I. sq. intr. Descansar.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-zy | i-zy-squa | i-zy-nga | i-zy-iua |
| neg. | i-zy-za | i-zy-squa-za | i-zy-zi-nga | i-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-zy | m-zy-squa | m-zy-nga | m-zy-iua |
| neg. | m-zy-za | m-zy-squa-za | m-zy-zi-nga | m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-zy | a-zy-squa | a-zy-nga | a-zy-iua |
| neg. | a-zy-za | a-zy-squa-za | a-zy-zi-nga | a-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-zy | chi-zy-squa | chi-zy-nga | chi-zy-iua |
| neg. | chi-zy-za | chi-zy-squa-za | chi-zy-zi-nga | chi-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-zy | mi-zy-squa | mi-zy-nga | mi-zy-iua |
| neg. | mi-zy-za | mi-zy-squa-za | mi-zy-zi-nga | mi-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | a-zy-ia | a-zy-sca | a-zy-nga | a-zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-zy-ua |
Imp. mpquyquy azycu.
Descansar. Zpquyquyz azysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 54r Ms. 158. Voc. fol. fol 54r
Descanzar = Zepuy quy Za zysqua. imp.o mpuy quy azycu. l. azyca. l. mazyca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - 29r Ms. 2924. fol. fol 29r
I. sq. intr. Publicarse.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-zy | i-zy-squa | i-zy-nga | i-zy-iua |
| neg. | i-zy-za | i-zy-squa-za | i-zy-zi-nga | i-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-zy | m-zy-squa | m-zy-nga | m-zy-iua |
| neg. | m-zy-za | m-zy-squa-za | m-zy-zi-nga | m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-zy | a-zy-squa | a-zy-nga | a-zy-iua |
| neg. | a-zy-za | a-zy-squa-za | a-zy-zi-nga | a-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-zy | chi-zy-squa | chi-zy-nga | chi-zy-iua |
| neg. | chi-zy-za | chi-zy-squa-za | chi-zy-zi-nga | chi-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-zy | mi-zy-squa | mi-zy-nga | mi-zy-iua |
| neg. | mi-zy-za | mi-zy-squa-za | mi-zy-zi-nga | mi-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | a-zy-ia | a-zy-sca | a-zy-nga | a-zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-zy-ua |
Publicarse. Atyensuca [o] ateyens achahansuca, totalmente publicarse [o] atyens azysqua [o] atyen aüians azysqua [o] atyen aüiane. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 104r Ms. 158. Voc. fol. fol 104r
I. sq. intr. Desear el cuerpo de alguien.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-zy | i-zy-squa | i-zy-nga | i-zy-iua |
| neg. | i-zy-za | i-zy-squa-za | i-zy-zi-nga | i-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-zy | m-zy-squa | m-zy-nga | m-zy-iua |
| neg. | m-zy-za | m-zy-squa-za | m-zy-zi-nga | m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-zy | a-zy-squa | a-zy-nga | a-zy-iua |
| neg. | a-zy-za | a-zy-squa-za | a-zy-zi-nga | a-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-zy | chi-zy-squa | chi-zy-nga | chi-zy-iua |
| neg. | chi-zy-za | chi-zy-squa-za | chi-zy-zi-nga | chi-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-zy | mi-zy-squa | mi-zy-nga | mi-zy-iua |
| neg. | mi-zy-za | mi-zy-squa-za | mi-zy-zi-nga | mi-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | a-zy-ia | a-zy-sca | a-zy-nga | a-zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-zy-ua |
Codiçiar. Abas izysqua.
Codíçiame. Zybas azysqua. Codíçiote, mybas izysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 39r Ms. 158. Voc. fol. fol 39r
I. sq. intr. Crecerse, aumentarse.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-zy | i-zy-squa | i-zy-nga | i-zy-iua |
| neg. | i-zy-za | i-zy-squa-za | i-zy-zi-nga | i-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-zy | m-zy-squa | m-zy-nga | m-zy-iua |
| neg. | m-zy-za | m-zy-squa-za | m-zy-zi-nga | m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-zy | a-zy-squa | a-zy-nga | a-zy-iua |
| neg. | a-zy-za | a-zy-squa-za | a-zy-zi-nga | a-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-zy | chi-zy-squa | chi-zy-nga | chi-zy-iua |
| neg. | chi-zy-za | chi-zy-squa-za | chi-zy-zi-nga | chi-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-zy | mi-zy-squa | mi-zy-nga | mi-zy-iua |
| neg. | mi-zy-za | mi-zy-squa-za | mi-zy-zi-nga | mi-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | a-zy-ia | a-zy-sca | a-zy-nga | a-zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-zy-ua |
Creçer las demás cosas, aumentarse. Ynazysqua [o] ycagyisuca [o] ycagyisuca [o] aiaoansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 45r Ms. 158. Voc. fol. fol 45r
Acresentarse. Yc agyisuca [o] ynazysqua [o] aiaoansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 5v Ms. 158. Voc. fol. fol 5v
Ver también "Acrecentar": iaoansuca
I. sq. tr. Anhelar la presencia de alguien.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zy | z-b-zy-squa | z-b-zy-nga | z-b-zy-iua |
| neg. | z-b-zy-za | z-b-zy-squa-za | z-b-zy-zi-nga | z-b-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zy | m-m-zy-squa | m-m-zy-nga | m-m-zy-iua |
| neg. | m-m-zy-za | m-m-zy-squa-za | m-m-zy-zi-nga | m-m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zy | a-b-zy-squa | a-b-zy-nga | a-b-zy-iua |
| neg. | a-b-zy-za | a-b-zy-squa-za | a-b-zy-zi-nga | a-b-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zy | chi-b-zy-squa | chi-b-zy-nga | chi-b-zy-iua |
| neg. | chi-b-zy-za | chi-b-zy-squa-za | chi-b-zy-zi-nga | chi-b-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zy | mi-b-zy-squa | mi-b-zy-nga | mi-b-zy-iua |
| neg. | mi-b-zy-za | mi-b-zy-squa-za | mi-b-zy-zi-nga | mi-b-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | zy-ia | zy-sca | zy-nga | zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zy-ua |
Pret. bzyquy/bzyque.
Echar menos, haçerme falta. Apquaz bzysqua. Échome menos a mí, zypqua zabzyquy. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 64r Ms. 158. Voc. fol. fol 64r
Falta me hase. Apquaz bzysqua. Falta te hago, zypquaz, abzysqua. Falta le haçe la carne, chihic ypquaz abzysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 76r Ms. 158. Voc. fol. fol 76r
Neseçidad tener. Chatyunynga cuhuc aguene, [o] apquaz bzysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 89v Ms. 158. Voc. fol. fol 89v
I. sq. tr. Adorar, reverenciar.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zy | z-b-zy-squa | z-b-zy-nga | z-b-zy-iua |
| neg. | z-b-zy-za | z-b-zy-squa-za | z-b-zy-zi-nga | z-b-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zy | m-m-zy-squa | m-m-zy-nga | m-m-zy-iua |
| neg. | m-m-zy-za | m-m-zy-squa-za | m-m-zy-zi-nga | m-m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zy | a-b-zy-squa | a-b-zy-nga | a-b-zy-iua |
| neg. | a-b-zy-za | a-b-zy-squa-za | a-b-zy-zi-nga | a-b-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zy | chi-b-zy-squa | chi-b-zy-nga | chi-b-zy-iua |
| neg. | chi-b-zy-za | chi-b-zy-squa-za | chi-b-zy-zi-nga | chi-b-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zy | mi-b-zy-squa | mi-b-zy-nga | mi-b-zy-iua |
| neg. | mi-b-zy-za | mi-b-zy-squa-za | mi-b-zy-zi-nga | mi-b-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | zy-ia | zy-sca | zy-nga | zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zy-ua |
Adorar, reverenciar, respectar = Achiezegusqua. l. Achie zemnysqua. l. Achie zebzysqua. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - 3r Ms. 2923. fol. fol 3r
I. sq. tr. Culpar.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zy | z-b-zy-squa | z-b-zy-nga | z-b-zy-iua |
| neg. | z-b-zy-za | z-b-zy-squa-za | z-b-zy-zi-nga | z-b-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zy | m-m-zy-squa | m-m-zy-nga | m-m-zy-iua |
| neg. | m-m-zy-za | m-m-zy-squa-za | m-m-zy-zi-nga | m-m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zy | a-b-zy-squa | a-b-zy-nga | a-b-zy-iua |
| neg. | a-b-zy-za | a-b-zy-squa-za | a-b-zy-zi-nga | a-b-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zy | chi-b-zy-squa | chi-b-zy-nga | chi-b-zy-iua |
| neg. | chi-b-zy-za | chi-b-zy-squa-za | chi-b-zy-zi-nga | chi-b-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zy | mi-b-zy-squa | mi-b-zy-nga | mi-b-zy-iua |
| neg. | mi-b-zy-za | mi-b-zy-squa-za | mi-b-zy-zi-nga | mi-b-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | zy-ia | zy-sca | zy-nga | zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zy-ua |
Achacarle a otro algo, hazerle cargo, echarle la culpa. Ynbzysqua [o] agahan mnysqua. Pretérito: mnysqua [o] agycbzysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 6r Ms. 158. Voc. fol. fol 6r
Echar la culpa a otro. Yn bzysqua. Echome a mí la culpa, chahan abzyquy. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 65r Ms. 158. Voc. fol. fol 65r
- 1. muyngua yn b~. Culpar falsamente.
Falso testimonio leuantar a otro. Muyngua yc zegusqua [o] yensa yc zegusqua [o] muyngua yn bzysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 76r Ms. 158. Voc. fol. fol 76r
I. sq. tr. Quitar la virginidad a una mujer.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zy | z-b-zy-squa | z-b-zy-nga | z-b-zy-iua |
| neg. | z-b-zy-za | z-b-zy-squa-za | z-b-zy-zi-nga | z-b-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zy | m-m-zy-squa | m-m-zy-nga | m-m-zy-iua |
| neg. | m-m-zy-za | m-m-zy-squa-za | m-m-zy-zi-nga | m-m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zy | a-b-zy-squa | a-b-zy-nga | a-b-zy-iua |
| neg. | a-b-zy-za | a-b-zy-squa-za | a-b-zy-zi-nga | a-b-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zy | chi-b-zy-squa | chi-b-zy-nga | chi-b-zy-iua |
| neg. | chi-b-zy-za | chi-b-zy-squa-za | chi-b-zy-zi-nga | chi-b-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zy | mi-b-zy-squa | mi-b-zy-nga | mi-b-zy-iua |
| neg. | mi-b-zy-za | mi-b-zy-squa-za | mi-b-zy-zi-nga | mi-b-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | zy-ia | zy-sca | zy-nga | zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zy-ua |
Corromper donçella. Achinta bzysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 44r Ms. 158. Voc. fol. fol 44r
I. sq. tr. Cobijar a varios.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zy | z-b-zy-squa | z-b-zy-nga | z-b-zy-iua |
| neg. | z-b-zy-za | z-b-zy-squa-za | z-b-zy-zi-nga | z-b-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zy | m-m-zy-squa | m-m-zy-nga | m-m-zy-iua |
| neg. | m-m-zy-za | m-m-zy-squa-za | m-m-zy-zi-nga | m-m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zy | a-b-zy-squa | a-b-zy-nga | a-b-zy-iua |
| neg. | a-b-zy-za | a-b-zy-squa-za | a-b-zy-zi-nga | a-b-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zy | chi-b-zy-squa | chi-b-zy-nga | chi-b-zy-iua |
| neg. | chi-b-zy-za | chi-b-zy-squa-za | chi-b-zy-zi-nga | chi-b-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zy | mi-b-zy-squa | mi-b-zy-nga | mi-b-zy-iua |
| neg. | mi-b-zy-za | mi-b-zy-squa-za | mi-b-zy-zi-nga | mi-b-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | zy-ia | zy-sca | zy-nga | zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zy-ua |
Imp. zicu.
Cobijar asi, ō á ōtros = Zehuenb tasqua. vmguên, aguen &c. item: Zeguen, Zebiasqua. l. Zeguen Zebzysqua. l. Chahas bzisqua mahas, ys. &c. pret.o= bzyquy. imp.o Zicu. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - 20r Ms. 2924. fol. fol 20r
I. sq. tr. Tener necesidad.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zy | z-b-zy-squa | z-b-zy-nga | z-b-zy-iua |
| neg. | z-b-zy-za | z-b-zy-squa-za | z-b-zy-zi-nga | z-b-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zy | m-m-zy-squa | m-m-zy-nga | m-m-zy-iua |
| neg. | m-m-zy-za | m-m-zy-squa-za | m-m-zy-zi-nga | m-m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zy | a-b-zy-squa | a-b-zy-nga | a-b-zy-iua |
| neg. | a-b-zy-za | a-b-zy-squa-za | a-b-zy-zi-nga | a-b-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zy | chi-b-zy-squa | chi-b-zy-nga | chi-b-zy-iua |
| neg. | chi-b-zy-za | chi-b-zy-squa-za | chi-b-zy-zi-nga | chi-b-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zy | mi-b-zy-squa | mi-b-zy-nga | mi-b-zy-iua |
| neg. | mi-b-zy-za | mi-b-zy-squa-za | mi-b-zy-zi-nga | mi-b-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | zy-ia | zy-sca | zy-nga | zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zy-ua |
Neseçidad tener. Chatyunynga cuhuc aguene, [o] apquaz bzysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 89v Ms. 158. Voc. fol. fol 89v
I. loc. v. Dar con lo ignorado u oculto.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-zy | z-zy-squa | z-zy-nga | z-zy-iua |
| neg. | z-zy-za | z-zy-squa-za | z-zy-zi-nga | z-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-zy | m-zy-squa | m-zy-nga | m-zy-iua |
| neg. | m-zy-za | m-zy-squa-za | m-zy-zi-nga | m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-zy | a-zy-squa | a-zy-nga | a-zy-iua |
| neg. | a-zy-za | a-zy-squa-za | a-zy-zi-nga | a-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-zy | chi-zy-squa | chi-zy-nga | chi-zy-iua |
| neg. | chi-zy-za | chi-zy-squa-za | chi-zy-zi-nga | chi-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-zy | mi-zy-squa | mi-zy-nga | mi-zy-iua |
| neg. | mi-zy-za | mi-zy-squa-za | mi-zy-zi-nga | mi-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | zy-ia | zy-sca | zy-nga | zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zy-ua |
Acertar, hoc eʃt, saber decir, ó hacer alguna cosa (él Español dice, No acertāre, ó si acertaré) = Zuhuich quyzazysqua. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - 3v Ms. 2924. fol. fol 3v
Açertar, caer en lo que primero dudaba. Iezuhuichyc azyquy, ya acerté. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 6v Ms. 158. Voc. fol. fol 6v
Viendolo yo, id est, ad sensum. l. notitiam meam = Zehuichquy, muychquy, &c. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - 75r Ms. 2924. fol. fol 75r
