De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m |
||
| Línea 3: | Línea 3: | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
|IPA_GOMEZ = (PCC) *ba'hw̃i- → *(b)hwu-/(b)hwui- | |IPA_GOMEZ = (PCC) *ba'hw̃i- → *(b)hwu-/(b)hwui- | ||
| − | |MORFOLOGIA = [[hui]] [[-squa]] | + | |MORFOLOGIA = [[hui(2)]] [[-squa]] |
|HOMO = husqua | |HOMO = husqua | ||
}} | }} | ||
Revisión del 14:35 14 ene 2020
husqua#I sq. tr. i. Cargar, llevar a acuestas || husqua#II || husqua#III || husqua#IV || husqua#V || husqua#L I ytas a~ loc. v. Abrirse
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
husqua
Fon. Gonz.*/huskua/ Cons.
*/huskua/
I. sq. tr. Cargar ( *Inclinarse para cargar. )
Paradigma verbal: hu (sq. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-hu | z-b-hu-squa | z-b-hu-nga | z-b-hu-iua |
| neg. | z-b-hu-za | z-b-hu-squa-za | z-b-hu-zi-nga | z-b-hu-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-hu | m-m-hu-squa | m-m-hu-nga | m-m-hu-iua |
| neg. | m-m-hu-za | m-m-hu-squa-za | m-m-hu-zi-nga | m-m-hu-za-n iua |
| 3.ª | a-b-hu | a-b-hu-squa | a-b-hu-nga | a-b-hu-iua |
| neg. | a-b-hu-za | a-b-hu-squa-za | a-b-hu-zi-nga | a-b-hu-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-hu | chi-b-hu-squa | chi-b-hu-nga | chi-b-hu-iua |
| neg. | chi-b-hu-za | chi-b-hu-squa-za | chi-b-hu-zi-nga | chi-b-hu-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-hu | mi-b-hu-squa | mi-b-hu-nga | mi-b-hu-iua |
| neg. | mi-b-hu-za | mi-b-hu-squa-za | mi-b-hu-zi-nga | mi-b-hu-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-hu-ia | cha-hu-sca | cha-hu-nga | cha-hu-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-hu-ia | ma-hu-sca | ma-hu-nga | ma-hu-nguepqua |
| 3.ª | hu-ia | hu-sca | hu-nga | hu-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-hu-ia | chi-hu-sca | chi-hu-nga | chi-hu-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-hu-ia | mi-hu-sca | mi-hu-nga | mi-hu-nguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | hu-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | hu-ua |
Pret. bhu. Imp. hu. Part. de pret. huia. Part. de pres. huisca. Part. de fut. huinga.
Cargarse a sí de cualquier manera. Bhusqua. Actiuo pretérito, bhu. Ymperatiuo, hu. Partiçipios: chahuisca, chahuia, chahuinga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 37r
Ver también "Cargar": bhu, bhugosqua, husqua
uwa central: bahw̃unro - 1. inclinar; agachar la cabeza. (Headland
)
