De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m |
||
| (No se muestran 14 ediciones intermedias del mismo usuario) | |||
| Línea 2: | Línea 2: | ||
|IPA_GONZALEZ = huskua | |IPA_GONZALEZ = huskua | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | | | + | |PROTO = |
| − | |MORFOLOGIA = [[hui]] [[-squa]] | + | 1. (PCC) *kʰw'i- → *hw'i- |
| + | 2. (PCC) *ba'hw̃i- → *(b)hwu-/(b)hwui- | ||
| + | |MORFOLOGIA = 1. [[bhu]] [[-squa]]. 2. [[hui(2)]] [[-squa]] | ||
|HOMO = husqua | |HOMO = husqua | ||
}} | }} | ||
| − | {{I| sq. tr. | Cargar | + | {{I| sq. tr. i. | Cargar, llevar a acuestas |
| − | |def = | + | |def = |
| − | + | ||
| + | |con = | ||
| + | |||
{{verbo | {{verbo | ||
|pre=bhu | |pre=bhu | ||
| Línea 17: | Línea 21: | ||
|par_fut=huinga | |par_fut=huinga | ||
}} | }} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
{{voc_158|Cargarse a sí de cualquier manera. ''Bhusqua''. Actiuo pretérito, ''bhu''. Ymperatiuo, ''hu''. Partiçipios: ''chahuisca, chahuia, chahuinga''.|37r}} | {{voc_158|Cargarse a sí de cualquier manera. ''Bhusqua''. Actiuo pretérito, ''bhu''. Ymperatiuo, ''hu''. Partiçipios: ''chahuisca, chahuia, chahuinga''.|37r}} | ||
| − | {{ | + | |
| + | |||
| + | <!-- | ||
| + | {{tuf|cuistoca|hombro|Headland}} | ||
| + | {{mbp|kwirua|Hombro|Huber & Reed}} | ||
| + | {{arh|kwi'i|2. hombro|2}} | ||
| + | {{kog|kúkkuba|Hombro|Huber & Reed}} | ||
{{tuf|bahw̃unro|1. inclinar; agachar la cabeza.|Headland}} | {{tuf|bahw̃unro|1. inclinar; agachar la cabeza.|Headland}} | ||
| + | --> | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema =Cargar}} | ||
| + | |||
| + | {{L_I| loc. v. |Abrirse |ytas a~|cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_158|Abrírʃe la flor <nowiki>=</nowiki> ''aobaz afinsuca'', L, ''aobaz achotonsuca, ytas aiansuca, ytas ahusqua''|3r}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema= | ||
| + | |||
| + | Abrir | ||
| + | |||
| + | }} | ||
Revisión actual - 11:48 2 abr 2026
husqua#I sq. tr. i. Cargar, llevar a acuestas || husqua#II || husqua#III || husqua#IV || husqua#V || husqua#L I ytas a~ loc. v. Abrirse
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
husqua
Fon. Gonz.*/huskua/ Cons.
*/huskua/
I. sq. tr. i. Cargar, llevar a acuestas
Pret. bhu. Imp. hu. Part. de pret. huia. Part. de pres. huisca. Part. de fut. huinga. Paradigma verbal: hu (sq. tr. i.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-hu | z-b-hu-squa | z-b-hu-nga | z-b-hu-iua |
| neg. | z-b-hu-za | z-b-hu-squa-za | z-b-hu-zi-nga | z-b-hu-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-hu | m-m-hu-squa | m-m-hu-nga | m-m-hu-iua |
| neg. | m-m-hu-za | m-m-hu-squa-za | m-m-hu-zi-nga | m-m-hu-za-n iua |
| 3.ª | a-b-hu | a-b-hu-squa | a-b-hu-nga | a-b-hu-iua |
| neg. | a-b-hu-za | a-b-hu-squa-za | a-b-hu-zi-nga | a-b-hu-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-hu | chi-b-hu-squa | chi-b-hu-nga | chi-b-hu-iua |
| neg. | chi-b-hu-za | chi-b-hu-squa-za | chi-b-hu-zi-nga | chi-b-hu-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-hu | mi-b-hu-squa | mi-b-hu-nga | mi-b-hu-iua |
| neg. | mi-b-hu-za | mi-b-hu-squa-za | mi-b-hu-zi-nga | mi-b-hu-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-hui-ia | cha-hui-sca | cha-hui-nga | cha-hui-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-hui-ia | ma-hui-sca | ma-hui-nga | ma-hui-nguepqua |
| 3.ª | hui-ia | hui-sca | hui-nga | hui-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-hui-ia | chi-hui-sca | chi-hui-nga | chi-hui-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-hui-ia | mi-hui-sca | mi-hui-nga | mi-hui-nguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | hu-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | hu-ua |
Ver también " Cargar ": bhu, bhugosqua, husqua
Cargarse a sí de cualquier manera. Bhusqua. Actiuo pretérito, bhu. Ymperatiuo, hu. Partiçipios: chahuisca, chahuia, chahuinga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 37r
ytas a~.
L.I. loc. v. Abrirse
L.I. loc. v. Abrirse
Ver también " Abrir ": chotonsuca, finsuca, husqua, iansuca, iasqua, tasqua, tonsuca, uasqua, yta
Abrírʃe la flor = aobaz afinsuca, L, aobaz achotonsuca, ytas aiansuca, ytas ahusqua [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 3r
