Revisión del 18:24 28 nov 2019

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

quyhynsuca, quinsuca, quyhensuca, quynsuca(2)

Fon. Gonz.*/kɨhɨnsuka/ Cons. */kɨhɨnsuka/

I. su. intr. Gritar.

Conjugar

Paradigma verbal: quyhyn (su. intr.)

Serie de Flexión Verbal

Persona	Perfectivo	Imperfectivo	Irrealis	Destinativo
1.ª sg.	z-quyhyn	z-quyhyn-suca	z-quyhyn-nynga	z-quyhyn-iua
neg.	z-quyhyn-za	z-quyhyn-suca-za	z-quyhyn-zi-nga	z-quyhyn-za-n iua
2.ª sg.	m-quyhyn	m-quyhyn-suca	m-quyhyn-nynga	m-quyhyn-iua
neg.	m-quyhyn-za	m-quyhyn-suca-za	m-quyhyn-zi-nga	m-quyhyn-za-n iua
3.ª	a-quyhyn	a-quyhyn-suca	a-quyhyn-nynga	a-quyhyn-iua
neg.	a-quyhyn-za	a-quyhyn-suca-za	a-quyhyn-zi-nga	a-quyhyn-za-n iua
1.ª pl.	chi-quyhyn	chi-quyhyn-suca	chi-quyhyn-nynga	chi-quyhyn-iua
neg.	chi-quyhyn-za	chi-quyhyn-suca-za	chi-quyhyn-zi-nga	chi-quyhyn-za-n iua
2.ª pl.	mi-quyhyn	mi-quyhyn-suca	mi-quyhyn-nynga	mi-quyhyn-iua
neg.	mi-quyhyn-za	mi-quyhyn-suca-za	mi-quyhyn-zi-nga	mi-quyhyn-za-n iua

Serie de Nominalización

Persona	Resultativa	Factual	Irrealis	Prospectiva
1.ª sg.	cha-quyhyn-ua	cha-quyhyn-suca	cha-quyhyn-nynga	cha-quyhyn-nynguepqua
2.ª sg.	ma-quyhyn-ua	ma-quyhyn-suca	ma-quyhyn-nynga	ma-quyhyn-nynguepqua
3.ª	a-quyhyn-ua	a-quyhyn-suca	a-quyhyn-nynga	a-quyhyn-nynguepqua
1.ª pl.	chi-quyhyn-ua	chi-quyhyn-suca	chi-quyhyn-nynga	chi-quyhyn-nynguepqua
2.ª pl.	mi-quyhyn-ua	mi-quyhyn-suca	mi-quyhyn-nynga	mi-quyhyn-nynguepqua

Modo Imperativo

Persona	Forma Única
2.ª sg. (Imp.)	a-quyhyn-u
2.ª pl. (Imp.)	a-quyhyn-ua

Gritos dar. Zequyhynsuca [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 52v

Grítos dar = zquynsuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 78v

uwa central: cohwinro - Gritar (Headland )

II. su. intr. Bramar.

Conjugar

Paradigma verbal: quyhyn (su. intr.)

Serie de Flexión Verbal

Persona	Perfectivo	Imperfectivo	Irrealis	Destinativo
1.ª sg.	z-quyhyn	z-quyhyn-suca	z-quyhyn-nynga	z-quyhyn-iua
neg.	z-quyhyn-za	z-quyhyn-suca-za	z-quyhyn-zi-nga	z-quyhyn-za-n iua
2.ª sg.	m-quyhyn	m-quyhyn-suca	m-quyhyn-nynga	m-quyhyn-iua
neg.	m-quyhyn-za	m-quyhyn-suca-za	m-quyhyn-zi-nga	m-quyhyn-za-n iua
3.ª	a-quyhyn	a-quyhyn-suca	a-quyhyn-nynga	a-quyhyn-iua
neg.	a-quyhyn-za	a-quyhyn-suca-za	a-quyhyn-zi-nga	a-quyhyn-za-n iua
1.ª pl.	chi-quyhyn	chi-quyhyn-suca	chi-quyhyn-nynga	chi-quyhyn-iua
neg.	chi-quyhyn-za	chi-quyhyn-suca-za	chi-quyhyn-zi-nga	chi-quyhyn-za-n iua
2.ª pl.	mi-quyhyn	mi-quyhyn-suca	mi-quyhyn-nynga	mi-quyhyn-iua
neg.	mi-quyhyn-za	mi-quyhyn-suca-za	mi-quyhyn-zi-nga	mi-quyhyn-za-n iua

Serie de Nominalización

Persona	Resultativa	Factual	Irrealis	Prospectiva
1.ª sg.	cha-quyhyn-ua	cha-quyhyn-suca	cha-quyhyn-nynga	cha-quyhyn-nynguepqua
2.ª sg.	ma-quyhyn-ua	ma-quyhyn-suca	ma-quyhyn-nynga	ma-quyhyn-nynguepqua
3.ª	a-quyhyn-ua	a-quyhyn-suca	a-quyhyn-nynga	a-quyhyn-nynguepqua
1.ª pl.	chi-quyhyn-ua	chi-quyhyn-suca	chi-quyhyn-nynga	chi-quyhyn-nynguepqua
2.ª pl.	mi-quyhyn-ua	mi-quyhyn-suca	mi-quyhyn-nynga	mi-quyhyn-nynguepqua

Modo Imperativo

Persona	Forma Única
2.ª sg. (Imp.)	a-quyhyn-u
2.ª pl. (Imp.)	a-quyhyn-ua

Bramar. Zequyhensuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 24v

Ver también "Gorjear": insuca

@@ Línea 6: / Línea 6: @@
 }}
-{{I| su. tr. | Gritar. }}
+{{I| su. intr. | Gritar. }}
 {{voc_2922|Gritos dar. ''Zequyhynsuca''|52v}}
 {{voc_158|Grítos dar <nowiki>=</nowiki> ''zquynsuca'' <nowiki>=</nowiki>|78v}}
@@ Línea 13: / Línea 13: @@
 {{tuf|cohwinro|Gritar|Headland}}
-{{II| su. tr. | Bramar. }}
+{{II| su. intr. | Bramar. }}
 {{voc_2922|Bramar. ''Zequyhensuca''.|24v}}
 {{sema|Gorjear}}