De Muysc cubun - Lengua Muisca
m (chyskynsuka trasladada a chysquynsuca) |
|||
| Línea 3: | Línea 3: | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
|IPA_KUBUN = | |IPA_KUBUN = | ||
| − | |MORFOLOGIA = [[ | + | |MORFOLOGIA = [[chysquy]], [[-nsuca]] |
}} | }} | ||
Revisión del 06:21 1 abr 2012
I. NULO Volverse azul o verde.
Paradigma verbal: chysquyn (anti. nsu.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-chysquyn | z-chysquyn-suca | z-chysquyn-nynga | z-chysquyn-iua |
| neg. | z-chysquyn-za | z-chysquyn-suca-za | z-chysquyn-zi-nga | z-chysquyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-chysquyn | m-chysquyn-suca | m-chysquyn-nynga | m-chysquyn-iua |
| neg. | m-chysquyn-za | m-chysquyn-suca-za | m-chysquyn-zi-nga | m-chysquyn-za-n iua |
| 3.ª | a-chysquyn | a-chysquyn-suca | a-chysquyn-nynga | a-chysquyn-iua |
| neg. | a-chysquyn-za | a-chysquyn-suca-za | a-chysquyn-zi-nga | a-chysquyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-chysquyn | chi-chysquyn-suca | chi-chysquyn-nynga | chi-chysquyn-iua |
| neg. | chi-chysquyn-za | chi-chysquyn-suca-za | chi-chysquyn-zi-nga | chi-chysquyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-chysquyn | mi-chysquyn-suca | mi-chysquyn-nynga | mi-chysquyn-iua |
| neg. | mi-chysquyn-za | mi-chysquyn-suca-za | mi-chysquyn-zi-nga | mi-chysquyn-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-chysquyn-ua | cha-chysquyn-suca | cha-chysquyn-nynga | cha-chysquyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-chysquyn-ua | ma-chysquyn-suca | ma-chysquyn-nynga | ma-chysquyn-nynguepqua |
| 3.ª | chysquyn-ua | chysquyn-suca | chysquyn-nynga | chysquyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-chysquyn-ua | chi-chysquyn-suca | chi-chysquyn-nynga | chi-chysquyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-chysquyn-ua | mi-chysquyn-suca | mi-chysquyn-nynga | mi-chysquyn-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | chysquyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | chysquyn-ua |
Açul haçerse. Achysquynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 7r Ms. 158. Voc. fol. fol 7r
- 1. Anochecer.
Anochezer. Achysquynsuca [o] azinansuca; anocheser del todo, azacansuca [o] aumzansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 15v Ms. 158. Voc. fol. fol 15v
Ver también "Anochecer": chysquynsuca, umza, umzansuca, za, zacansuca, zacasuca, zahasa, zasca, zina, zinansuca
II. NULO Aclararse algo líquido.
Paradigma verbal: chysquyn (anti. nsu.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-chysquyn | z-chysquyn-suca | z-chysquyn-nynga | z-chysquyn-iua |
| neg. | z-chysquyn-za | z-chysquyn-suca-za | z-chysquyn-zi-nga | z-chysquyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-chysquyn | m-chysquyn-suca | m-chysquyn-nynga | m-chysquyn-iua |
| neg. | m-chysquyn-za | m-chysquyn-suca-za | m-chysquyn-zi-nga | m-chysquyn-za-n iua |
| 3.ª | a-chysquyn | a-chysquyn-suca | a-chysquyn-nynga | a-chysquyn-iua |
| neg. | a-chysquyn-za | a-chysquyn-suca-za | a-chysquyn-zi-nga | a-chysquyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-chysquyn | chi-chysquyn-suca | chi-chysquyn-nynga | chi-chysquyn-iua |
| neg. | chi-chysquyn-za | chi-chysquyn-suca-za | chi-chysquyn-zi-nga | chi-chysquyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-chysquyn | mi-chysquyn-suca | mi-chysquyn-nynga | mi-chysquyn-iua |
| neg. | mi-chysquyn-za | mi-chysquyn-suca-za | mi-chysquyn-zi-nga | mi-chysquyn-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-chysquyn-ua | cha-chysquyn-suca | cha-chysquyn-nynga | cha-chysquyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-chysquyn-ua | ma-chysquyn-suca | ma-chysquyn-nynga | ma-chysquyn-nynguepqua |
| 3.ª | chysquyn-ua | chysquyn-suca | chysquyn-nynga | chysquyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-chysquyn-ua | chi-chysquyn-suca | chi-chysquyn-nynga | chi-chysquyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-chysquyn-ua | mi-chysquyn-suca | mi-chysquyn-nynga | mi-chysquyn-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | chysquyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | chysquyn-ua |
Aclararse el agua o cosa líquida. Achysquynsuca [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 4r Ms. 158. Voc. fol. fol 4r
Ver también "Azular": chysquyco
