De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 8 ediciones intermedias del mismo usuario) | |||
| Línea 2: | Línea 2: | ||
|IPA_GONZALEZ = uhutasuka | |IPA_GONZALEZ = uhutasuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | | | + | |PROTO = ˈ(ɡ/k)uʔnita- → ˈ(ɡ/k)uʔəta- |
|FON = ˈɡuʔta- | |FON = ˈɡuʔta- | ||
| + | |FONE = ˈbwʔta- | ||
|GRUPO = | |GRUPO = | ||
[[c1::ɡ:k]] | [[c1::ɡ:k]] | ||
[[c1::u:u]] | [[c1::u:u]] | ||
| − | [[c1::ʔ:n]] | + | [[c1::ʔ:n]] [[c1:ʔət:nit]] |
[[c1::0:i]] | [[c1::0:i]] | ||
[[c1::t:t]] | [[c1::t:t]] | ||
| − | [[c1::a:]] | + | [[c1::a:a]] |
| − | |MORFOLOGIA = | + | |MORFOLOGIA = [[fuhuta]] [[-suca]] |
}} | }} | ||
| − | {{I|su. tr.| Hinchar, inflar. | + | {{I|su. tr.| Hinchar, inflar.|cit= |
| + | |||
| + | |||
| + | |||
{{voc_158|Hínchar Como uexíga <nowiki>=</nowiki> ''yc zmuhutasuca'' <nowiki>=</nowiki>|81v}} | {{voc_158|Hínchar Como uexíga <nowiki>=</nowiki> ''yc zmuhutasuca'' <nowiki>=</nowiki>|81v}} | ||
| − | {{ | + | |
| + | |||
| + | |||
| + | <!-- {{muisquismo|abutagar}}. Se usa en Chile y parece tener una etimología confiable. --> | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |come= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | La identificación de la raíz verbal no ha sido satisfactoria, bien podría ser ''buhuta-'' o ''uhuta-''. | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cog= | ||
{{tuf|cúnitro|adj. hinchado|Headland}} | {{tuf|cúnitro|adj. hinchado|Headland}} | ||
| − | + | ||
| − | + | |sema= | |
| + | |||
| + | Hinchar | ||
| + | |||
| + | }} | ||
Revisión actual - 13:28 17 sep 2025
buhutasuca#I su. tr. Hinchar, inflar. || buhutasuca#II || buhutasuca#III || buhutasuca#IV || buhutasuca#V || buhutasuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
buhutasuca
Fon. Gonz.*/uhutasuka/ Cons.
*/βuhutasuka/
I. su. tr. Hinchar, inflar.
Paradigma verbal: buhuta (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-m-muhuta-o | z-m-muhuta-suca | z-m-muhuta-nynga | z-m-muhuta-iua |
| neg. | z-m-muhuta-za | z-m-muhuta-suca-za | z-m-muhuta-zi-nga | z-m-muhuta-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-muhuta-o | m-m-muhuta-suca | m-m-muhuta-nynga | m-m-muhuta-iua |
| neg. | m-m-muhuta-za | m-m-muhuta-suca-za | m-m-muhuta-zi-nga | m-m-muhuta-za-n iua |
| 3.ª | a-m-muhuta-o | a-m-muhuta-suca | a-m-muhuta-nynga | a-m-muhuta-iua |
| neg. | a-m-muhuta-za | a-m-muhuta-suca-za | a-m-muhuta-zi-nga | a-m-muhuta-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-m-muhuta-o | chi-m-muhuta-suca | chi-m-muhuta-nynga | chi-m-muhuta-iua |
| neg. | chi-m-muhuta-za | chi-m-muhuta-suca-za | chi-m-muhuta-zi-nga | chi-m-muhuta-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-m-muhuta-o | mi-m-muhuta-suca | mi-m-muhuta-nynga | mi-m-muhuta-iua |
| neg. | mi-m-muhuta-za | mi-m-muhuta-suca-za | mi-m-muhuta-zi-nga | mi-m-muhuta-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-buhuta-ua | cha-buhuta-suca | cha-buhuta-nynga | cha-buhuta-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-buhuta-ua | ma-buhuta-suca | ma-buhuta-nynga | ma-buhuta-nynguepqua |
| 3.ª | buhuta-ua | buhuta-suca | buhuta-nynga | buhuta-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-buhuta-ua | chi-buhuta-suca | chi-buhuta-nynga | chi-buhuta-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-buhuta-ua | mi-buhuta-suca | mi-buhuta-nynga | mi-buhuta-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | buhuta-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | buhuta-ua |
Comentarios: La identificación de la raíz verbal no ha sido satisfactoria, bien podría ser buhuta- o uhuta-.
Ver también " Hinchar ": buhutasuca, fuhuta
Hínchar Como uexíga = yc zmuhutasuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 81v
uwa central: cúnitro - adj. hinchado (Headland
)
