De Muysc cubun - Lengua Muisca

Plantilla:MUYSKA1


I. su. tr. Pedir, preguntar. 
Conjugar
Paradigma verbal: zi (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
1.ª sg.z-b-ziz-b-zi-sucaz-b-zi-nyngaz-b-zi-iua
neg.z-b-zi-zaz-b-zi-suca-zaz-b-zi-zi-ngaz-b-zi-za-n iua
2.ª sg.m-m-zim-m-zi-sucam-m-zi-nyngam-m-zi-iua
neg.m-m-zi-zam-m-zi-suca-zam-m-zi-zi-ngam-m-zi-za-n iua
3.ªa-b-zia-b-zi-sucaa-b-zi-nyngaa-b-zi-iua
neg.a-b-zi-zaa-b-zi-suca-zaa-b-zi-zi-ngaa-b-zi-za-n iua
1.ª pl.chi-b-zichi-b-zi-sucachi-b-zi-nyngachi-b-zi-iua
neg.chi-b-zi-zachi-b-zi-suca-zachi-b-zi-zi-ngachi-b-zi-za-n iua
2.ª pl.mi-b-zimi-b-zi-sucami-b-zi-nyngami-b-zi-iua
neg.mi-b-zi-zami-b-zi-suca-zami-b-zi-zi-ngami-b-zi-za-n iua
Serie de Nominalización
PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
1.ª sg.cha-zi-uacha-zi-sucacha-zi-nyngacha-zi-nynguepqua
2.ª sg.ma-zi-uama-zi-sucama-zi-nyngama-zi-nynguepqua
3.ªzi-uazi-sucazi-nyngazi-nynguepqua
1.ª pl.chi-zi-uachi-zi-sucachi-zi-nyngachi-zi-nynguepqua
2.ª pl.mi-zi-uami-zi-sucami-zi-nyngami-zi-nynguepqua
Modo Imperativo
PersonaForma Única
2.ª sg. (Imp.)zi-u
2.ª pl. (Imp.)zi-ua

(Imperativo ziu.)

Pedir. Bzisqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 96v Ms. 158. Voc. fol. fol 96v

Preguntar. Bzisqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 103r Ms. 158. Voc. fol. fol 103r

Pedir = Zebzisqua, ō preguntar = imp.o Ziu. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - 55v Ms. 2924. fol. fol 55v


II. su. tr. Cubrir. 
Conjugar
Paradigma verbal: zi (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
1.ª sg.z-b-ziz-b-zi-sucaz-b-zi-nyngaz-b-zi-iua
neg.z-b-zi-zaz-b-zi-suca-zaz-b-zi-zi-ngaz-b-zi-za-n iua
2.ª sg.m-m-zim-m-zi-sucam-m-zi-nyngam-m-zi-iua
neg.m-m-zi-zam-m-zi-suca-zam-m-zi-zi-ngam-m-zi-za-n iua
3.ªa-b-zia-b-zi-sucaa-b-zi-nyngaa-b-zi-iua
neg.a-b-zi-zaa-b-zi-suca-zaa-b-zi-zi-ngaa-b-zi-za-n iua
1.ª pl.chi-b-zichi-b-zi-sucachi-b-zi-nyngachi-b-zi-iua
neg.chi-b-zi-zachi-b-zi-suca-zachi-b-zi-zi-ngachi-b-zi-za-n iua
2.ª pl.mi-b-zimi-b-zi-sucami-b-zi-nyngami-b-zi-iua
neg.mi-b-zi-zami-b-zi-suca-zami-b-zi-zi-ngami-b-zi-za-n iua
Serie de Nominalización
PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
1.ª sg.cha-zi-uacha-zi-sucacha-zi-nyngacha-zi-nynguepqua
2.ª sg.ma-zi-uama-zi-sucama-zi-nyngama-zi-nynguepqua
3.ªzi-uazi-sucazi-nyngazi-nynguepqua
1.ª pl.chi-zi-uachi-zi-sucachi-zi-nyngachi-zi-nynguepqua
2.ª pl.mi-zi-uami-zi-sucami-zi-nyngami-zi-nynguepqua
Modo Imperativo
PersonaForma Única
2.ª sg. (Imp.)zi-u
2.ª pl. (Imp.)zi-ua
1. asan b~. Defender.

Defender. Asan bzisqua [o] asan zpquansuca [o] asan zquynsuca [o] asas zinsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 52v Ms. 158. Voc. fol. fol 52v

2.ys b~. Cubrirlo.

Echarle tierra, esto es, cubrirlo con tierra: Fusquez ys bzisqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 65v Ms. 158. Voc. fol. fol 65v

Echarse ensima la manta el que está acostado. Foi chahas bzisqua [o] zgec btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 66v Ms. 158. Voc. fol. fol 66v