De Muysc cubun - Lengua Muisca

Plantilla:MUYSKA1


I. NULO Menearse de un lado al otro. 
Paradigma verbal: fin (anti. nsu.)
Serie de Flexión Verbal
PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
1.ª sg.z-finz-fin-sucaz-fin-nyngaz-fin-iua
neg.z-fin-zaz-fin-suca-zaz-fin-zi-ngaz-fin-za-n iua
2.ª sg.m-finm-fin-sucam-fin-nyngam-fin-iua
neg.m-fin-zam-fin-suca-zam-fin-zi-ngam-fin-za-n iua
3.ªa-fina-fin-sucaa-fin-nyngaa-fin-iua
neg.a-fin-zaa-fin-suca-zaa-fin-zi-ngaa-fin-za-n iua
1.ª pl.chi-finchi-fin-sucachi-fin-nyngachi-fin-iua
neg.chi-fin-zachi-fin-suca-zachi-fin-zi-ngachi-fin-za-n iua
2.ª pl.mi-finmi-fin-sucami-fin-nyngami-fin-iua
neg.mi-fin-zami-fin-suca-zami-fin-zi-ngami-fin-za-n iua
Serie de Nominalización
PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
1.ª sg.cha-fin-uacha-fin-sucacha-fin-nyngacha-fin-nynguepqua
2.ª sg.ma-fin-uama-fin-sucama-fin-nyngama-fin-nynguepqua
3.ªfin-uafin-sucafin-nyngafin-nynguepqua
1.ª pl.chi-fin-uachi-fin-sucachi-fin-nyngachi-fin-nynguepqua
2.ª pl.mi-fin-uami-fin-sucami-fin-nyngami-fin-nynguepqua
Modo Imperativo
PersonaForma Única
2.ª sg. (Imp.)fin-u
2.ª pl. (Imp.)fin-ua

Bullirse, menearse. Zefinsuca. Chafina, chafinninga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 27v Ms. 158. Voc. fol. fol 27v


II. NULO Emerger, florecer. 
Paradigma verbal: fin (anti. nsu.)
Serie de Flexión Verbal
PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
1.ª sg.z-finz-fin-sucaz-fin-nyngaz-fin-iua
neg.z-fin-zaz-fin-suca-zaz-fin-zi-ngaz-fin-za-n iua
2.ª sg.m-finm-fin-sucam-fin-nyngam-fin-iua
neg.m-fin-zam-fin-suca-zam-fin-zi-ngam-fin-za-n iua
3.ªa-fina-fin-sucaa-fin-nyngaa-fin-iua
neg.a-fin-zaa-fin-suca-zaa-fin-zi-ngaa-fin-za-n iua
1.ª pl.chi-finchi-fin-sucachi-fin-nyngachi-fin-iua
neg.chi-fin-zachi-fin-suca-zachi-fin-zi-ngachi-fin-za-n iua
2.ª pl.mi-finmi-fin-sucami-fin-nyngami-fin-iua
neg.mi-fin-zami-fin-suca-zami-fin-zi-ngami-fin-za-n iua
Serie de Nominalización
PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
1.ª sg.cha-fin-uacha-fin-sucacha-fin-nyngacha-fin-nynguepqua
2.ª sg.ma-fin-uama-fin-sucama-fin-nyngama-fin-nynguepqua
3.ªfin-uafin-sucafin-nyngafin-nynguepqua
1.ª pl.chi-fin-uachi-fin-sucachi-fin-nyngachi-fin-nynguepqua
2.ª pl.mi-fin-uami-fin-sucami-fin-nyngami-fin-nynguepqua
Modo Imperativo
PersonaForma Única
2.ª sg. (Imp.)fin-u
2.ª pl. (Imp.)fin-ua

Abrirse la flor. Obaz afinsuca, obaz atonsuca [o] obaz achotonsuca, ytas aiansuca, ytas ahusqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 3r Ms. 158. Voc. fol. fol 3r

Florezer. Obaz afinsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 77r Ms. 158. Voc. fol. fol 77r

Salir el pollo. Afinsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 112v Ms. 158. Voc. fol. fol 112v

Ver también "Abrir": chotonsuca, finsuca, husqua, iansuca, iasqua, tasqua, tonsuca, uasqua, yta

uwa central: bihnro - Abrir los ojos por primera vez (Headland )