De Muysc cubun - Lengua Muisca
punsuca#I su. intr. *Apretar, *oprimir. || punsuca#II su. intr. Hartarse (Llenarse la barriga) || punsuca#III || punsuca#IV || punsuca#V || punsuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
punsuca
Fon. Gonz.*/punsuka/ Cons.
*/punsuka/
ziez a~.
I. su. intr. Hartarse, cansarse. Paradigma verbal: pun (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-pun | z-pun-suca | z-pun-nynga | z-pun-iua |
| neg. | z-pun-za | z-pun-suca-za | z-pun-zi-nga | z-pun-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-pun | m-pun-suca | m-pun-nynga | m-pun-iua |
| neg. | m-pun-za | m-pun-suca-za | m-pun-zi-nga | m-pun-za-n iua |
| 3.ª | a-pun | a-pun-suca | a-pun-nynga | a-pun-iua |
| neg. | a-pun-za | a-pun-suca-za | a-pun-zi-nga | a-pun-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-pun | chi-pun-suca | chi-pun-nynga | chi-pun-iua |
| neg. | chi-pun-za | chi-pun-suca-za | chi-pun-zi-nga | chi-pun-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-pun | mi-pun-suca | mi-pun-nynga | mi-pun-iua |
| neg. | mi-pun-za | mi-pun-suca-za | mi-pun-zi-nga | mi-pun-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-pun-ua | cha-pun-suca | cha-pun-nynga | cha-pun-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-pun-ua | ma-pun-suca | ma-pun-nynga | ma-pun-nynguepqua |
| 3.ª | a-pun-ua | a-pun-suca | a-pun-nynga | a-pun-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-pun-ua | chi-pun-suca | chi-pun-nynga | chi-pun-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-pun-ua | mi-pun-suca | mi-pun-nynga | mi-pun-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-pun-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-pun-ua |
Hartarse = Zie Zapunsuca. _ Item. chahaca zasqua. lo qual metaforice dicitur de quacumque re, ut estoy harto de jugar. Hartar à otro = muysca zeguasqua aie zapunsuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 25r
