De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 11 ediciones intermedias de 3 usuarios) | |||
| Línea 1: | Línea 1: | ||
| − | {{ | + | {{MUI-ESP |
|IPA_GONZALEZ = ɣaipkuasuka | |IPA_GONZALEZ = ɣaipkuasuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | | | + | |PROTO = |
|MORFOLOGIA = | |MORFOLOGIA = | ||
}} | }} | ||
| − | {{I| su. | + | {{I| su. intr. | Quemarse |cit= |
| − | |||
| − | {{sema | + | |
| + | |||
| + | {{manuscrito_2923|Quemarse <nowiki>=</nowiki> ''Agaipquásuca''. l. ''apquihistansuca''.|35v}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{II| su. tr. | Quemar, arder | b~ |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_158|Quemar <nowiki>=</nowiki> ''bgaipquasuca'' l. ''zpquihistasuca'' <nowiki>=</nowiki> |106v}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema= | ||
| + | |||
| + | Quemar | ||
| + | |||
| + | }} | ||
Revisión actual - 11:44 17 sep 2025
gaipquasuca#I su. intr. Quemarse || gaipquasuca#II su. tr. Quemar, arder || gaipquasuca#III || gaipquasuca#IV || gaipquasuca#V || gaipquasuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
gaipquasuca, gaipquásuca
Fon. Gonz.*/ɣaipkuasuka/ Cons.
*/ɣaipkuasuka/
I. su. intr. Quemarse
Paradigma verbal: gaipqua (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-gaipqua-o | z-gaipqua-suca | z-gaipqua-nynga | z-gaipqua-iua |
| neg. | z-gaipqua-za | z-gaipqua-suca-za | z-gaipqua-zi-nga | z-gaipqua-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-gaipqua-o | m-gaipqua-suca | m-gaipqua-nynga | m-gaipqua-iua |
| neg. | m-gaipqua-za | m-gaipqua-suca-za | m-gaipqua-zi-nga | m-gaipqua-za-n iua |
| 3.ª | a-gaipqua-o | a-gaipqua-suca | a-gaipqua-nynga | a-gaipqua-iua |
| neg. | a-gaipqua-za | a-gaipqua-suca-za | a-gaipqua-zi-nga | a-gaipqua-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-gaipqua-o | chi-gaipqua-suca | chi-gaipqua-nynga | chi-gaipqua-iua |
| neg. | chi-gaipqua-za | chi-gaipqua-suca-za | chi-gaipqua-zi-nga | chi-gaipqua-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-gaipqua-o | mi-gaipqua-suca | mi-gaipqua-nynga | mi-gaipqua-iua |
| neg. | mi-gaipqua-za | mi-gaipqua-suca-za | mi-gaipqua-zi-nga | mi-gaipqua-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-gaipqua-ua | cha-gaipqua-suca | cha-gaipqua-nynga | cha-gaipqua-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-gaipqua-ua | ma-gaipqua-suca | ma-gaipqua-nynga | ma-gaipqua-nynguepqua |
| 3.ª | a-gaipqua-ua | a-gaipqua-suca | a-gaipqua-nynga | a-gaipqua-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-gaipqua-ua | chi-gaipqua-suca | chi-gaipqua-nynga | chi-gaipqua-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-gaipqua-ua | mi-gaipqua-suca | mi-gaipqua-nynga | mi-gaipqua-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-gaipqua-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-gaipqua-ua |
Quemarse = Agaipquásuca. l. apquihistansuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 35v
b~.
II. su. tr. Quemar, arder
II. su. tr. Quemar, arder
Paradigma verbal: gaipqua (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-gaipqua-o | z-b-gaipqua-suca | z-b-gaipqua-nynga | z-b-gaipqua-iua |
| neg. | z-b-gaipqua-za | z-b-gaipqua-suca-za | z-b-gaipqua-zi-nga | z-b-gaipqua-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-gaipqua-o | m-m-gaipqua-suca | m-m-gaipqua-nynga | m-m-gaipqua-iua |
| neg. | m-m-gaipqua-za | m-m-gaipqua-suca-za | m-m-gaipqua-zi-nga | m-m-gaipqua-za-n iua |
| 3.ª | a-b-gaipqua-o | a-b-gaipqua-suca | a-b-gaipqua-nynga | a-b-gaipqua-iua |
| neg. | a-b-gaipqua-za | a-b-gaipqua-suca-za | a-b-gaipqua-zi-nga | a-b-gaipqua-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-gaipqua-o | chi-b-gaipqua-suca | chi-b-gaipqua-nynga | chi-b-gaipqua-iua |
| neg. | chi-b-gaipqua-za | chi-b-gaipqua-suca-za | chi-b-gaipqua-zi-nga | chi-b-gaipqua-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-gaipqua-o | mi-b-gaipqua-suca | mi-b-gaipqua-nynga | mi-b-gaipqua-iua |
| neg. | mi-b-gaipqua-za | mi-b-gaipqua-suca-za | mi-b-gaipqua-zi-nga | mi-b-gaipqua-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-gaipqua-ua | cha-gaipqua-suca | cha-gaipqua-nynga | cha-gaipqua-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-gaipqua-ua | ma-gaipqua-suca | ma-gaipqua-nynga | ma-gaipqua-nynguepqua |
| 3.ª | gaipqua-ua | gaipqua-suca | gaipqua-nynga | gaipqua-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-gaipqua-ua | chi-gaipqua-suca | chi-gaipqua-nynga | chi-gaipqua-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-gaipqua-ua | mi-gaipqua-suca | mi-gaipqua-nynga | mi-gaipqua-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | gaipqua-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | gaipqua-ua |
Ver también " Quemar ": gaipquansuca, gata, gatansuca, pquihistansuca, pquihistasuca, sucgo, sucogosqua
Quemar = bgaipquasuca l. zpquihistasuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 106v
