De Muysc cubun - Lengua Muisca

Plantilla:MUYSKA1


I. su. tr. Cortar golpeando, cortar con tijeras, machacar yerbas, trozar. 
Conjugar
Paradigma verbal: quyhyty (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
1.ª sg.z-b-quyhytyz-b-quyhyty-sucaz-b-quyhyty-nyngaz-b-quyhyty-iua
neg.z-b-quyhyty-zaz-b-quyhyty-suca-zaz-b-quyhyty-zi-ngaz-b-quyhyty-za-n iua
2.ª sg.m-m-quyhytym-m-quyhyty-sucam-m-quyhyty-nyngam-m-quyhyty-iua
neg.m-m-quyhyty-zam-m-quyhyty-suca-zam-m-quyhyty-zi-ngam-m-quyhyty-za-n iua
3.ªa-b-quyhytya-b-quyhyty-sucaa-b-quyhyty-nyngaa-b-quyhyty-iua
neg.a-b-quyhyty-zaa-b-quyhyty-suca-zaa-b-quyhyty-zi-ngaa-b-quyhyty-za-n iua
1.ª pl.chi-b-quyhytychi-b-quyhyty-sucachi-b-quyhyty-nyngachi-b-quyhyty-iua
neg.chi-b-quyhyty-zachi-b-quyhyty-suca-zachi-b-quyhyty-zi-ngachi-b-quyhyty-za-n iua
2.ª pl.mi-b-quyhytymi-b-quyhyty-sucami-b-quyhyty-nyngami-b-quyhyty-iua
neg.mi-b-quyhyty-zami-b-quyhyty-suca-zami-b-quyhyty-zi-ngami-b-quyhyty-za-n iua
Serie de Nominalización
PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
1.ª sg.cha-quyhyty-uacha-quyhyty-sucacha-quyhyty-nyngacha-quyhyty-nynguepqua
2.ª sg.ma-quyhyty-uama-quyhyty-sucama-quyhyty-nyngama-quyhyty-nynguepqua
3.ªquyhyty-uaquyhyty-sucaquyhyty-nyngaquyhyty-nynguepqua
1.ª pl.chi-quyhyty-uachi-quyhyty-sucachi-quyhyty-nyngachi-quyhyty-nynguepqua
2.ª pl.mi-quyhyty-uami-quyhyty-sucami-quyhyty-nyngami-quyhyty-nynguepqua
Modo Imperativo
PersonaForma Única
2.ª sg. (Imp.)quyhyty-u
2.ª pl. (Imp.)quyhyty-ua

Cortar, dando golpes, bquyhytysuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - 35v Ms. 2922. Voc. fol. fol 35v

Cortar dando golpes, y con tijeras = Zebquyhytysuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - 14r Ms. 2923. fol. fol 14r

1. Machacar yerbas.

Machacar yerbas. Bquyhytysuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 86r Ms. 158. Voc. fol. fol 86r

Ver también "Cortar": bascansuca, bascasuca, buhusqua, gahazensuca, gahazysuca, gyusuca, quyhyty, quyhytynsuca, quyhytysuca, xihisqua, ziquysuca

Ver muisquismo quetiar.

uwa central: cotinro - Partir, dividir. (Headland )


III. su. tr. Poner en el cepo. 
Conjugar
Paradigma verbal: quyhyty (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
1.ª sg.z-b-quyhytyz-b-quyhyty-sucaz-b-quyhyty-nyngaz-b-quyhyty-iua
neg.z-b-quyhyty-zaz-b-quyhyty-suca-zaz-b-quyhyty-zi-ngaz-b-quyhyty-za-n iua
2.ª sg.m-m-quyhytym-m-quyhyty-sucam-m-quyhyty-nyngam-m-quyhyty-iua
neg.m-m-quyhyty-zam-m-quyhyty-suca-zam-m-quyhyty-zi-ngam-m-quyhyty-za-n iua
3.ªa-b-quyhytya-b-quyhyty-sucaa-b-quyhyty-nyngaa-b-quyhyty-iua
neg.a-b-quyhyty-zaa-b-quyhyty-suca-zaa-b-quyhyty-zi-ngaa-b-quyhyty-za-n iua
1.ª pl.chi-b-quyhytychi-b-quyhyty-sucachi-b-quyhyty-nyngachi-b-quyhyty-iua
neg.chi-b-quyhyty-zachi-b-quyhyty-suca-zachi-b-quyhyty-zi-ngachi-b-quyhyty-za-n iua
2.ª pl.mi-b-quyhytymi-b-quyhyty-sucami-b-quyhyty-nyngami-b-quyhyty-iua
neg.mi-b-quyhyty-zami-b-quyhyty-suca-zami-b-quyhyty-zi-ngami-b-quyhyty-za-n iua
Serie de Nominalización
PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
1.ª sg.cha-quyhyty-uacha-quyhyty-sucacha-quyhyty-nyngacha-quyhyty-nynguepqua
2.ª sg.ma-quyhyty-uama-quyhyty-sucama-quyhyty-nyngama-quyhyty-nynguepqua
3.ªquyhyty-uaquyhyty-sucaquyhyty-nyngaquyhyty-nynguepqua
1.ª pl.chi-quyhyty-uachi-quyhyty-sucachi-quyhyty-nyngachi-quyhyty-nynguepqua
2.ª pl.mi-quyhyty-uami-quyhyty-sucami-quyhyty-nyngami-quyhyty-nynguepqua
Modo Imperativo
PersonaForma Única
2.ª sg. (Imp.)quyhyty-u
2.ª pl. (Imp.)quyhyty-ua

Apriçionar, echar en el sepo. Bquyhytysuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 18r Ms. 158. Voc. fol. fol 18r