De Muysc cubun - Lengua Muisca
m (Absorber material colgante de cada sección en |cit= dentro de su plantilla) |
m (Agrupar subacepciones en |sub= y limpiar |cit=) |
||
| (No se muestra una edición intermedia del mismo usuario) | |||
| Línea 7: | Línea 7: | ||
{{I| su. tr. | Manchar, oscurecer | m~|cit= | {{I| su. tr. | Manchar, oscurecer | m~|cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
{{voc_158|Manchar. ''Zmuyhyzysuca''.|86v}} | {{voc_158|Manchar. ''Zmuyhyzysuca''.|86v}} | ||
| − | + | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sub= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{subacep | ||
| + | | | ||
| + | | Ensuciar. | ||
| + | | sema = Negrear | ||
| + | | sema1 = Manchar | ||
| + | |||
| + | | come= | ||
| + | |||
| + | En cundiboyacense ''escurecer''. | ||
| + | |||
| + | |||
| + | | citas = | ||
{{voc_158|Ensuçiar. ''Zmuyhyzysuca''.|72v}} | {{voc_158|Ensuçiar. ''Zmuyhyzysuca''.|72v}} | ||
| − | + | }} | |
| − | + | ||
| + | |||
| + | |||
| − | |||
}} | }} | ||
Revisión actual - 19:34 16 sep 2025
muyhyzysuca#I su. tr. Manchar, oscurecer || muyhyzysuca#II || muyhyzysuca#III || muyhyzysuca#IV || muyhyzysuca#V || muyhyzysuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
muyhyzysuca
Fon. Gonz.*/mʷɨhɨtʂɨsuka/ Cons.
*/mʷɨhɨtsɨsuka/
- Ensuciar. Ensuçiar. Zmuyhyzysuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 72vVer también " Negrear ": bhosioiomy, chyugosqua, chyusuca, muyhyxio, muyhyzy, muyhyzynsuca, muyhyzysuca, opqua mezaVer también " Manchar ": hosynsuca, muyhyzynsuca, muyhyzysuca, ohosysucaComentarios: En cundiboyacense escurecer.
m~.
I. su. tr. Manchar, oscurecer Paradigma verbal: muyhyzy (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-muyhyzy | z-b-muyhyzy-suca | z-b-muyhyzy-nynga | z-b-muyhyzy-iua |
| neg. | z-b-muyhyzy-za | z-b-muyhyzy-suca-za | z-b-muyhyzy-zi-nga | z-b-muyhyzy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-muyhyzy | m-m-muyhyzy-suca | m-m-muyhyzy-nynga | m-m-muyhyzy-iua |
| neg. | m-m-muyhyzy-za | m-m-muyhyzy-suca-za | m-m-muyhyzy-zi-nga | m-m-muyhyzy-za-n iua |
| 3.ª | a-b-muyhyzy | a-b-muyhyzy-suca | a-b-muyhyzy-nynga | a-b-muyhyzy-iua |
| neg. | a-b-muyhyzy-za | a-b-muyhyzy-suca-za | a-b-muyhyzy-zi-nga | a-b-muyhyzy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-muyhyzy | chi-b-muyhyzy-suca | chi-b-muyhyzy-nynga | chi-b-muyhyzy-iua |
| neg. | chi-b-muyhyzy-za | chi-b-muyhyzy-suca-za | chi-b-muyhyzy-zi-nga | chi-b-muyhyzy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-muyhyzy | mi-b-muyhyzy-suca | mi-b-muyhyzy-nynga | mi-b-muyhyzy-iua |
| neg. | mi-b-muyhyzy-za | mi-b-muyhyzy-suca-za | mi-b-muyhyzy-zi-nga | mi-b-muyhyzy-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-muyhyzy-ua | cha-muyhyzy-suca | cha-muyhyzy-nynga | cha-muyhyzy-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-muyhyzy-ua | ma-muyhyzy-suca | ma-muyhyzy-nynga | ma-muyhyzy-nynguepqua |
| 3.ª | muyhyzy-ua | muyhyzy-suca | muyhyzy-nynga | muyhyzy-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-muyhyzy-ua | chi-muyhyzy-suca | chi-muyhyzy-nynga | chi-muyhyzy-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-muyhyzy-ua | mi-muyhyzy-suca | mi-muyhyzy-nynga | mi-muyhyzy-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | muyhyzy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | muyhyzy-ua |
Manchar. Zmuyhyzysuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 86v
