De Muysc cubun - Lengua Muisca
tyhyzasuca#I su. tr. Rebuscar, escudriñar (Buscar con cuidado) || tyhyzasuca#II || tyhyzasuca#III || tyhyzasuca#IV || tyhyzasuca#V || tyhyzasuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
tyhyzasuca
Fon. Gonz.*/tɨhɨtʂasuka/ Cons.
*/tɨhɨtsasuka/
Morf. tyhyza -suca
I. su. tr. Rebuscar, escudriñar ( Buscar con cuidado. )
Paradigma verbal: tyhyza (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-tyhyza-o | z-b-tyhyza-suca | z-b-tyhyza-nynga | z-b-tyhyza-iua |
| neg. | z-b-tyhyza-za | z-b-tyhyza-suca-za | z-b-tyhyza-zi-nga | z-b-tyhyza-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-tyhyza-o | m-m-tyhyza-suca | m-m-tyhyza-nynga | m-m-tyhyza-iua |
| neg. | m-m-tyhyza-za | m-m-tyhyza-suca-za | m-m-tyhyza-zi-nga | m-m-tyhyza-za-n iua |
| 3.ª | a-b-tyhyza-o | a-b-tyhyza-suca | a-b-tyhyza-nynga | a-b-tyhyza-iua |
| neg. | a-b-tyhyza-za | a-b-tyhyza-suca-za | a-b-tyhyza-zi-nga | a-b-tyhyza-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-tyhyza-o | chi-b-tyhyza-suca | chi-b-tyhyza-nynga | chi-b-tyhyza-iua |
| neg. | chi-b-tyhyza-za | chi-b-tyhyza-suca-za | chi-b-tyhyza-zi-nga | chi-b-tyhyza-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-tyhyza-o | mi-b-tyhyza-suca | mi-b-tyhyza-nynga | mi-b-tyhyza-iua |
| neg. | mi-b-tyhyza-za | mi-b-tyhyza-suca-za | mi-b-tyhyza-zi-nga | mi-b-tyhyza-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-tyhyza-ua | cha-tyhyza-suca | cha-tyhyza-nynga | cha-tyhyza-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-tyhyza-ua | ma-tyhyza-suca | ma-tyhyza-nynga | ma-tyhyza-nynguepqua |
| 3.ª | tyhyza-ua | tyhyza-suca | tyhyza-nynga | tyhyza-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-tyhyza-ua | chi-tyhyza-suca | chi-tyhyza-nynga | chi-tyhyza-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-tyhyza-ua | mi-tyhyza-suca | mi-tyhyza-nynga | mi-tyhyza-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | tyhyza-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | tyhyza-ua |
Rebuscar = btyhyzasuca, actiuo, l, ityhyzagosqua neutro = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 108v
Ver también "Rebuscar": tyhyzagosqua, tyhyzasuca
