De Muysc cubun - Lengua Muisca

m
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=)
 
(No se muestran 9 ediciones intermedias del mismo usuario)
Línea 2: Línea 2:
 
|IPA_GONZALEZ  = kɨhɨnsuka
 
|IPA_GONZALEZ  = kɨhɨnsuka
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
|IPA_GOMEZ    =  
+
|PROTO        = kəʔwe-
 +
|FON          = kəʔe-
 +
|FONE          = kɨʔe-
 +
|GRUPO        =
 +
 
 +
[[c1::k:k]]
 +
[[c1::ə:o]]
 +
[[c1::ʔ:ʔ]]
 +
[[c1::0:w]]
 +
[[c1::e:i]]
 +
 
 
|MORFOLOGIA    =  
 
|MORFOLOGIA    =  
 
}}
 
}}
  
{{I| anti. nsu. | Gritar. }}
+
{{I| su. intr. | Gritar, dar voces. |cit=
 +
 
 +
 
 +
 
 
{{voc_2922|Gritos dar. ''Zequyhynsuca''|52v}}
 
{{voc_2922|Gritos dar. ''Zequyhynsuca''|52v}}
 
{{voc_158|Grítos dar <nowiki>=</nowiki> ''zquynsuca'' <nowiki>=</nowiki>|78v}}
 
{{voc_158|Grítos dar <nowiki>=</nowiki> ''zquynsuca'' <nowiki>=</nowiki>|78v}}
{{sema|Hablar}}
+
 
 +
 
 +
 
 +
 
 +
|cog=
 +
 
 +
 
 +
 
 +
{{tuf|cohwinro|Gritar|Headland}}
 +
 
 +
 
 +
 
 +
|sema=Hablar}}
 +
 
 +
{{II| su. intr. | Bramar. |cit=
 +
 
 +
 
 +
 
 +
{{voc_2922|Bramar. ''Zequyhensuca''.|24v}}
 +
 
 +
 
 +
 
 +
|sema=
 +
 
 +
Gorjear
 +
 
 +
}}

Revisión actual - 13:05 17 sep 2025

quyhynsuca#I su. intr. Gritar, dar voces.  || quyhynsuca#II su. intr. Bramar.  || quyhynsuca#III  || quyhynsuca#IV  || quyhynsuca#V  || quyhynsuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

quyhynsuca, quinsuca, quyhensuca, quynsuca(2)

Fon. Gonz.*/kɨhɨnsuka/ Cons. */kɨhɨnsuka/
    k:k ə:o ʔ:ʔ 0:w e:i
    I. su. intr. Gritar, dar voces. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: quyhyn (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-quyhynz-quyhyn-sucaz-quyhyn-nyngaz-quyhyn-iua
    neg.z-quyhyn-zaz-quyhyn-suca-zaz-quyhyn-zi-ngaz-quyhyn-za-n iua
    2.ª sg.m-quyhynm-quyhyn-sucam-quyhyn-nyngam-quyhyn-iua
    neg.m-quyhyn-zam-quyhyn-suca-zam-quyhyn-zi-ngam-quyhyn-za-n iua
    3.ªa-quyhyna-quyhyn-sucaa-quyhyn-nyngaa-quyhyn-iua
    neg.a-quyhyn-zaa-quyhyn-suca-zaa-quyhyn-zi-ngaa-quyhyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-quyhynchi-quyhyn-sucachi-quyhyn-nyngachi-quyhyn-iua
    neg.chi-quyhyn-zachi-quyhyn-suca-zachi-quyhyn-zi-ngachi-quyhyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-quyhynmi-quyhyn-sucami-quyhyn-nyngami-quyhyn-iua
    neg.mi-quyhyn-zami-quyhyn-suca-zami-quyhyn-zi-ngami-quyhyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-quyhyn-uacha-quyhyn-sucacha-quyhyn-nyngacha-quyhyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-quyhyn-uama-quyhyn-sucama-quyhyn-nyngama-quyhyn-nynguepqua
    3.ªa-quyhyn-uaa-quyhyn-sucaa-quyhyn-nyngaa-quyhyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-quyhyn-uachi-quyhyn-sucachi-quyhyn-nyngachi-quyhyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-quyhyn-uami-quyhyn-sucami-quyhyn-nyngami-quyhyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-quyhyn-u
    2.ª pl. (Imp.)a-quyhyn-ua

    Ver también " Hablar ": chiza, cubun, cubunsuca, insuca, iny, mi(2), muysc cubun, quyhynsuca, su cubun, tinansuca

    Gritos dar. Zequyhynsuca [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 52v

    Grítos dar = zquynsuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 78v

    uwa central: cohwinro - Gritar (Headland )


    II. su. intr. Bramar. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: quyhyn (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-quyhynz-quyhyn-sucaz-quyhyn-nyngaz-quyhyn-iua
    neg.z-quyhyn-zaz-quyhyn-suca-zaz-quyhyn-zi-ngaz-quyhyn-za-n iua
    2.ª sg.m-quyhynm-quyhyn-sucam-quyhyn-nyngam-quyhyn-iua
    neg.m-quyhyn-zam-quyhyn-suca-zam-quyhyn-zi-ngam-quyhyn-za-n iua
    3.ªa-quyhyna-quyhyn-sucaa-quyhyn-nyngaa-quyhyn-iua
    neg.a-quyhyn-zaa-quyhyn-suca-zaa-quyhyn-zi-ngaa-quyhyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-quyhynchi-quyhyn-sucachi-quyhyn-nyngachi-quyhyn-iua
    neg.chi-quyhyn-zachi-quyhyn-suca-zachi-quyhyn-zi-ngachi-quyhyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-quyhynmi-quyhyn-sucami-quyhyn-nyngami-quyhyn-iua
    neg.mi-quyhyn-zami-quyhyn-suca-zami-quyhyn-zi-ngami-quyhyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-quyhyn-uacha-quyhyn-sucacha-quyhyn-nyngacha-quyhyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-quyhyn-uama-quyhyn-sucama-quyhyn-nyngama-quyhyn-nynguepqua
    3.ªa-quyhyn-uaa-quyhyn-sucaa-quyhyn-nyngaa-quyhyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-quyhyn-uachi-quyhyn-sucachi-quyhyn-nyngachi-quyhyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-quyhyn-uami-quyhyn-sucami-quyhyn-nyngami-quyhyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-quyhyn-u
    2.ª pl. (Imp.)a-quyhyn-ua

    Ver también " Gorjear ": insuca

    Bramar. Zequyhensuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 24v