De Muysc cubun - Lengua Muisca

Revisión del 11:22 23 mar 2024 de Diegomez (discusión | contribs.) (Variable proto)

bascansuca#I su. intr. Quebrarse, romperse, cortarse (las fibras, cabuyas o hilos) || bascansuca#II su. tr. Quebrar, romper, cortar (las fibras, cabuyas o hilos) || bascansuca#III  || bascansuca#IV  || bascansuca#V  || bascansuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

bascansuca

Fon. Gonz.*/βaskansuka/ Cons. */βaskansuka/
    {{{GRUPO}}}
    I. su. intr. Quebrarse, romperse, cortarse ( las fibras, cabuyas o hilos. )
    Conjugar
    Paradigma verbal: bascan (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-bascanz-bascan-sucaz-bascan-nyngaz-bascan-iua
    neg.z-bascan-zaz-bascan-suca-zaz-bascan-zi-ngaz-bascan-za-n iua
    2.ª sg.m-bascanm-bascan-sucam-bascan-nyngam-bascan-iua
    neg.m-bascan-zam-bascan-suca-zam-bascan-zi-ngam-bascan-za-n iua
    3.ªa-bascana-bascan-sucaa-bascan-nyngaa-bascan-iua
    neg.a-bascan-zaa-bascan-suca-zaa-bascan-zi-ngaa-bascan-za-n iua
    1.ª pl.chi-bascanchi-bascan-sucachi-bascan-nyngachi-bascan-iua
    neg.chi-bascan-zachi-bascan-suca-zachi-bascan-zi-ngachi-bascan-za-n iua
    2.ª pl.mi-bascanmi-bascan-sucami-bascan-nyngami-bascan-iua
    neg.mi-bascan-zami-bascan-suca-zami-bascan-zi-ngami-bascan-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-bascan-uacha-bascan-sucacha-bascan-nyngacha-bascan-nynguepqua
    2.ª sg.ma-bascan-uama-bascan-sucama-bascan-nyngama-bascan-nynguepqua
    3.ªa-bascan-uaa-bascan-sucaa-bascan-nyngaa-bascan-nynguepqua
    1.ª pl.chi-bascan-uachi-bascan-sucachi-bascan-nyngachi-bascan-nynguepqua
    2.ª pl.mi-bascan-uami-bascan-sucami-bascan-nyngami-bascan-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-bascan-u
    2.ª pl. (Imp.)a-bascan-ua

    Quebrar cabuyas, ylos y cosas así. Zmascasuca.
    Quebrarse las tales cosas. Abascansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 106v

    Ver también "Cortar": bascansuca, bascasuca, buhusqua, gahazensuca, gahazysuca, gyusuca, quyhyty, quyhytynsuca, quyhytysuca, xihisqua, ziquysuca


    II. su. tr. Quebrar, romper, cortar ( las fibras, cabuyas o hilos. )
    Conjugar
    Paradigma verbal: bascan (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-m-mascanz-m-mascan-sucaz-m-mascan-nyngaz-m-mascan-iua
    neg.z-m-mascan-zaz-m-mascan-suca-zaz-m-mascan-zi-ngaz-m-mascan-za-n iua
    2.ª sg.m-m-mascanm-m-mascan-sucam-m-mascan-nyngam-m-mascan-iua
    neg.m-m-mascan-zam-m-mascan-suca-zam-m-mascan-zi-ngam-m-mascan-za-n iua
    3.ªa-m-mascana-m-mascan-sucaa-m-mascan-nyngaa-m-mascan-iua
    neg.a-m-mascan-zaa-m-mascan-suca-zaa-m-mascan-zi-ngaa-m-mascan-za-n iua
    1.ª pl.chi-m-mascanchi-m-mascan-sucachi-m-mascan-nyngachi-m-mascan-iua
    neg.chi-m-mascan-zachi-m-mascan-suca-zachi-m-mascan-zi-ngachi-m-mascan-za-n iua
    2.ª pl.mi-m-mascanmi-m-mascan-sucami-m-mascan-nyngami-m-mascan-iua
    neg.mi-m-mascan-zami-m-mascan-suca-zami-m-mascan-zi-ngami-m-mascan-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-bascan-uacha-bascan-sucacha-bascan-nyngacha-bascan-nynguepqua
    2.ª sg.ma-bascan-uama-bascan-sucama-bascan-nyngama-bascan-nynguepqua
    3.ªbascan-uabascan-sucabascan-nyngabascan-nynguepqua
    1.ª pl.chi-bascan-uachi-bascan-sucachi-bascan-nyngachi-bascan-nynguepqua
    2.ª pl.mi-bascan-uami-bascan-sucami-bascan-nyngami-bascan-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)bascan-u
    2.ª pl. (Imp.)bascan-ua

    Quebrar cabuyas, ylos y cosas así. Zmascasuca.
    Quebrarse las tales cosas. Abascansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 106v

    Ver también "Cortar": bascansuca, bascasuca, buhusqua, gahazensuca, gahazysuca, gyusuca, quyhyty, quyhytynsuca, quyhytysuca, xihisqua, ziquysuca