De Muysc cubun - Lengua Muisca
m (Variable proto) |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 2 ediciones intermedias del mismo usuario) | |||
| Línea 17: | Línea 17: | ||
}} | }} | ||
| − | {{I| su. intr. | Tener hambre. | + | {{I| su. intr. | Tener hambre. |
| + | |con = | ||
| + | |||
{{verbo | {{verbo | ||
|par_fin = chahasganuca | |par_fin = chahasganuca | ||
}} | }} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
{{gra_158|Exemplo de la ''ch'': ''ichahasgansuca'', tengo hambre;|3r}} | {{gra_158|Exemplo de la ''ch'': ''ichahasgansuca'', tengo hambre;|3r}} | ||
{{voc_158|Hambre tener. ''Ichahasgansuca'' [o] ''chahacansuca''.|80v}} | {{voc_158|Hambre tener. ''Ichahasgansuca'' [o] ''chahacansuca''.|80v}} | ||
{{manuscrito_2923|Hambre tener, id est, q.do no hay de q.e echar mano <nowiki>=</nowiki> ''Ichahasgansuca''.|26r}} | {{manuscrito_2923|Hambre tener, id est, q.do no hay de q.e echar mano <nowiki>=</nowiki> ''Ichahasgansuca''.|26r}} | ||
| − | + | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cog= | ||
{{tuf|yayinro|hambre (tengo).|Headland}} | {{tuf|yayinro|hambre (tengo).|Headland}} | ||
| + | |||
| + | |sema=Tener hambre}} | ||
Revisión actual - 09:31 17 sep 2025
chahasgansuca#I su. intr. Tener hambre. || chahasgansuca#II || chahasgansuca#III || chahasgansuca#IV || chahasgansuca#V || chahasgansuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
chahasgansuca
Fon. Gonz.*/ʂahasɣansuka/ Cons.
*/tʲahasɣansuka/
I. su. intr. Tener hambre.
Part. fin. chahasganuca. Paradigma verbal: chahasgan (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-chahasgan | i-chahasgan-suca | i-chahasgan-nynga | i-chahasgan-iua |
| neg. | i-chahasgan-za | i-chahasgan-suca-za | i-chahasgan-zi-nga | i-chahasgan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-chahasgan | m-chahasgan-suca | m-chahasgan-nynga | m-chahasgan-iua |
| neg. | m-chahasgan-za | m-chahasgan-suca-za | m-chahasgan-zi-nga | m-chahasgan-za-n iua |
| 3.ª | a-chahasgan | a-chahasgan-suca | a-chahasgan-nynga | a-chahasgan-iua |
| neg. | a-chahasgan-za | a-chahasgan-suca-za | a-chahasgan-zi-nga | a-chahasgan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-chahasgan | chi-chahasgan-suca | chi-chahasgan-nynga | chi-chahasgan-iua |
| neg. | chi-chahasgan-za | chi-chahasgan-suca-za | chi-chahasgan-zi-nga | chi-chahasgan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-chahasgan | mi-chahasgan-suca | mi-chahasgan-nynga | mi-chahasgan-iua |
| neg. | mi-chahasgan-za | mi-chahasgan-suca-za | mi-chahasgan-zi-nga | mi-chahasgan-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-chahasgan-ua | cha-chahasgan-suca | cha-chahasgan-nynga | cha-chahasgan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-chahasgan-ua | ma-chahasgan-suca | ma-chahasgan-nynga | ma-chahasgan-nynguepqua |
| 3.ª | a-chahasgan-ua | a-chahasgan-suca | a-chahasgan-nynga | a-chahasgan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-chahasgan-ua | chi-chahasgan-suca | chi-chahasgan-nynga | chi-chahasgan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-chahasgan-ua | mi-chahasgan-suca | mi-chahasgan-nynga | mi-chahasgan-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-chahasgan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-chahasgan-ua |
Ver también " Tener hambre ": chahasgansuca, chansuca
Exemplo de la ch: ichahasgansuca, tengo hambre; [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Gra. fol. 3r
Hambre tener. Ichahasgansuca [o] chahacansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 80v
Hambre tener, id est, q.do no hay de q.e echar mano = Ichahasgansuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 26r
uwa central: yayinro - hambre (tengo). (Headland
)
