I. NULO {{{ACEPCION}}}
Asentarse un pie cruzado sobre otro. Gaze itasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 20v Ms. 158. Voc. fol. fol 20v
Acometer, arremeter, enbestir en el enemigo. Obac itasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 4v Ms. 158. Voc. fol. fol 4v
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-ta | z-b-ta-squa | z-b-ta-nga | z-b-ta-iua |
| neg. | z-b-ta-za | z-b-ta-squa-za | z-b-ta-zi-nga | z-b-ta-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-ta | m-m-ta-squa | m-m-ta-nga | m-m-ta-iua |
| neg. | m-m-ta-za | m-m-ta-squa-za | m-m-ta-zi-nga | m-m-ta-za-n iua |
| 3.ª | a-b-ta | a-b-ta-squa | a-b-ta-nga | a-b-ta-iua |
| neg. | a-b-ta-za | a-b-ta-squa-za | a-b-ta-zi-nga | a-b-ta-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-ta | chi-b-ta-squa | chi-b-ta-nga | chi-b-ta-iua |
| neg. | chi-b-ta-za | chi-b-ta-squa-za | chi-b-ta-zi-nga | chi-b-ta-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-ta | mi-b-ta-squa | mi-b-ta-nga | mi-b-ta-iua |
| neg. | mi-b-ta-za | mi-b-ta-squa-za | mi-b-ta-zi-nga | mi-b-ta-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ta-ia | cha-ta-sca | cha-ta-nga | cha-ta-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ta-ia | ma-ta-sca | ma-ta-nga | ma-ta-nguepqua |
| 3.ª | ta-ia | ta-sca | ta-nga | ta-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ta-ia | chi-ta-sca | chi-ta-nga | chi-ta-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ta-ia | mi-ta-sca | mi-ta-nga | mi-ta-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | ta-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | ta-ua |
(Imperativo: to. Intransitivo: miskua.).
- 1. Conducir de un lugar a otro.
Pasar a otra cosa. Btasqua, verbo actiuo corespondiente de zemisqua, que es neutro y significa, pasar la misma cosa, y júntase con todos los aduerbios que zemisqua, de manera que todo lo q[ue] se puede desir con zemisqua, quando significa pasar, se puede desir actiuo con btasqua, como para desir, pásate acá, se dise, sihic si amiu; pues, conforme a esto, para desir, pásalo acá, se dirá sihic sito; pasa adelante, ai amiu; pasaba delante, aito, y así de todos los demás. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 95v Ms. 158. Voc. fol. fol 95v
- 1.2. guas b~. Bajar.
Alcançar lo questá en alto. Guas btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 10v Ms. 158. Voc. fol. fol 10v
Descolgar. Guas btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 54r Ms. 158. Voc. fol. fol 54r
Peinar. Cuhuza bohoza zye guas btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 98r Ms. 158. Voc. fol. fol 98r
- 1.3. guan b~. Botar hacia abajo.
Derribar de lo alto. Guan btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 54r Ms. 158. Voc. fol. fol 54r
Arrojar otra cosa al agua. Siec guan btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 20r Ms. 158. Voc. fol. fol 20r
Echar de lo alto. Guan btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 65r Ms. 158. Voc. fol. fol 65r
Echar algo al agua arrojándolo. Siec guan btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 64r Ms. 158. Voc. fol. fol 64r
- 1.4. hui b~. Meter.
Entrar otra cosa, meterla dentro. Hui btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 73r Ms. 158. Voc. fol. fol 73r
- 1.5. in b~. Hundir en el agua.
Hundir en el agua. In btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 82r Ms. 158. Voc. fol. fol 82r
- 1.6. zos b~. Colocar en lo alto.
Arrojar, echar en alguna parte alta alguna cosa. Zos btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 20r Ms. 158. Voc. fol. fol 20r
- 1.7. guat b~. Arrojar en alto.
Arrojar en alto. Guate btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 20r Ms. 158. Voc. fol. fol 20r
- 2. yk b~. Pasarlo, es decir, llevarlo a otro lugar.
Echar una cosa en otra, generalmente. Yc btasqua, chahac to, échamela; mahac btanga, échatela, yc mataia. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 64r Ms. 158. Voc. fol. fol 64r
Pegar fuego a otra cosa. Gataz yc btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 96v Ms. 158. Voc. fol. fol 96v
Echarle mediçina. Mediçina yc btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 64v Ms. 158. Voc. fol. fol 64v
Echar más. Ingue yc btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 64v Ms. 158. Voc. fol. fol 64v
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-ta | z-b-ta-squa | z-b-ta-nga | z-b-ta-iua |
| neg. | z-b-ta-za | z-b-ta-squa-za | z-b-ta-zi-nga | z-b-ta-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-ta | m-m-ta-squa | m-m-ta-nga | m-m-ta-iua |
| neg. | m-m-ta-za | m-m-ta-squa-za | m-m-ta-zi-nga | m-m-ta-za-n iua |
| 3.ª | a-b-ta | a-b-ta-squa | a-b-ta-nga | a-b-ta-iua |
| neg. | a-b-ta-za | a-b-ta-squa-za | a-b-ta-zi-nga | a-b-ta-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-ta | chi-b-ta-squa | chi-b-ta-nga | chi-b-ta-iua |
| neg. | chi-b-ta-za | chi-b-ta-squa-za | chi-b-ta-zi-nga | chi-b-ta-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-ta | mi-b-ta-squa | mi-b-ta-nga | mi-b-ta-iua |
| neg. | mi-b-ta-za | mi-b-ta-squa-za | mi-b-ta-zi-nga | mi-b-ta-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ta-ia | cha-ta-sca | cha-ta-nga | cha-ta-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ta-ia | ma-ta-sca | ma-ta-nga | ma-ta-nguepqua |
| 3.ª | ta-ia | ta-sca | ta-nga | ta-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ta-ia | chi-ta-sca | chi-ta-nga | chi-ta-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ta-ia | mi-ta-sca | mi-ta-nga | mi-ta-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | ta-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | ta-ua |
- 1.1. fak b~. Sacar.
Sacar al sol. Suac fac zemasqua.
Sacar echando fuera. Fac btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 112r Ms. 158. Voc. fol. fol 112r
Echar fuera. Fac btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 64r Ms. 158. Voc. fol. fol 64r
- 1.2 tei b~. Abollar.
Abollar. Tei btasqua.
Abollarse. Tei amasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 2r Ms. 158. Voc. fol. fol 2r
- 1.2. chues b~. Destetar.
Destetar. Chues btasqua.
Destetarse. Chues zmasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 57v Ms. 158. Voc. fol. fol 57v
- 1.3. guan b~. Arrojar algo.
Echarlo de la torre abajo. Torre gen guan btasqua.
Echarse de la torre abajo. Zytas torre gen guan zemasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 65r Ms. 158. Voc. fol. fol 65r
- 1.4. sakan b~. Partir.
Partir. Sacan btasqua.
Partirse. Sacan amasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 94r Ms. 158. Voc. fol. fol 94r
- 1.5. gannyk b~. Pasar entre renglones.
Pasar entre rrenglones. Gannyc btasqua.
Pasarse entre rrenglones. Gannyc zemasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 96r Ms. 158. Voc. fol. fol 96r
- ! Menear.
Cola menear. Asuhuca zabtasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 40v Ms. 158. Voc. fol. fol 40v
- ! ys b~. Desprenderse.
Quitarse, desasirse, desencajarse. Ys amasqua.
Quitar assí. Ys btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 107v Ms. 158. Voc. fol. fol 107v
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-ta | z-b-ta-squa | z-b-ta-nga | z-b-ta-iua |
| neg. | z-b-ta-za | z-b-ta-squa-za | z-b-ta-zi-nga | z-b-ta-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-ta | m-m-ta-squa | m-m-ta-nga | m-m-ta-iua |
| neg. | m-m-ta-za | m-m-ta-squa-za | m-m-ta-zi-nga | m-m-ta-za-n iua |
| 3.ª | a-b-ta | a-b-ta-squa | a-b-ta-nga | a-b-ta-iua |
| neg. | a-b-ta-za | a-b-ta-squa-za | a-b-ta-zi-nga | a-b-ta-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-ta | chi-b-ta-squa | chi-b-ta-nga | chi-b-ta-iua |
| neg. | chi-b-ta-za | chi-b-ta-squa-za | chi-b-ta-zi-nga | chi-b-ta-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-ta | mi-b-ta-squa | mi-b-ta-nga | mi-b-ta-iua |
| neg. | mi-b-ta-za | mi-b-ta-squa-za | mi-b-ta-zi-nga | mi-b-ta-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ta-ia | cha-ta-sca | cha-ta-nga | cha-ta-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ta-ia | ma-ta-sca | ma-ta-nga | ma-ta-nguepqua |
| 3.ª | ta-ia | ta-sca | ta-nga | ta-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ta-ia | chi-ta-sca | chi-ta-nga | chi-ta-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ta-ia | mi-ta-sca | mi-ta-nga | mi-ta-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | ta-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | ta-ua |
- 1. hui b~. Entrar multitud de personas.
Entrar uno. Hui zemisqua.
Entrar número de ellos. Hui chigusqua.
Entrar proseçión o multitud de jente junta. Hui btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 73r Ms. 158. Voc. fol. fol 73r
- 1. Escoger.
Escojer. Ys btasqua [o] ys zebiosuca [o] ys zemicusuca. Ymperatiuo, ysieu. Partisipios: ys chaieusuca, ys chaieua, ys chaieunynga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 74r Ms. 158. Voc. fol. fol 74r
- 2. Faltar.
Faltar a misa. Misaz ys btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 76r Ms. 158. Voc. fol. fol 76r
Faltar = Zegueza. l. ysbtasqua. utrinan ysbta. falte á la Doctrina. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - 40r Ms. 2924. fol. fol 40r
Faltar, zafarse, escabullirse, escusarse. Ys zemasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 76r Ms. 158. Voc. fol. fol 76r
