De Muysc cubun - Lengua Muisca
tonsuca#I su. intr. Florecer. || tonsuca#II || tonsuca#III || tonsuca#IV || tonsuca#V || tonsuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
tonsuca
Fon. Gonz.*/tonsuka/ Cons.
*/tonsuka/
Morf. ton -suca
I. su. intr. Florecer.
Paradigma verbal: ton (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-ton | i-ton-suca | i-ton-nynga | i-ton-iua |
| neg. | i-ton-za | i-ton-suca-za | i-ton-zi-nga | i-ton-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-ton | m-ton-suca | m-ton-nynga | m-ton-iua |
| neg. | m-ton-za | m-ton-suca-za | m-ton-zi-nga | m-ton-za-n iua |
| 3.ª | a-ton | a-ton-suca | a-ton-nynga | a-ton-iua |
| neg. | a-ton-za | a-ton-suca-za | a-ton-zi-nga | a-ton-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-ton | chi-ton-suca | chi-ton-nynga | chi-ton-iua |
| neg. | chi-ton-za | chi-ton-suca-za | chi-ton-zi-nga | chi-ton-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-ton | mi-ton-suca | mi-ton-nynga | mi-ton-iua |
| neg. | mi-ton-za | mi-ton-suca-za | mi-ton-zi-nga | mi-ton-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ton-ua | cha-ton-suca | cha-ton-nynga | cha-ton-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ton-ua | ma-ton-suca | ma-ton-nynga | ma-ton-nynguepqua |
| 3.ª | a-ton-ua | a-ton-suca | a-ton-nynga | a-ton-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ton-ua | chi-ton-suca | chi-ton-nynga | chi-ton-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ton-ua | mi-ton-suca | mi-ton-nynga | mi-ton-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-ton-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-ton-ua |
Abrirse la flor. Obaz afinsuca, obaz atonsuca [o] obaz achotonsuca, ytas aiansuca, ytas ahusqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 3r
Ver también "Emerger": chotonsuca, finsuca, tonsuca
