imperativo '''abco, mabcoia'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vomito = '''Bco'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vosotros = '''Mie'''. – vuestro- mi. ''id est'', ''vester'' – ''a, um.''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Viruelas = '''Iza./. Quyca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vida agena = '''Eca./. Ica'''. Mi vida = '''Zaca'''. tu vida = '''Mica, aeca,/. Aica''' '''chyca, mÿca'''. etc. También se junta la otra partícula conotra que es esta = '''Quim''', como '''zica zequim, micamquim''' etc.&lt;br /&gt;
También se dice en lugar del '''zica, mica''' etc. '''zita, mita, aeta, chota, mÿta''' etc.&lt;br /&gt;
También significan vida agena estas partículas = '''Itymquy zica, mtymquy mica''' etc ''item'' = '''Itymne, umtymne''' etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vidas agenas saber = '''Aeca./. Aica zemucansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Voluntad = '''Pquyquy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vmbral de la puerta = '''Guisca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Voz = '''Chiza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vno tras otro = '''Zoian zoian./. Gahan gahan''', esto es, hablando de animales, o de hombres; pero de las demás cosas inanimadas que están puestas por orden una tras otra, dícese = '''Chican chican''', y lo mismo se dice de golpes que se dan, y así para decir, que toquen la campana  apriesa, dicen = '''Chican chican gyu''', esto es, un golpe y otro, ''item'' se dice hombres que están de lado por orden en regla.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_42r&amp;diff=11380</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 42r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_42r&amp;diff=11380"/>
		<updated>2009-11-21T16:56:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 41v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 42v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Torcerse la mano, y poniendo '''zequihicha''', se dice del pie – '''Yquy zemuy hyzasuca''' es el  activo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Turbarse, quedar cortado y no acertar à hablar etc. '''zuichque amny./. Zuichque''' '''amuyhyzyne'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==&amp;lt;center&amp;gt;V&amp;lt;/center&amp;gt;==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vltima Cosa =  '''Bgyu'''.- Lo que está último, o a la postre = '''Bgyuque zona'''./. '''Asuhucanzona'''. Yo soi el postrero = '''Chabgygue, mabgyugue''' etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vltimo día = '''Guquezona sua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vltimamente a la postre = '''Bgyuca./. Abgyunasuhucan xie'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vno = '''Ata'''.- Vno solo, ó una sola vez = '''Zonata'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vna vez = '''Ycata'''.- Vna sola vez = '''Ycatuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vngir = '''Yquy zemohosysuca'''. Vntar. Impo '''yquy ohosu, yquy mahosua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vnica cosa = '''Atuca./. Atupqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vña = '''Coca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vndir = '''Boiquyen bzasqua'''./. '''Zinne zemnyscasuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vaguido de cabeza tener = '''Isanamasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Valer, tener precio = '''Acucague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vapor de tierra = '''Hischfusuan''', vnde '''hischa fusuansuca''' vaporar la tierra, ''et sic de alijs rebus''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Var para enmaderar = '''Vchquy''' – las más delgadas = MiVaria cosa = '''Micacaguecua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vasallo = '''Cupqua./. Cupqua chihica'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vaciar, ''id est'', ponello vacío = '''Ytuque bzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vacío estar = '''Ytucaguene./. Ytucazone'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vaciallo, ''id est'', echarlo en otra parte = '''Ychquy,/. Vchas yquy ai zemisqua./. Yquy''' '''btasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vaciallo, ''id est'', trastornarlo, o deramarlo. ''Vide ibi''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ver = '''Zemistysuca'''. No lo he visto = '''Zemistyza./. Zupquacagaza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Veinte = '''Gueta'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vena del cuerpo = '''Chihiza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Venado = '''Chihica./. Suquyne, sucunquyhyca''', boca de venado.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vender = '''Zemutysuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Venir = '''Zehusqua'''. Part. '''Huca''' de pretérito el presente '''Husca''', de pretérito '''Hunga'''. ''Item'' = '''Inysqua'''. ''Item'' = '''Ixyquiano'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Venir à menudo = '''Zehusuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ventana = '''Guepihigua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_41v&amp;diff=11379</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 41v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_41v&amp;diff=11379"/>
		<updated>2009-11-21T16:52:54Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 41r&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 42r&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Triste estar = '''Zepquyquy zasucansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Triste persona = '''Zepquyquy zasucan mague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trocar = '''Zemimisuca'''./ Sin trocar nada puntualmente = '''Aymenzaque'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trastocar, ó mudar alguna cosa. Imperativo '''imu maima'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tropezar = '''Zetovansuca./. Zecocansuca./. Zequihichebtasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tronar = '''Atinansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tronco = '''Queye tamy./. Queye quichpqua'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tu = '''Mue'''. Tu solo = '''Muecua'''. ''V.g.'' Sube tú nomás = '''Muecu sosaiasu'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tuerta cosa = '''Beheta'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tuerto de un ojo = '''Opquabeheta'''- El tiene un ojo menos = '''Opqua quinta'''. El que tiene el ojo blanco = '''Opquasuta ./. Opua sutoqua./. Opgua hana'''. El que tiene el ojo mediocerrado = '''Opqua ima'''. El que es cegajoso = '''Opqua chisca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tuétano = '''Chihicaquyn cuspqua'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tullirse de pies y manos = '''Quihicha ata aquynansuca./. Agonhuansuca./. Achahuansuca'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Turbarse = '''Zepquyquyzamuynsuca'''. Vide ''infra''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Turma de animal = '''Neiomy'''./ Turma rais = '''Iomza./. Iomy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Turma amarilla = '''Tybaiomy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tutuma grande = '''Zoca'''./ tutuma chica = '''Chye'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Todos somos hombres = '''Apuynuca chiacha fuyzygue'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Todos somos honrados = '''Chichienuca fuyzygue'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Todo el día = '''Suan siuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Toda la noche = '''Zansiuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Todo el día y toda la noche estuvo allá = '''Suansiuca zansiuca anacazone'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Todo./. Todos = '''Azonuca./. Apuynuca'''. ''Item'' = '''Achahansuca'''. impersonal puesto después de otro verbo. ''V.g.'' todos se han ido = '''Anas achahane'''. ''Item'' = '''Fuyza''' puesto después del nombre. ''V.g.'' '''Nyca fuyza''', cosa que es toda de oro. '''Chofuyzygue'''. Todos son buenos. – '''Muemauco fuyzynzo''', tú lo sabes todo.- '''Suaboza fuyzycov''', miras que por todos son dos días.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Todos los días = '''Suas puynuca/. Suata suata'''.- todas las mañanas = '''Aique puynuca'''. – todas las tardes = '''Zinnepuynuca./. Zinnaque puynuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tupida cosa = '''Cabco''', y así se dice de una cosa bien texida./. '''Acaban mague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tanto, ''quod latine dicimus adeo'' = '''Hysquie./. Hsquyquie'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Torcerse el pie = '''Zequihiche yquy abe chechansuca./. Zequihiche yquy achuiansuca'''./. '''Zyta yquy achuiansuca./. Zyta yquy''' etc. para la mano./.''' Zytazsamuy hyzansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_41r&amp;diff=11378</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 41r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_41r&amp;diff=11378"/>
		<updated>2009-11-21T16:46:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 40v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 41v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tomar de memoria = '''Zepquyquy fihistan bzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tomarse à brazo partido = '''Ubas chimasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tominejo avecita = '''Quynza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tonto = '''Tucum zi./. Pquyta./. Pquagua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tontear = '''Zepquaguansuca./. Zepquytansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Toparse, vide encontrarse.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Topar con la pared, ò otra cosa = '''Yschahas mahas izasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Topetar uno con otro = '''Yns chipquysqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Torcer hilo con las manos = '''Zimme zemusysuca'''./ Vide in ''additione''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Torcer hilo con el huso = '''Zimme zebzaûasuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Torcer la mano, el dedo, ''uel quid simile'' = '''Zyta''', [tachado z] '''uamuy hy zasuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tortero = '''Zazaguane'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tortuga = '''Cuêgûi'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tostar en vaso = '''Zemaosuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tostar inmediatamente al fuego = '''Zebgazysuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tortola = '''Sumgûi'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tovillo = '''Iomquyn'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trabajar = '''Ichosqua'''. imp. '''Achocu, machoca'''.    &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Traher = '''Zemasqua./. Zeb cosqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Traher à cuestas = '''Zegahansazonszmasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tragar = '''Umys btasqua./. Guas btasqua./. Umys zegyisuca./. Quas zemenasuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tras antaño, ó antantaño = '''Zocambona'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trasplantar = '''Amuyiaca zebxisqua'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trasegar = ''Id est'', echar el licor de un vaso en otro = '''Ai zemisqua'''. pretérito = '''Aizemique'''. &lt;br /&gt;
Añadiendo '''yquy ayzemisqua''', es referir el vaso donde se pasa.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trastornar algún vaso = '''Umquy zebtasqua./. Umquy bzasqua./. Umquy zemnysqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trenza = '''Muyhyca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trvar una cosa con otra = '''Inszebtasqua''', estar asitravada neutro correlativo de este = &lt;br /&gt;
Insatane.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Travesadamente = '''Uchacaca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Treinta = [Figura sin correspondencia en '''muisca''']&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trementina = Hmne.- y la negra = '''Chupqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trasquilar = '''Zebcahacasuca'''. impo 2° '''mahacaoa'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Treze = '''Quihicha mica'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tributo = '''Tamsa'''. Tributo dar = '''Zetamsa gosqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tripas = '''Zimsua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_40v&amp;diff=11377</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 40v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_40v&amp;diff=11377"/>
		<updated>2009-11-21T16:43:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 40r&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 41r&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Acaban '''zequyxca''', quiere decir, lindamente texida. Cosa que no está biem texida = '''Zynga ./ Suecaty,/. Anp quaz ysa zaza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tierna cosa = '''Acamenza'''./. Tierno maíz = '''Hachua'''. Y quando aún no está granado = '''Auy./. Auquy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tierra = '''Hischa'''./ tierra, ''id est'', regio, patrioa etc. '''Quyca'''./ tierra caliente = '''Sutata'''. Cosa de tierra caliente = '''Sutata''', cosa de tierra caliente = '''Sutata''' cagueca.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tiesto = '''Bugun'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tibia agua = '''Guêsa./. Guê nucca'''./ tibia hacerse = '''Aquênsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trahición hacer =, '''I, zyta, z, aquihysynsuca'''. Me hace trahición.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Totuma = '''Zoca./. Chye'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trahidor = '''A, puyquybohoza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tigre = '''Comba'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tiña de la cabeza = '''Zonta./. Tahata'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tinta de ubillas = '''Muyscomy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tío hermano del Padre = '''Paba'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tío hermano de Madre = '''Guecha'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tía hermana de Padre = '''Paba'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tío hermana de Madre = '''Quaia'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tirar arrojando = '''Ai zebtasqua./. Aibgyisuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tirar àotra cosa = '''Xcabohoza./. Quyebohoza chabgyi''', tirome con piedra, con palo etc. y diciendo absolutamente, tirome, se edice '''chabgyi''', de suerte que zebgyisuca solo, no significa tirar ó arrojar, sino tirar, ó arrojar à otra cosa.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tirar flechas, tiraderas, ''et quid quid aliud'', son los mismos verbos.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tirar un garrote à otro, para dalle = '''Zebta quasuca'''. Verbo activo.&lt;br /&gt;
Tirar de otra cosa = '''Zebsuhusqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tirar hacia arriba = '''Zoszebsuhusqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tizon = '''Gatamoque'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tizne = '''Umne'''. Tiznar à otro = '''Umneque zemenasuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tiznarse, neutro = '''Umneque zebenansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tocar, ''id est'', tentar = '''Zebgetasuca./. E,/. Ie ichosqua'''. Yo me tiento = '''Zeichosqua'''''', meichosqua''' etc. '''ichoque''' pretérito.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tocar, ''id est'', llgar = '''Amuyszepquasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Todo./. todos = '''Azonuca,/.Apquynuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Todavía = '''eque yscuue./. fanxie./. faxique'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tomar = '''Zebgusqua'''./ tomar para sí = '''Zuaca zebgusqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tomar en brazos = '''Zepquaca fihiste bzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tomar acuestas = '''Zegahan bzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_40r&amp;diff=11376</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 40r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_40r&amp;diff=11376"/>
		<updated>2009-11-21T16:41:26Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 39v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 40v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==&amp;lt;center&amp;gt;T&amp;lt;/center&amp;gt;==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tabaco = '''Hosca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tabique = '''Cuhuta'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tañer dando golpes = '''Isbgyisuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tañer instrumentos de boca = '''Zebcusqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tapas = '''Guyihyquybtasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tapadora = '''Guyhyne'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tardarse = '''Ityegosqua''', tardándose mucho tiempo, '''atiegueca, atiezaca''', sin tardarse.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tarde del día = '''Sua mena'''./. '''Sue meca'''. Esta tarde = '''Fasua meca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tarea = '''Zuaca, mguaca, aguaca'''. etc. mitarea, tutarea. mtc. Más usado es, '''zua''', mgua,''' agua &lt;br /&gt;
etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tarea señalar = '''Agua zebzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tarea cumplir = '''Zuaca zebquysqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tartamudear = '''Zepqua gansuca'''. Tratamudenado = '''Pquagua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Telar = '''Quyty'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Telaraña = '''Sospqua zine'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Temblar = '''Zeusynsuca'''./. Temblar la tierra = '''Iezamisqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Temer = '''Zebsiesysuca./. Zequyhyca azasqua'''. Vide recelarse de alguno.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Temeroso = '''Bxies mague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Temprano, con tiempo = '''Umpquacuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tender = '''Zebsuhusqua./. Zemuysqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tender en el suelo = '''Hischas./. Hischan zemuysqua./. Chytas bzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tender al sol trigo, urmas etc. = '''Suas bquysqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tener en la mano = '''Zytan./. Zytaquebzasqua./. Zemnysqua,/. Azone'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tener, ''id est'', poseer = '''Aguene'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tener, ''id est'', asir. Vide = '''Asir'''. Tener à cuestas = '''Zegahan azone'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Teñir = '''Muyhy zioque zebquysqua''', ''et sic de reliquis coloribus'', que es decir, hacer lo negro &lt;br /&gt;
verde etc. ./. '''Yquy zemusqua''', quiere decir, estenderlo en alguna parte. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Teñir de negro = '''Zebchyugosua./. Zebchyusuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Término = '''Eca/ Ica'''./ Términos poner = '''Eca./. Icabzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Terrible cosa = '''Anguague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Terriblemente anda = '''Anynzangua''', es lo mismo que mucho, y así suelen decir, '''guasga''' '''zanguague''', ''id, est'', '''ynapuyquyne'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Terrón = '''Gune'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Teta = '''Chue'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Texer = '''Zepquasqua'''. – cosa bien texida = '''Acaban mague./. Cabco'''./.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_39v&amp;diff=11375</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 39v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_39v&amp;diff=11375"/>
		<updated>2009-11-21T16:39:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 39r&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 40r&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
nario; pero porque en algunas cosas varían algunas veces, pondremos aquí algunos exemplos que serán como excepciones = '''Ysva hacaguecua xin zemucanza''', no sé es eso.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sombra, ''id est'', parte sombria, ''velut distinguitur'' contra sol, como quando decimos sol y &lt;br /&gt;
sombra = '''Myhyinca'''; pero no se dice relative, ''hoc est'', sombra de otra cosa.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sombra de otra cosa = '''Ij'''. ''v.g.'' mi sombra = '''Zij'''. Tu sombra = '''Mij'''. Su sombra = '''Aee'''. &lt;br /&gt;
Pedro '''ij''' = La sombra de Pedro etc. Pero para decir a la sombra, se dice de esta manera = '''Zijnca''', a mi sombra. '''Mÿnca''', a tu sombra. '''Eenca''', a la sombra de él. '''Guêijnca''', a la sombra de la casa etc. ''item'' de otra manera = '''Zuhupquaca''', a mi sombra '''muhupquaca''', à tu sombra '''hupquaca''', à su sombra '''quehupquaca''', a la sombra de la casa etc. '''Gue hupquaca mazona''', estaos a la sombra de la casa etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sombra hacer = '''Zly zebquysqua. My umquysca''' etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sentarse en cunclillas = '''Huchquy izasqua'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sentir ruido = '''Anguaabuysqua'''. Pretérito = '''Anguabquyquy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sentir la falta de una cosa = ''V.g.'' Nose qué decir la falta que me hizo la manta = &lt;br /&gt;
'''Zefoyapqua'''./. '''A, ipqua bziquy hataca ahuzenza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Semejante cosa = '''Fihize'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sucia cosa =, '''A, tymyquy, a, quyhyquy''', ó el 1°. Solo./ '''Amuy hy zyn maquy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soldado = '''Qêheza chaqueaquecua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sentarse muchos = '''Hischan chivihiquy'''. Imperativo '''avizu'''. '''Yquando''' es multitud de gente = '''Hischan chiquyns aychibcaquy'''. Sentaos = '''Hischan quisu va aybcacova'''./.&lt;br /&gt;
'''Hischan aguisu ay bcaca'''. El 2°.= '''Hischan miquisa ay mibcaca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_39r&amp;diff=11360</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 39r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_39r&amp;diff=11360"/>
		<updated>2009-11-21T09:05:20Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 38v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 39v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sombra hacer el hombre = '''Zy zebquysqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sollozar = '''Zefihistacanysqua./. Ichychynsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sombrero = '''Pquapqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sonar = Estos dos es de tabaola  trueno = '''Tinansabcasqua./Atinansuca'''. &lt;br /&gt;
cosa que así suena = '''Ahoahoan mague. [Ahoahoansuca''', ''proprie'' hacer sonido una campana, flauta ]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soñar = '''Zemuysygosqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soñar mal = '''Zemyts ygosqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soñar mal = '''Zemuysua zaguahaiansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sonarse, ó limpiar las narices = '''Saca./. Hota zemanhozysuca./. Btytysuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soplar = '''Yquy zebcusqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sordo = '''Cuhupqua'''./. Sordo estar = '''Acuhuca maguesa'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sordo hacerse, ensordecer = '''Zecuhupquansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sospechar = '''Zepquyquy yquy amisqua./. Zepquy quy yquyazasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Subir = '''Zoszansuca'''. Subir trepando por un palo, o pared lisa = '''Ichiegosqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sudar = '''Ixiunsuca'''. Sudor = '''Xiuhun'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Suegro respecto del hierno = '''Chica'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Suegro respecto de la nuera = '''Chasguaia'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Suelo = '''Hischa fihista./. Iegui'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sueño = '''Muysva./. Muysygo'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Suspirar = '''Zefihizca guanbtasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Saber = '''Zemucansuca'''. Dicen también. '''Mocoa.? Sábeslo ? Chocogue''', sí se.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
No saber = '''Zemucanza'''.&lt;br /&gt;
Nota que esta partícula '''vaxin''' pospuesta á la dicción interrogativa, quier decir, no sé . ''v.g.'' '''xie'''?&lt;br /&gt;
quien? '''xie vaxin''', no sé quién es '''ipqua'''? Significa, '''quid?/. qua'''? Y posponiéndole esta partícula '''vaxin''', y diciendo '''ipquavaxin''', quiere decir no sé qué es.- '''fies''' significa qual, '''fies vaxin''', no sé qual es, ''et sic de reliquis dictionibus interrogativis''.&lt;br /&gt;
Nota que añadiendo algún verbo, entonces se ha de dividir la partícula separando el va del '''xin''', y la partícula '''xin''' tras del verbo ''v.g.'' no sé donde le hallaré, ha de decir así = '''Epquanva zemistynyngaxin'''. No sé dónde está = '''Epquanva asucunxin'''. No sé quando vino = '''ficaxinva ahuquexin''' etc. ''et'' nota que aunque al cabo de estas oraciones para maior expresión se añade '''zemucanza''', pero no es necesario.&lt;br /&gt;
Nota también que en lugar de la partícula '''xin''' se puede poner esta letra '''n''', pero entonces es necesario poner al fin el '''zemucanza'''. ''V.g.'' Nosé quien es = '''xie van zemucanza'''. Nosé donde le hallaré = '''Epquan van zemistynynga zemucanza'''. etc. Esto es lo ordi-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_38v&amp;diff=11359</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 38v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_38v&amp;diff=11359"/>
		<updated>2009-11-21T08:57:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 38r&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 39r&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sed tener = '''Zepquyhyzynsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Segar = '''Zemascasuca./. Zebgynsuca./. Zebgyiusuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Segundo = '''Amuyia'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Segunda vez = '''Amyiáca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sembrar = '''Zebxisqua'''. Pretérito '''Zebxiquy'''. impo. '''xicu,maxiza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Señal = '''Oque ./ Cuhuquaquezona'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Señalñar = '''Oque zebquysqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Seno = '''Chuhupqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sentarse = '''Hischan izasqua./. Hischan itysqua'''. Dicitur de uno. Vide in ''additione''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sequedad de tiempo = '''Suaty'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sereno de la noche = '''Saia'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sesos = '''Zote'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Serojas, ''id est'', rebusco de leña = '''Ytachichvia'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Si: respuesta afirmativa = '''a.C.-oo&amp;lt;ref&amp;gt;Revisar&amp;lt;/ref&amp;gt;''', ''item'', '''oho'''&amp;lt;ref&amp;gt;Revisar por &amp;quot;ehe&amp;quot;.&amp;lt;/ref&amp;gt;, ''quando accipitur''. Norabuena- '''ongo'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Siempre = '''Hischanxie./. Yscuque hatac, ubica'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sieso = '''Iohozaquyhyca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Silvar = '''Zegòhozynsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Simiente = '''Sune'''. Simiente de turmas = '''Iomsun'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Simiente de maís = '''Absun'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sin más, ni más = '''Uahaque'''. Tengo de ir sin más ni más? '''Uahaco inanga'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sobaco = '''Gacata'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soverbio, riñoso = '''Muynquyn'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sobrar = '''Aetagosqua./. Azegosqua'''. ''Sed fere dicitur in pretérito'' [al margen derecho: abitado. &lt;br /&gt;
sobras de maíz].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sobre = '''Agyca./. Agyna./.Afihiste./.Afihistana./.Afihistaca'''.&lt;br /&gt;
Estos tres últimos se dicen de cosa plana, y de cosa que propriamente no tiene asiento, como el aire, y de cosa metafórica, ''ut, cum dicimur''', di en tu lengua. '''umbucubun fihistace uzu'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sobrino, ó sobrina hijo de hermano respecto del tío = '''Chuta'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sol = '''Sua'''. Sol grande = '''Suazynapuyquyne'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sola cosa = '''Atuca./. Achquisa. Huchaza''' solo, pero ''inter multa, aliter''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Solo estar = '''Achquisizone'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soltar = '''Uzebtasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soltarse, ''id est'', desatarse = ''Vide ibi''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soltarse correlativo del pasado = '''Yzemasqua'''; pero no se dice sino de cosas materiales.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_38r&amp;diff=11358</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 38r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_38r&amp;diff=11358"/>
		<updated>2009-11-21T08:54:54Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 37v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 38v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==&amp;lt;center&amp;gt;S&amp;lt;/center&amp;gt;==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Saber = '''Zemucansuca'''. Suelen decir, '''chocoque''', si sé- '''macoa''', sabes?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Saber el manjar = '''Zequyxcaque chogue'''./Saber mal = '''Zequyxcacachuenza./. Zequyxca''' '''cahaicague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sabrosa cosa = '''Amuyentan mague./. Amuy syn mague,/. Hien mague,/. Chuen mague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sacar = '''Vaquebzasqua./. Vaquezemasqua./. Vaquebtasqua./. Vaque zemisqua'''. Este último es de &lt;br /&gt;
cosas que se doblan y desdoblan, como mantas, etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sacar niguas = '''Muyza vaquebzasqua./. Muyza zepquasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sacudir = '''Zebtytysuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sal = '''Nygua'''. Salar = '''Nygua yszebiasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Salir = '''Vaque zansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Salir muchas cosas = '''Vaque agusqua'''.impo. '''vacagu'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Salir el pájaro del huebo = '''Supquague. Vgaaumsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Salir el sol = '''Suas guan amisqua. Vaca zasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Saliva = '''Quyhyza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Salpicar ''idem quod'' saltar.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Saltar = '''Guatezansuca./. Guatebehahansuca''', neutros.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Saltear = '''Isapquagosqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Salteamiento = '''Sapquago –sapquaguesca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Salvar d epeligro = '''Zehiuhyzysuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Salvarse ó escapar de peligro = '''Zehuihyzynsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sangrar = '''Zebquihisqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sufrir, refrenarse = '''Zepuyquy zecahamensuca./. Umsbtasqua'''.&lt;br /&gt;
''Additio''&lt;br /&gt;
./. '''Zepuy quy abgysqua./. Achichy./. Achichahan bcaquyabgysisyne'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sajar = '''Ybzebgahazysuca'''.  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sanar á otro = '''Zebchucosuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sanar = '''Ichuensuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sangre = '''Yba'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sapo = '''Iba'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sarna = '''Iza'''. – Sarnoso = '''Izaquyn'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sarna tener así = '''Iza chaanamnyquy./. Chahacami zizansuca, mizansuca, aizansuca'''. etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sarna menudita = '''Fuza./. Juize'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Saya de Yndia = '''Fuchaguan'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Secar = '''Zemuchuasuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Secar el humo = '''Ies =./. Ieque zebxiquysuca'''. Imp. '''xicu,maxicua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Secarse = '''Afuchuansuca./. Acaîquansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Secreto guardar = '''Zequyhycasvacaianzinga'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_37v&amp;diff=11357</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 37v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_37v&amp;diff=11357"/>
		<updated>2009-11-21T08:50:52Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 37r&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 38r&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
activo, ''et solet poni quod roditar; nam absolute positum solet signare rem turpem''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Roer ''proprie'' = '''Bzonequesuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rogar – este es, rogar llorando = '''Ahuichquy zequazansuca''', neutro./. '''Agachi''' zebgasqua'''.&lt;br /&gt;
'''&lt;br /&gt;
Romadizo = '''Hûa,/. Haza huâ./. Hua haza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Romadizarse = '''Huachahacamisqua./. Chaan azasqua'''. Romadizo tener = '''Hua chanan asucunev'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Roncar vide resollar.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ruga = '''Quynta./. Ziquy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rebolver mezclando = '''Zebcunesuca'''. Imperativo '''cunu, macuna. Ubi nota'''. '''Ynamaso''', es no mas que meneado, '''achichyto''', es échale un licor à otro. '''Sahacu./. Sahachu,/. gahan./. Insgahansquyn''', ''id est'', mézclalo, '''cunu''' es rebuélvelo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rebozarse la capa, ó manta = '''Huen btasqua./. Zebiasqua'''. imperativos. '''Umhuento'''.&lt;br /&gt;
'''Umhueniao'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rebolcarse = '''Zehosqua, mosqua, ahosqua''' etc. particip. de presente = '''Huesca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Repartir algo entre muchos – ''v.g.'' El padre reparte maíz entre los Indios = '''Chiquiz''' '''muyscaganyque abasacan abtasqua,/. Zabas muyscaz aguasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Recelarse de alguna ''v.g.'' del padre = '''Chiquis anguabquysqua./. Chiquiz, asicas''' '''zebsiesuca''' ./. '''Chiquis, asicas ichquy isusqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Reportarse = '''Zepuyquys quypquasbzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ruido, ''id est'', estruendo hacerse = '''Atinansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ruido hacer = '''Izonansuca,/. Izonansuca zitensuca''', los dos juntos, ó el primero solo, el segundo. Solo no basta.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ruido sentir = '''Anqua bquysqua'''. Pretérito '''bquy quy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ruido sentir entre los oídos, ''id est'', aquel zumbido que se siente en ellos = '''Zecuhucuta''' /.'''Zecuhucutan,/. Zecuhucuty./. Zecuhucutyn aguazyn mague'''. ''v.g.'' si vosotros hacéis ruido, zumbirme ha en los oídos = '''Mie zni zonan nan miiten nan''' '''zecuhucuta agua zyn nynga'''. [al margen derecho: hay un texto mal fotocopiado, y por tanto ilegible]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_37r&amp;diff=11356</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 37r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_37r&amp;diff=11356"/>
		<updated>2009-11-21T08:43:24Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 36v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 37v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Reluciente cosa = '''Achinan mague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rempugar = '''Oban zebgyisuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Reñir = '''Zinagosqua''' de palabra.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Reprender = '''Yquy zefihisuagosqua''' neutro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Repudiar = '''Zebtatysuca''' activo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Resvalar = '''Zechuguansuca./. Zemohozquynsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Resollar = '''Zefihizca./. Zesaca zahusqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Resuello = '''Fihizca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Resplandor = '''Pquihiza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Responder = '''Obaque zebiasqua./ Obaque zecubunsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Retozar = '''Zepqua zegosqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Retozon = '''Apquazyn mague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Retozo = '''Pquazygo'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Resucitar = '''Ichichabtasqua./. Cus zequy synsuca'''. Este último proprie es levantarse.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Recia cosa = '''Achizan mague./. Achizco'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Recio, adverbio, ''id est, fortiter'', quitando la fortaleza ha de estar en &lt;br /&gt;
la cosa que se hace. '''Pohozque'''. Como cierra recio, '''pohozque'''&lt;br /&gt;
'''quyhyquyto'''. etc. Pero si la fortaleza ha de estar en la acción,&lt;br /&gt;
y si es acción del brazo, dicen de esta manera = '''Umpquaca quyne'''&lt;br /&gt;
'''gueca'''; si es del pie, '''umquihicha quyne gueca''' etc. conforme fuere el &lt;br /&gt;
miembro con que se hace la acción.&lt;br /&gt;
Di recio = '''Gynyquyu manza./. Xcaquyny guecusu./. Gyn uzu./. Chizytaguecu uzu'''./.&lt;br /&gt;
'''Chiza quyneguecu uzu'''. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ribera, o orilla del río = '''Hista quyxca./. Xiequysa'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rincón = '''Chopqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Riñones = '''Hate'''. Sobre los riñones = '''Hutaquy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Río = '''Xie./. Hista'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rozar arcabuco = '''Zehuichygosqua'''. Neutro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rozar en zabana = '''Zebzosysuca''' activo./. '''Izosygosqua''' neutro.&lt;br /&gt;
y así dicen – '''Itabzosysuca''',/ abro mi labranza./. '''Itan izosygosqua''',&lt;br /&gt;
estos labrando en mi labranza, o rozando.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rociar con la boca = '''Yquy zebtu hutusuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rociar con otra cosa = '''Yquy zebchachatusuca''' – advierte que aquella partícula &lt;br /&gt;
'''yquy'''  refiere al licor, y no à la cosa rociada. '''Sie ingueq’ chachaa''', echa un poco de agua.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_36v&amp;diff=11355</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 36v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_36v&amp;diff=11355"/>
		<updated>2009-11-21T08:41:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 36r&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 37r&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==&amp;lt;center&amp;gt;R&amp;lt;/center&amp;gt;==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Raíz Que chupan los Indios = '''Tazy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rara cosa, ''id est'', qual y qual entre muchas = '''Chichy gansa./. Chichegansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Raer = '''Zemoho sysuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rayar = ''Idem quod'' pintar.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rayo del cielo = '''Pqua haza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rayo de lumbre, ó resplandor = '''Pquihiza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Raíz = '''Chihiza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ramo ó ramo = '''Quyeca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rascar = '''Zebcoiquesuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rasgar = '''Zebtosqua'''. – Rasgarse neutro = '''Atosqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ratón = '''Chuhuca''' = El pardillo = '''Fosua''', el negro. '''Tybza''' el colorado.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Revelarse = '''Chahas aquysynsuca./. Chahan amahabensuca''', es vocear &lt;br /&gt;
contra mí. el 1° es levantarse contra mí.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Revivir, ó resucitar = '''Chichibtasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Reventar otra cosa = '''Zepinzynsuca – zeposysuca./.Zebtohotynsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Reventar. Neutros = '''Zepin zynsuca – zeposynsuca, itohotynsuca'''.&lt;br /&gt;
Este último no se dice del hombre, sino de otras cosas. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rebosar = '''Ybcas aquynsuca./. Aquyhycan hischanaiansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rebuscar = '''Zetyhy zagosqua''', neutro./. '''Zebtyhy zasuca'''. Activo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Recebir = '''Zebgusqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Recompensar = '''Entazhocmnysqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Red = '''Quyne'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Redonda cosa como bola = '''Atovoca./.Abenuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Redonda cosa, y llana como tabla = '''Ysabanuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Redondo como plato, ó figura semejante = '''Gasquypquyna'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Redondear como bola = '''Zetovasuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Refregar = '''Zemohosysuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Regar, o las plantas, o el suelo = '''Zebsieosuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Regazo = '''Fizpqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Regatear = '''Zegychcagosqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Regaton = '''Achychcan mague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Regoldar = '''Ichyzhasaiansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Reír = '''Zegyuassuca''' – Reidor = '''Agytyn mague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Relámpago = '''Hicabimy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Relampaguear = '''Hicabimyanysuca./. Amynansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Relumbrar = '''Achinansuca./. Amynanasuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_36r&amp;diff=11354</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 36r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_36r&amp;diff=11354"/>
		<updated>2009-11-21T08:39:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 35v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 36v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
A este modo se han de hacer semejantes oraciones, no haciendo caso de aquel que último, como sino estuviera allí.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qué haces que no vienes? = '''Ipqua maquiscas mnyzane'''./ Qué haces?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qué hiciste = '''Ipqua maquisca? Ipqua maquyia'''? Así dicen estos modos, conviene à saber, por participio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quántos has hecho = '''Fiuamquy'''?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quien = '''Xie''' – Quien es? = '''Xiebe?/. Xieoa.2./.Xieoabe'''?&lt;br /&gt;
'''&lt;br /&gt;
Quitar = '''Zebgusqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quinto = '''Amhyzum zona'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quinze = '''Quihicha syzca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quixada = '''Quynhûa'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quitárseme la enfermedad, y lo que se me ha pegado = '''Chaas aiansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quitársele la habla = '''Zexcaque zemasqua, mxca cum masqua'''. Etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quántos? '''Fiûa'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quántas veces = '''Ycabicacua'''?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quitar = '''Zebgusqua'''. Quítole la manta = '''Mboi zebqueua.?./ Mytas abgucua'''. De ambas maneras se dice este romance, quitarme.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Querer hacer algo ''cum determinatione, prout distinguitir contra desiderium'', se dice &lt;br /&gt;
por el primer gerundio, ponendo al fin este impersonal = '''Puyquyne'''. ''v.g.'' Quiero confesar = Confesar '''zebquyiuâ puyquyne'''. ''Quo etiam tranfertur ad res naturales, cum causa est in proximo ad effectum. v.g.'' quiero morirme = '''Zebgyiuâ'''&lt;br /&gt;
'''apuyquyne''' = Quiere llover = '''Atan inâ apuy quyne'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quizá = [no figura correspondencia '''muisca''']&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_35v&amp;diff=11353</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 35v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_35v&amp;diff=11353"/>
		<updated>2009-11-21T08:36:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 35r&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 36r&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==&amp;lt;center&amp;gt;Q&amp;lt;/center&amp;gt;==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qual y qual, raro entre muchos = '''Chihygansa./. Chichegansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qual? = '''Vesva'''?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quando, hablando de tiempo pasado = '''Fesinua'''?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quando, hablando de tiempo futuro = '''Fesua?/. Haque aganoa'''?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quando hablando de horas = '''Ficaxina'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quando = '''Vicaoa'''? mejor y más usado es = '''Fiq’ /. Ficavâ'''? ''Hoc est'', quanta cantidad, porque '''ficasa''' más quiere decir como es, ó qué tal es?&lt;br /&gt;
Lo mismo quiere decir '''iahaca guecuavâ'''? cómo es? de qué manera es?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quarenta = '''Guêboza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quatro = '''Muyhyca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quebrada de montes = '''Guatoque xietoque'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quebrar ollas y otros vasos = '''Zemugusuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quebrarse estas cosas = '''Abugunsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quebrar cosas largas y rollisas = '''Zebgyusuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quebrarase estas cosas = '''Agynsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quebrar piedras, tablas, y cosas semejantes = '''Zebtosqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quebrarse estas cosas = '''Atosqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quebrar cabuias, hlos, y cosas así = '''Zemascasuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quebrarase estas cosas = '''Abascansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quedarse = '''Ipquaque zemasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quedo estar = '''Bahaque izasqua./. Atan izone./. Ichubabahaque zemuysqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quedo, ó quedito = '''Chahuana'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quedito decir = '''Fihizcaque zegusqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quemar = '''Zebga ipquasuca./. Zepquihistasuca'''. Cosa que quema =&lt;br /&gt;
'''Apquihistan mague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quemarse = '''Aga ipquâsuca./. Apquihistansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Quemar rozas = '''Zesucogosqua./. Suquego zebquysqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Querer = '''Zebgasqua'''. – No quiero = '''Puycà./. Zebgasquaza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qué? preguntando = '''Ipqua./. Ipquavâ'''?&lt;br /&gt;
Sobre qué? '''Ipquy fihistana./. Ipquy gyna./. Gyca'''. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Que relativo del otro de otro = Ne hase de poner al fin de la palabra; como sinna que vayas.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qué tan grande es? = '''Fiqueûa cuhumine'''?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qué tanto valdrá? 0 '''Fiquenuacuca'''./. Qué tanto vale?- '''Ficua cuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Que he hecho yo, que me han de azotar.? ='''Ipquo chaquyia changuitynynga'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_35r&amp;diff=11352</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 35r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_35r&amp;diff=11352"/>
		<updated>2009-11-21T08:33:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 34v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 35v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Publicarse alguna cosa, neutro correlativo de este = '''Atyensuca'''. ''Item'' = '''Qycazas''' '''atyensuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Publicamente = '''Chiegoq’'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Puerta = '''Guê quy hyca'''. – Puerta con que se cierra = '''Gue quyhyne'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pues = '''Nga./. Ngavan'''. – Pues como, conjunción adversiva – '''umquaxin'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pulpa = '''Chimy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Punzar = Pretérito = '''Quihyquy. Zebquihisqua'''./. Este significa alancear también = '''Btyhypquasuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pura cosa = '''Ynbe hezia./. Ynfuyza./. Bihizca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pusillanime = '''Apquyquy asucân mague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Puxo tener = '''Ysquy zegytysuca'''. Verbo neutro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Puñado = '''Hanna'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poner nombre = '''Ahyca zebquysqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poner en el suelo = '''Itychanbzasqua'''. ''Dicitur fere de una re''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poner arriba = '''Zos bzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poner al sol = '''Suan bzasqua./. Suan./. Suas bquysqua./. Suan./. Suas zebiasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponerse el sombrero = '''Pquapqua izyn./. Izys bzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponerse la camisa, ó camiseta = '''Chineque izasqua. Camisaque izasqua'''.-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponérmela = '''Yquy izasqua'''.-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponérsela a otro = '''Yquy bzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponerse los calzones = '''Calzon chahaque bzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponerse las calzas = '''Calza zegocaque bzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Por de dentro, y por de fuera = '''Tyinnxie faquin nxie'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Por de dentro = '''Tyina'''. –Por de fuera = '''Faquina'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Por encima = '''Asac''', como '''asac bahazu – Assaque zamuyhyzyn mague'''. Por encima está sucia.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Postrera cosa = '''Bgyu. Chab gyugue, mabgyugue''' del verbo '''Abgyúsuca''', que es acabarse, dar fin à la cosa.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Provechosa cosa = '''Bgyu. Chab gyugue, mabgyugue''' del verbo '''Abgyúsuca''', que es acabarse, dar fin &lt;br /&gt;
à la cosa.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Provechosa cosa hacer = '''Chahas abquysqua''', ''id est'', ''prodest''mihi'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Punta = '''Obta'''. – '''chine obta'''. Punta de alfiler, o de espina.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pan = '''Fun''' – Pan avinagrado = '''Fun cun zasa'''. – Mohoso = '''Fun chiguasa'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Picar el sol, ó el fuego mucho, calentar mucho = '''Gata./. Sua, chahan'''&lt;br /&gt;
'''abcusqua./. Chahan aquynsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Puntualmente = Sin tocar nada = '''Aymenzaque'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Paciencia tener = '''Umsbtasqua''', esto es, tragarlo. ''Sic loquuntur indi''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Palabra no como quiera, sino al modo que decimos, no hablo sino una palabrita = '''Fihin atan zeguquy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Paja = '''Muyne./. Muyne quye'''. – Paja donde duermen = '''Susua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Paja de hacer cabuya = '''Uze'''.- Paja de cubrir casas = '''Fupqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Paja que suelen echar debajo delmaíz = '''Huiguan'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_34v&amp;diff=11351</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 34v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_34v&amp;diff=11351"/>
		<updated>2009-11-21T08:25:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 34r&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 35r&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Porquè? '''Ipqua npquauca./. Ipqua quihichan./. Ipqua nzona''' – ''item'' '''iahocoa''', ''ut'', '''iahacos'''&lt;br /&gt;
'''mnazane''' porque no fuiste? ''Item''. '''Ipquava'''. ''Ut.'' '''Ipquos cha vmchibysuca'''?. Porqué&lt;br /&gt;
me miras? '''Ipquos mnazane'''? Porqué no fuiste?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Precio = '''Cuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Preguntar es lo mismo que pedir.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prenda = '''Chubso'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prender la planta – ''ys''./. '''Yn achuhuzansuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Preñada = '''Guasquyn./. Muysca aiequesuza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Preñada hacerse = '''Muysca ziecazasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Preñada estar = '''Muysca ziecazone'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prestar no lo hay, sino prestado tomar = '''Zebtyusuca. Mboi zebtyusuca''', tomo prestada&lt;br /&gt;
tu manta, o tú me prestas tu manta. Puéde decir = '''Mahaquebtiusuca'''. Tomo&lt;br /&gt;
prestado de ti, '''chaaque, mihaque''' etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prestada cosa, ''id est'', lo que me prestan = '''Ityugo''', lo que te prestan '''mty ugo''' etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Presto = '''Spquina'''. – ''item toca cum verbis negativis''. ''item'' – '''yecua'''. como, '''Yecuze'''&lt;br /&gt;
'''hunga''', presto vendré. ''Item''. Cua añadido al imperativo 1° y a la 1° persona del 2°.&lt;br /&gt;
Primero, ó primeramente ó de primero, ó la primera vez = '''Sasa./. Quyhyna'''./. '''Sasuca'''./.'''Sasaquyhyna'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Primera cosa = '''Sas zona./. Quyhyn zona'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Primos hermanos-hijos de dos hermanos, ó de dos hermanas, se llaman ni más, ni menos que si fueran hermanos./. '''Guia ycuhuba. Nyquy yquahaza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Primos hermanos, el uno hijo de hermano, y el otro hijo de hermana, siendo ambos varones, se llama respecto del otro = '''Vbso'''. Y si ambas son hembras, se llaman la una à la otra '''pabcha'''. Y si el uno es varón, y el otro hembra, el varón respecto de la hembra se llama '''sahaoa''', y la hembra respecto del varón '''pabcha'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pródigo = [no figura se correspondencia en '''muisca''']&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prohibir = '''Zebcumusuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Probar á hacer algo = '''Bquysbchibysuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Publicar alguna cosa = '''Zebtyesuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_34r&amp;diff=11350</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 34r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_34r&amp;diff=11350"/>
		<updated>2009-11-21T08:18:59Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 33v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 34v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
sino à cosa de nuestras personas, que teniendo algún agujero pequeño, se coló por allí. etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Por no. Este modo se dice con pretérito afirmativo, y al fin esta&lt;br /&gt;
partícula '''quihichaque''', y no sepuede poner otra partícula. ''v.g.''&lt;br /&gt;
Por no ir al infierno, no hago cosas malas = Infierno que in&lt;br /&gt;
'''aquichaque guahaica bquysquaza''' etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poner muchas cosas una encima de otra = '''Gyquy gyquy bsoasqua''' pretérito&lt;br /&gt;
'''bsoà'''. Impo. '''so, masoaia'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poner al fuego la olla, y otras cosas = '''Ynbzasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponerse el sol = '''Suazaiaquynsuca./. Aiamisqua. Pretérito ami./. Sua chicas aquynsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Podrirse = '''Afutynsuca./. Agahachansuca./. Apantynsuca./. Aonannsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Polvo = '''Fusqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Polvorear = '''Fusqua yszebiasqua'''.&lt;br /&gt;
Por ''id est'', preposición de lugar = '''Sa'''. como '''plazasa''', por la plaza&lt;br /&gt;
fisiza '''sa''', por esta calle – '''fisizes inanga''', por esta calle iré, -ie-&lt;br /&gt;
'''chosa''', por buen camino – '''chuenza sa''', por mal camino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Por aquí = '''Sisysa./. Sihica'''. –Por ay = '''Ysca./. Ysisa'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Por ay, no señalando donde = '''Asysie'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Por ay. ''Id est'', no sè por donde = '''Epquana guynea'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Por acullá = '''Asca./. Asysa'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Por donde?. '''Iahacoa./. Fesysua'''?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poco falta = '''Apuyngue vasgue./. Azingue vasgue'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poco falta, para llegar = '''Apuyngue vasgue ynaquechipquanga''', ''sic dicitur hic modus''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Por, ''id est, propter'' = '''Npquaca. Cucana./. Nzona'''. y pónese con nombres.&lt;br /&gt;
y con verbos. ''Item'' = '''Quihichan./. San''', y pónense solamente con nombres.&lt;br /&gt;
También esta palabra – '''fihiste hacazâca jurar mquy zinga'''. Nojures&lt;br /&gt;
por Dios en vano. '''Mfihiste, mchibynynga'''. Mirad por vos. '''Isan ai nyu''' pagad por mí. '''Chaas iohotu''', bebed tabaco por mí.&lt;br /&gt;
'''ybas''' significa por, quando se va, ó viène por alguna cosa, como = '''Xie ybas ana''', fue por agua; '''Zybas''' por mí '''mybas''' por ti, abas por el etc.&lt;br /&gt;
/.'''Zequihycasuque, umquihy casugue''' etc. '''chicaca./. Chicana''' también significa ''propter, id est'', por ocasión, como '''umchicaque chunguyty''', por amor de tí me&lt;br /&gt;
azotaron.- ''Item'' '''ytaca''', ''v.g.'' por mi, '''zytaca''', por ti, '''mytaca''' etc. pero esta partícula&lt;br /&gt;
no significa ocasión, sino causa inmediata que causó el mal, que es lo que en &lt;br /&gt;
Español decimos; desto estoy malo, ''id est'', me causó el mal. Como '''nynytaque'''&lt;br /&gt;
'''zuisuca''', de caminar estoy malo, '''nynytaca''' del camino, o de caminar.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_33v&amp;diff=11349</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 33v</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_33v&amp;diff=11349"/>
		<updated>2009-11-21T05:51:02Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 33r&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 34r&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poco a poco = '''Hischan puyca./. Hischana'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poco = '''Ingue./. Ingue puynga./. Puyngue./. Quynza''', no mucho.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poco después = '''Puyngue aaquana'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poder. Júntanse con verbos de pretérito estas palabras, '''chonua''',&lt;br /&gt;
'''chonga'''. Omo podrás hacer? '''Vmquy chonua'''? Responde '''chonga''', si &lt;br /&gt;
podreé, ó al trocado '''maquynga choa'''? Resp. '''choque''' [al margen izquierdo: &lt;br /&gt;
Ayer pude = '''Muyhyca suasa chogue xina./. Chaxina]'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poner '''Zebzasqua''' es verbo para poner una cosa no más, et nota que los&lt;br /&gt;
verbos de poner, no se dicen à solas, sino que han de estar acompañados&lt;br /&gt;
con alguna palabra especialmente el imperativo, que nunca dicen – '''zopon, sinoynazo''', '''mesazo''' etc.&lt;br /&gt;
''Item'' poner = '''Zem nysqua'''. Pretérito '''mnyquy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponerse neutro correlativo deste = '''Izasqua./.Itysqua''', pretérito = '''Ityquy'''.&lt;br /&gt;
Esto es de una cosa, pero de muchas = '''Chibisqua'''. Imperativo '''abizu'''.&lt;br /&gt;
pretérito '''chibique./. Zemisqua'''. pretérito '''zemiquy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poner multitud de cosas, o poner agua, paja etc. ''qua sunt aunum multiplex'' = '''Zebquysqua''' pretérito '''bquy'''./'''Zemnysqua'''. pretérito '''quy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poner cosas que se doblan, y se desdoblan, como mantas, papeles etc. '''zemuysqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Poner muchas cosas en número limitado = '''Zepquysqua'''. pretérito '''zepuyquy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponerse, ó subir encima de otra cosa = '''Agyquy zemisqua./. Izasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponerse de por medio, para deshacer alguna pendencia = '''Aganna bziquy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Perderse por algún camino, ó alguna otra parte = '''Zequihycas'''&lt;br /&gt;
'''maquyne./.Zequi hycas aquyne./.Zin, min, a, inquyne''' =&lt;br /&gt;
Yo, tu, aquel etc. nos perdimos.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pensar bien lo que se dice, o habla, hablar con tiento, reparar&lt;br /&gt;
en lo que se dice = '''Yquy muys bsuns zecubunsuca./.Zepuyquy'''&lt;br /&gt;
'''zupqua hischan mnyquy zecubunsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prudente persona = ,'''A, puyquy,a, opqua hischan asucune'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Perder el tiempo = '''Hacazaque suagan nyquebtasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Por, ''id est, per'' = '''Sa''', ''ut plazasana'', fue por la plaza. '''Quye zegocasami''', entró el palo por mi pierna. ''Item'' esta partícula '''histes''', ''ut'' '''Zecuhuque histes ami''', entró por mi oído, '''zupqu histes''', por mis ojos, '''isaquehistes''' por mis narices, pero&lt;br /&gt;
no se dice, ni acomoda esto à la boca, ò à la ventana, ó puerta etc.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_33r&amp;diff=11348</id>
		<title>Manuscrito 2923 BPRM/fol 33r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Manuscrito_2923_BPRM/fol_33r&amp;diff=11348"/>
		<updated>2009-11-21T05:25:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Lmalbam: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_2923&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 32v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 33v&lt;br /&gt;
|foto = Manuscrito_2923_BPRM_2r.jpg&lt;br /&gt;
|texto =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pelo = '''Absa'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Peloso = '''Absaquyn./. Ybsaquyn'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Penetrar el licor, ''id est'', calar = '''Achicha bgysuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Penetrar = '''Etaquia yquy zemisqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Petaquilla = '''Hisza'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pensar = '''ZeZepquyquy yquybtasqua./. Zebsunsuca./. Yquy zebsunsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pensativo y triste andar = ''Zepquyquy zatequynsuca.zepuquy, z, asunsuca./. Ipquabie''' '''zepuynagosqua./.Ze puy quysuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pepita = '''Pqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pequeña cosa = '''Inguezunga./.Ingue zinga./. Ingue zyhynynga'''. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Perder = '''Aibtasqua./. Aibgyisuca./. Aguezaque bgasqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Perderse = '''Azasensuca./. Agueza cagasqua./Ipquabie zamisqua'''. pretérito '''ami'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Perdonar = '''Aapqua zegusquaza''', muy husa,'''apquaz zeguza''', te perdono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Perezoso = '''Acain mague-Aiozan nuca./.Aio zan mague cuhuq’ zeguene'''.&lt;br /&gt;
/.'''Ionquyn./.Iontaquyn'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Emperzar = '''Zohozansuca./.Zecainsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pesar = '''Zeguaosuca'''. Al justo = '''Cocafista'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pesarme =''' Chahacatyzynsuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pesar la carga = '''Afihizansuca'''. Pésame = '''Chahas afihizansuca'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pesada cosa = '''Afihizan mague'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pescar = '''Quazebgusqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pesquero = '''Qye'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pestañas = '''Vpquaga'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pestilencia = '''Quyca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pestilencia venir = '''Quyca zabsosqua./. Quyca zamaque'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pestilencia dar sobre ellos = '''Quyca chahas amuysqua'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pie = '''Quihicha'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Piedra = '''Hyca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pierna = '''Goca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pimpollo e árbol = '''Guye one./. Acuspqua one'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pintar = '''Zebchihisqua'''.pretérito = '''Bchhihiquy'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pisada = '''Quihichaoque'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Piojo de la cabeza = '''Cue'''. Piojo del cuerpo = '''Cumme'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Piojoso = '''Cumnequyn;cuequyn'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pisar = '''Zebzahanasuca'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Planta del pie = '''Quihicha fihista'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Plazo = '''Quimy'''. – Plazab = '''Vta'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Lmalbam</name></author>
	</entry>
</feed>