De Muysc cubun - Lengua Muisca
m (Variable proto) |
m (Absorber material colgante de cada sección en |cit= dentro de su plantilla) |
||
| Línea 6: | Línea 6: | ||
}} | }} | ||
| − | {{I| su. tr. | Espiar, acechar | zm~ zemachysuca | + | {{I| su. tr. | Espiar, acechar | zm~ zemachysuca |cit= |
| + | |||
{{manuscrito_2923|Espiar, o asechar <nowiki>=</nowiki> ''Opqua bachuaque zeguene''. l. ''Izone''. l. ''Zemupquasuca zemachysuca''.|22v}} | {{manuscrito_2923|Espiar, o asechar <nowiki>=</nowiki> ''Opqua bachuaque zeguene''. l. ''Izone''. l. ''Zemupquasuca zemachysuca''.|22v}} | ||
{{sema|Vista}} | {{sema|Vista}} | ||
| + | |||
| + | }} | ||
Revisión del 23:42 15 sep 2025
upquasuca#I su. tr. Espiar, acechar || upquasuca#II || upquasuca#III || upquasuca#IV || upquasuca#V || upquasuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
upquasuca
Fon. Gonz.*/upkuasuka/ Cons.
*/upkuasuka/
zm~ zemachysuca.
I. su. tr. Espiar, acechar
I. su. tr. Espiar, acechar
Paradigma verbal: upqua (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-g-upqua-o | z-g-upqua-suca | z-g-upqua-nynga | z-g-upqua-iua |
| neg. | z-g-upqua-za | z-g-upqua-suca-za | z-g-upqua-zi-nga | z-g-upqua-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-g-upqua-o | m-g-upqua-suca | m-g-upqua-nynga | m-g-upqua-iua |
| neg. | m-g-upqua-za | m-g-upqua-suca-za | m-g-upqua-zi-nga | m-g-upqua-za-n iua |
| 3.ª | a-g-upqua-o | a-g-upqua-suca | a-g-upqua-nynga | a-g-upqua-iua |
| neg. | a-g-upqua-za | a-g-upqua-suca-za | a-g-upqua-zi-nga | a-g-upqua-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-g-upqua-o | chi-g-upqua-suca | chi-g-upqua-nynga | chi-g-upqua-iua |
| neg. | chi-g-upqua-za | chi-g-upqua-suca-za | chi-g-upqua-zi-nga | chi-g-upqua-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-g-upqua-o | mi-g-upqua-suca | mi-g-upqua-nynga | mi-g-upqua-iua |
| neg. | mi-g-upqua-za | mi-g-upqua-suca-za | mi-g-upqua-zi-nga | mi-g-upqua-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-upqua-ua | cha-upqua-suca | cha-upqua-nynga | cha-upqua-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-upqua-ua | ma-upqua-suca | ma-upqua-nynga | ma-upqua-nynguepqua |
| 3.ª | upqua-ua | upqua-suca | upqua-nynga | upqua-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-upqua-ua | chi-upqua-suca | chi-upqua-nynga | chi-upqua-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-upqua-ua | mi-upqua-suca | mi-upqua-nynga | mi-upqua-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | upqua-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | upqua-ua |
Espiar, o asechar = Opqua bachuaque zeguene. l. Izone. l. Zemupquasuca zemachysuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 22v
