De Muysc cubun - Lengua Muisca
I. NULO A él, a aquel, etc. Indica que una tercera persona es afectada o beneficiada por una acción.
Paradigma verbal: ys (l. posp.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-ys | z-ys-squa | z-ys-nga | z-ys-iua |
| neg. | z-ys-za | z-ys-squa-za | z-ys-zi-nga | z-ys-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-ys | m-ys-squa | m-ys-nga | m-ys-iua |
| neg. | m-ys-za | m-ys-squa-za | m-ys-zi-nga | m-ys-za-n iua |
| 3.ª | a-ys | a-ys-squa | a-ys-nga | a-ys-iua |
| neg. | a-ys-za | a-ys-squa-za | a-ys-zi-nga | a-ys-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-ys | chi-ys-squa | chi-ys-nga | chi-ys-iua |
| neg. | chi-ys-za | chi-ys-squa-za | chi-ys-zi-nga | chi-ys-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-ys | mi-ys-squa | mi-ys-nga | mi-ys-iua |
| neg. | mi-ys-za | mi-ys-squa-za | mi-ys-zi-nga | mi-ys-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ys-ia | cha-ys-sca | cha-ys-nga | cha-ys-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ys-ia | ma-ys-sca | ma-ys-nga | ma-ys-nguepqua |
| 3.ª | ys-ia | ys-sca | ys-nga | ys-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ys-ia | chi-ys-sca | chi-ys-nga | chi-ys-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ys-ia | mi-ys-sca | mi-ys-nga | mi-ys-nguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | ys-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | ys-ua |
Escoçer. Zupquaz ys anasqua, escuésenme los ojos. Zybaz ys anasqua, escuéseme el cuerpo. Y así de los demás. El uerbo es, ys anasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 74v Ms. 158. Voc. fol. fol 74v
