De Muysc cubun - Lengua Muisca

Plantilla:MUYSKA1


I. su. tr. Cortar cosas blandas ó cortar deslizando un objeto filoso sobre un objeto. 
Conjugar
Paradigma verbal: gahazy (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
1.ª sg.z-b-gahazyz-b-gahazy-sucaz-b-gahazy-nyngaz-b-gahazy-iua
neg.z-b-gahazy-zaz-b-gahazy-suca-zaz-b-gahazy-zi-ngaz-b-gahazy-za-n iua
2.ª sg.m-m-gahazym-m-gahazy-sucam-m-gahazy-nyngam-m-gahazy-iua
neg.m-m-gahazy-zam-m-gahazy-suca-zam-m-gahazy-zi-ngam-m-gahazy-za-n iua
3.ªa-b-gahazya-b-gahazy-sucaa-b-gahazy-nyngaa-b-gahazy-iua
neg.a-b-gahazy-zaa-b-gahazy-suca-zaa-b-gahazy-zi-ngaa-b-gahazy-za-n iua
1.ª pl.chi-b-gahazychi-b-gahazy-sucachi-b-gahazy-nyngachi-b-gahazy-iua
neg.chi-b-gahazy-zachi-b-gahazy-suca-zachi-b-gahazy-zi-ngachi-b-gahazy-za-n iua
2.ª pl.mi-b-gahazymi-b-gahazy-sucami-b-gahazy-nyngami-b-gahazy-iua
neg.mi-b-gahazy-zami-b-gahazy-suca-zami-b-gahazy-zi-ngami-b-gahazy-za-n iua
Serie de Nominalización
PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
1.ª sg.cha-gahazy-uacha-gahazy-sucacha-gahazy-nyngacha-gahazy-nynguepqua
2.ª sg.ma-gahazy-uama-gahazy-sucama-gahazy-nyngama-gahazy-nynguepqua
3.ªgahazy-uagahazy-sucagahazy-nyngagahazy-nynguepqua
1.ª pl.chi-gahazy-uachi-gahazy-sucachi-gahazy-nyngachi-gahazy-nynguepqua
2.ª pl.mi-gahazy-uami-gahazy-sucami-gahazy-nyngami-gahazy-nynguepqua
Modo Imperativo
PersonaForma Única
2.ª sg. (Imp.)gahazy-u
2.ª pl. (Imp.)gahazy-ua

Cortar con cuchillo, ó con otro instrum.to sin golpe = Zebgynsuca, y si es cosas blandas = bgahazysuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - 23r Ms. 2924. fol. fol 23r

Sajar. Bgahazesuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 113r Ms. 158. Voc. fol. fol 113r

Ver también "Cortar": bascansuca, bascasuca, buhusqua, gahazensuca, gahazysuca, gyusuca, quyhyty, quyhytynsuca, quyhytysuca, xihisqua, ziquysuca


II. su. tr. Coger agua. 
Conjugar
Paradigma verbal: gahazy (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
1.ª sg.z-b-gahazyz-b-gahazy-sucaz-b-gahazy-nyngaz-b-gahazy-iua
neg.z-b-gahazy-zaz-b-gahazy-suca-zaz-b-gahazy-zi-ngaz-b-gahazy-za-n iua
2.ª sg.m-m-gahazym-m-gahazy-sucam-m-gahazy-nyngam-m-gahazy-iua
neg.m-m-gahazy-zam-m-gahazy-suca-zam-m-gahazy-zi-ngam-m-gahazy-za-n iua
3.ªa-b-gahazya-b-gahazy-sucaa-b-gahazy-nyngaa-b-gahazy-iua
neg.a-b-gahazy-zaa-b-gahazy-suca-zaa-b-gahazy-zi-ngaa-b-gahazy-za-n iua
1.ª pl.chi-b-gahazychi-b-gahazy-sucachi-b-gahazy-nyngachi-b-gahazy-iua
neg.chi-b-gahazy-zachi-b-gahazy-suca-zachi-b-gahazy-zi-ngachi-b-gahazy-za-n iua
2.ª pl.mi-b-gahazymi-b-gahazy-sucami-b-gahazy-nyngami-b-gahazy-iua
neg.mi-b-gahazy-zami-b-gahazy-suca-zami-b-gahazy-zi-ngami-b-gahazy-za-n iua
Serie de Nominalización
PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
1.ª sg.cha-gahazy-uacha-gahazy-sucacha-gahazy-nyngacha-gahazy-nynguepqua
2.ª sg.ma-gahazy-uama-gahazy-sucama-gahazy-nyngama-gahazy-nynguepqua
3.ªgahazy-uagahazy-sucagahazy-nyngagahazy-nynguepqua
1.ª pl.chi-gahazy-uachi-gahazy-sucachi-gahazy-nyngachi-gahazy-nynguepqua
2.ª pl.mi-gahazy-uami-gahazy-sucami-gahazy-nyngami-gahazy-nynguepqua
Modo Imperativo
PersonaForma Única
2.ª sg. (Imp.)gahazy-u
2.ª pl. (Imp.)gahazy-ua

Cojer agua. Siez bgahazysuca. Ymperatiuo, gazu. Partiçipios: chagazysuca, chagazua, chagazynynga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. fol

Cojer agua. ʃie,z, bgahazysuca. zahazu. magazua. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - 31v Ms. 2922. Voc. fol. fol 31v


yk ~.
I. loc. v. Ampollarse. (Cortarse). 

Ampollarse o auejigarse. Siezycagahazysuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 14v Ms. 158. Voc. fol. fol 14v