De Muysc cubun - Lengua Muisca

m (Texto reemplaza - '{{dic_anonymous|' a '{{voc_158|')
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=)
 
(No se muestran 22 ediciones intermedias de 3 usuarios)
Línea 1: Línea 1:
{{MUYSKA
+
{{MUI-ESP
|ID            = -Hizkasuka
 
 
|IPA_GONZALEZ  = hitʂkasuka
 
|IPA_GONZALEZ  = hitʂkasuka
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
|IPA_KUBUN    =
+
|PROTO        =
|MORFOLOGIA    = [[hizka]], [[-suka]]
+
|MORFOLOGIA    = [[hizca]][[-suca]]
|CATEGORIA_1  = Verbo -suka
+
}}
|CATEGORIA_2  =  
+
 
|CATEGORIA_3  =  
+
{{I| su. tr. | Curar, *sanar
|DEFINICION    =  
+
|con =
 +
 
 +
{{verbo
 +
|imp = hizcao
 +
|par_pas = hizcaoa
 +
|par_pre = hizcasuca
 +
|par_fut = hizcanynga
 +
|par_fin = hizcaoca
 +
}}
 +
 
 +
 
 +
 
 +
|cit=
 +
 
 +
 
 +
 
 +
 
 +
 
 +
 +
 
 +
 
 +
 
 +
{{manuscrito_2923|Curar = ''Zemihizcasuca''. imp. ''Hizcao''. Curale. part. ''Hiscaoca''.|14v}}
 +
{{voc_158|Curar. ''Zemizcasuca, hizcao, chaizcasuca, chaizcaoa, chaic canynga''.|46r}}
 +
 
 +
 
 +
 
 +
 
 +
 
 +
 
 +
|cog=
 +
 
 +
{{tuf|sacunro|Curar con medicina|Headland}}
 +
 
 +
|sema=Curar}}
 +
 
 +
{{II| su. tr. | Enhechizar, hechizar
 +
|def = Hacerle a alguien un maleficio por medio de prácticas religiosas o mágicas
 +
 
 +
 
 +
|cit=
 +
 
 +
 
 +
 
 +
 +
 
 +
{{manuscrito_2923|Enechizar <nowiki>=</nowiki> ''Zemihizcasuca''.|21r}}
 +
 
 +
 
  
I. Curar.
 
{{manuscrito_2923|Curar <nowiki>=</nowiki> ''Zemihizcasuca''. imp. ''Hizcao''. Curale. part. ''Hiscaoca''.|fol 14v}}
 
{{voc_158|Curar. ''Zemizcasuca, hizcao, chaizcasuca, chaizcaoa, chaic canynga''.|fol 46r}}
 
  
|PLANTILLAS    =
 
|COMENTARIOS  = 
 
|VER_TAMBIEN  =
 
 
}}
 
}}

Revisión actual - 11:09 17 sep 2025

hizcasuca#I su. tr. Curar, *sanar  || hizcasuca#II su. tr. Enhechizar, hechizar (Hacerle a alguien un maleficio por medio de prácticas religiosas o mágicas) || hizcasuca#III  || hizcasuca#IV  || hizcasuca#V  || hizcasuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

hizcasuca, hiscasuca, izcasuca

Fon. Gonz.*/hitʂkasuka/ Cons. */hitskasuka/
Morf. hizca-suca
    {{{GRUPO}}}
    I. su. tr. Curar, *sanar  Imp. hizcao.Part. fin. hizcaoca. Part. de pret. hizcaoa. Part. de pres. hizcasuca. Part. de fut. hizcanynga.
    Conjugar
    Paradigma verbal: hizca (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-mi-hzca-oz-mi-hzca-sucaz-mi-hzca-nyngaz-mi-hzca-iua
    neg.z-mi-hzca-zaz-mi-hzca-suca-zaz-mi-hzca-zi-ngaz-mi-hzca-za-n iua
    2.ª sg.m-mi-hzca-om-mi-hzca-sucam-mi-hzca-nyngam-mi-hzca-iua
    neg.m-mi-hzca-zam-mi-hzca-suca-zam-mi-hzca-zi-ngam-mi-hzca-za-n iua
    3.ªa-mi-hzca-oa-mi-hzca-sucaa-mi-hzca-nyngaa-mi-hzca-iua
    neg.a-mi-hzca-zaa-mi-hzca-suca-zaa-mi-hzca-zi-ngaa-mi-hzca-za-n iua
    1.ª pl.chi-mi-hzca-ochi-mi-hzca-sucachi-mi-hzca-nyngachi-mi-hzca-iua
    neg.chi-mi-hzca-zachi-mi-hzca-suca-zachi-mi-hzca-zi-ngachi-mi-hzca-za-n iua
    2.ª pl.mi-mi-hzca-omi-mi-hzca-sucami-mi-hzca-nyngami-mi-hzca-iua
    neg.mi-mi-hzca-zami-mi-hzca-suca-zami-mi-hzca-zi-ngami-mi-hzca-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-hizca-uacha-hizca-sucacha-hizca-nyngacha-hizca-nynguepqua
    2.ª sg.ma-hizca-uama-hizca-sucama-hizca-nyngama-hizca-nynguepqua
    3.ªhizca-uahizca-sucahizca-nyngahizca-nynguepqua
    1.ª pl.chi-hizca-uachi-hizca-sucachi-hizca-nyngachi-hizca-nynguepqua
    2.ª pl.mi-hizca-uami-hizca-sucami-hizca-nyngami-hizca-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)hizca-u
    2.ª pl. (Imp.)hizca-ua
    Ver también " Curar ": chuesuca, hizca, hizcasuca, hyzcagosqua, medicina, toba
    Curar = Zemihizcasuca. imp. Hizcao. Curale. part. Hiscaoca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 14v
    Curar. Zemizcasuca, hizcao, chaizcasuca, chaizcaoa, chaic canynga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 46r
    uwa central: sacunro - Curar con medicina (Headland )


    II. su. tr. Enhechizar, hechizar ( Hacerle a alguien un maleficio por medio de prácticas religiosas o mágicas. )
    Conjugar
    Paradigma verbal: hizca (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-mi-hzca-oz-mi-hzca-sucaz-mi-hzca-nyngaz-mi-hzca-iua
    neg.z-mi-hzca-zaz-mi-hzca-suca-zaz-mi-hzca-zi-ngaz-mi-hzca-za-n iua
    2.ª sg.m-mi-hzca-om-mi-hzca-sucam-mi-hzca-nyngam-mi-hzca-iua
    neg.m-mi-hzca-zam-mi-hzca-suca-zam-mi-hzca-zi-ngam-mi-hzca-za-n iua
    3.ªa-mi-hzca-oa-mi-hzca-sucaa-mi-hzca-nyngaa-mi-hzca-iua
    neg.a-mi-hzca-zaa-mi-hzca-suca-zaa-mi-hzca-zi-ngaa-mi-hzca-za-n iua
    1.ª pl.chi-mi-hzca-ochi-mi-hzca-sucachi-mi-hzca-nyngachi-mi-hzca-iua
    neg.chi-mi-hzca-zachi-mi-hzca-suca-zachi-mi-hzca-zi-ngachi-mi-hzca-za-n iua
    2.ª pl.mi-mi-hzca-omi-mi-hzca-sucami-mi-hzca-nyngami-mi-hzca-iua
    neg.mi-mi-hzca-zami-mi-hzca-suca-zami-mi-hzca-zi-ngami-mi-hzca-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-hizca-uacha-hizca-sucacha-hizca-nyngacha-hizca-nynguepqua
    2.ª sg.ma-hizca-uama-hizca-sucama-hizca-nyngama-hizca-nynguepqua
    3.ªhizca-uahizca-sucahizca-nyngahizca-nynguepqua
    1.ª pl.chi-hizca-uachi-hizca-sucachi-hizca-nyngachi-hizca-nynguepqua
    2.ª pl.mi-hizca-uami-hizca-sucami-hizca-nyngami-hizca-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)hizca-u
    2.ª pl. (Imp.)hizca-ua
    Enechizar = Zemihizcasuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 21r