De Muysc cubun - Lengua Muisca
I. NULO Menearse de un lado al otro.
Paradigma verbal: fin (anti. nsu.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-fin | z-fin-suca | z-fin-nynga | z-fin-iua |
| neg. | z-fin-za | z-fin-suca-za | z-fin-zi-nga | z-fin-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-fin | m-fin-suca | m-fin-nynga | m-fin-iua |
| neg. | m-fin-za | m-fin-suca-za | m-fin-zi-nga | m-fin-za-n iua |
| 3.ª | a-fin | a-fin-suca | a-fin-nynga | a-fin-iua |
| neg. | a-fin-za | a-fin-suca-za | a-fin-zi-nga | a-fin-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-fin | chi-fin-suca | chi-fin-nynga | chi-fin-iua |
| neg. | chi-fin-za | chi-fin-suca-za | chi-fin-zi-nga | chi-fin-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-fin | mi-fin-suca | mi-fin-nynga | mi-fin-iua |
| neg. | mi-fin-za | mi-fin-suca-za | mi-fin-zi-nga | mi-fin-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-fin-ua | cha-fin-suca | cha-fin-nynga | cha-fin-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-fin-ua | ma-fin-suca | ma-fin-nynga | ma-fin-nynguepqua |
| 3.ª | fin-ua | fin-suca | fin-nynga | fin-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-fin-ua | chi-fin-suca | chi-fin-nynga | chi-fin-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-fin-ua | mi-fin-suca | mi-fin-nynga | mi-fin-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | fin-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | fin-ua |
Bullirse, menearse. Zefinsuca. Chafina, chafinninga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 27v Ms. 158. Voc. fol. fol 27v
II. NULO Emerger, florecer.
Paradigma verbal: fin (anti. nsu.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-fin | z-fin-suca | z-fin-nynga | z-fin-iua |
| neg. | z-fin-za | z-fin-suca-za | z-fin-zi-nga | z-fin-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-fin | m-fin-suca | m-fin-nynga | m-fin-iua |
| neg. | m-fin-za | m-fin-suca-za | m-fin-zi-nga | m-fin-za-n iua |
| 3.ª | a-fin | a-fin-suca | a-fin-nynga | a-fin-iua |
| neg. | a-fin-za | a-fin-suca-za | a-fin-zi-nga | a-fin-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-fin | chi-fin-suca | chi-fin-nynga | chi-fin-iua |
| neg. | chi-fin-za | chi-fin-suca-za | chi-fin-zi-nga | chi-fin-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-fin | mi-fin-suca | mi-fin-nynga | mi-fin-iua |
| neg. | mi-fin-za | mi-fin-suca-za | mi-fin-zi-nga | mi-fin-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-fin-ua | cha-fin-suca | cha-fin-nynga | cha-fin-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-fin-ua | ma-fin-suca | ma-fin-nynga | ma-fin-nynguepqua |
| 3.ª | fin-ua | fin-suca | fin-nynga | fin-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-fin-ua | chi-fin-suca | chi-fin-nynga | chi-fin-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-fin-ua | mi-fin-suca | mi-fin-nynga | mi-fin-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | fin-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | fin-ua |
Abrirse la flor. Obaz afinsuca, obaz atonsuca [o] obaz achotonsuca, ytas aiansuca, ytas ahusqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 3r Ms. 158. Voc. fol. fol 3r
Florezer. Obaz afinsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 77r Ms. 158. Voc. fol. fol 77r
Salir el pollo. Afinsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 112v Ms. 158. Voc. fol. fol 112v
Ver también "Abrir": chotonsuca, finsuca, husqua, iansuca, iasqua, tasqua, tonsuca, uasqua, yta
uwa central: bihnro - Abrir los ojos por primera vez (Headland
)
