De Muysc cubun - Lengua Muisca
I. su. tr. Apremiar, apurar a alguien, darle prisa.
Paradigma verbal: hize (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-mi-hze | z-mi-hze-suca | z-mi-hze-nynga | z-mi-hze-iua |
| neg. | z-mi-hze-za | z-mi-hze-suca-za | z-mi-hze-zi-nga | z-mi-hze-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-mi-hze | m-mi-hze-suca | m-mi-hze-nynga | m-mi-hze-iua |
| neg. | m-mi-hze-za | m-mi-hze-suca-za | m-mi-hze-zi-nga | m-mi-hze-za-n iua |
| 3.ª | a-mi-hze | a-mi-hze-suca | a-mi-hze-nynga | a-mi-hze-iua |
| neg. | a-mi-hze-za | a-mi-hze-suca-za | a-mi-hze-zi-nga | a-mi-hze-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-mi-hze | chi-mi-hze-suca | chi-mi-hze-nynga | chi-mi-hze-iua |
| neg. | chi-mi-hze-za | chi-mi-hze-suca-za | chi-mi-hze-zi-nga | chi-mi-hze-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-mi-hze | mi-mi-hze-suca | mi-mi-hze-nynga | mi-mi-hze-iua |
| neg. | mi-mi-hze-za | mi-mi-hze-suca-za | mi-mi-hze-zi-nga | mi-mi-hze-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-hize-ua | cha-hize-suca | cha-hize-nynga | cha-hize-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-hize-ua | ma-hize-suca | ma-hize-nynga | ma-hize-nynguepqua |
| 3.ª | hize-ua | hize-suca | hize-nynga | hize-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-hize-ua | chi-hize-suca | chi-hize-nynga | chi-hize-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-hize-ua | mi-hize-suca | mi-hize-nynga | mi-hize-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | hize-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | hize-ua |
Açelerar a otro, dalle priesa. Zemihizesuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 6r Ms. 158. Voc. fol. fol 6r
Ver también "Acelerar":
