De Muysc cubun - Lengua Muisca

m
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=)
 
(No se muestran 7 ediciones intermedias del mismo usuario)
Línea 2: Línea 2:
 
|IPA_GONZALEZ  = hoquɨsuka
 
|IPA_GONZALEZ  = hoquɨsuka
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
|IPA_GOMEZ    =  
+
|PROTO1        = dokʷi → doki
 +
|PROTO        =  
 
|MORFOLOGIA    = hoquy [[-suca]]
 
|MORFOLOGIA    = hoquy [[-suca]]
 
}}
 
}}
  
{{I| su. tr. | Cocer, cocinar. }}
+
{{I| su. tr. | Cocer, cocinar
 +
|def = en horno o en olla grande
 +
 
 +
|con =
 +
 
 
{{verbo
 
{{verbo
 
|imp = hocu
 
|imp = hocu
Línea 13: Línea 18:
 
|par_fut = hoquynynga
 
|par_fut = hoquynynga
 
}}
 
}}
 +
 +
 +
 +
|cit=
 +
 +
 +
 
{{voc_158|Cozer, generalmente. ''Zmohoquysuca, hocu chahoquy­suca, chaocua chahoquynynga''.|44v}}
 
{{voc_158|Cozer, generalmente. ''Zmohoquysuca, hocu chahoquy­suca, chaocua chahoquynynga''.|44v}}
{{sema|Cocinar}}
+
{{manuscrito_2923|Cozer generalm.te <nowiki>=</nowiki> ''Zemohoquysuca''. imperativo <nowiki>=</nowiki> ''ohocu - Mohocua''. dicitur de cozer en horno, ó en olla grande.|14r}}
 +
 
 +
 
 +
 
 +
 
 +
 
 +
 
 +
|cog=
  
 
{{arh|jokwʉn|Cocinar|Frank}}
 
{{arh|jokwʉn|Cocinar|Frank}}
 
{{mbp|duži|Cocinar|Trillos|1989:30}}
 
{{mbp|duži|Cocinar|Trillos|1989:30}}
 +
 +
|sema =Cocinar}}

Revisión actual - 12:46 17 sep 2025

hoquysuca#I su. tr. Cocer, cocinar (en horno o en olla grande) || hoquysuca#II  || hoquysuca#III  || hoquysuca#IV  || hoquysuca#V  || hoquysuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

hoquysuca

Fon. Gonz.*/hoquɨsuka/ Cons. */hokɨsuka/
Morf. hoquy -suca
    {{{GRUPO}}}
    I. su. tr. Cocer, cocinar ( en horno o en olla grande. )
    Imp. hocu. Part. de pret. hocua. Part. de pres. hoquysuca. Part. de fut. hoquynynga.
    Conjugar
    Paradigma verbal: hoquy (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-mo-hquyz-mo-hquy-sucaz-mo-hquy-nyngaz-mo-hquy-iua
    neg.z-mo-hquy-zaz-mo-hquy-suca-zaz-mo-hquy-zi-ngaz-mo-hquy-za-n iua
    2.ª sg.m-mo-hquym-mo-hquy-sucam-mo-hquy-nyngam-mo-hquy-iua
    neg.m-mo-hquy-zam-mo-hquy-suca-zam-mo-hquy-zi-ngam-mo-hquy-za-n iua
    3.ªa-mo-hquya-mo-hquy-sucaa-mo-hquy-nyngaa-mo-hquy-iua
    neg.a-mo-hquy-zaa-mo-hquy-suca-zaa-mo-hquy-zi-ngaa-mo-hquy-za-n iua
    1.ª pl.chi-mo-hquychi-mo-hquy-sucachi-mo-hquy-nyngachi-mo-hquy-iua
    neg.chi-mo-hquy-zachi-mo-hquy-suca-zachi-mo-hquy-zi-ngachi-mo-hquy-za-n iua
    2.ª pl.mi-mo-hquymi-mo-hquy-sucami-mo-hquy-nyngami-mo-hquy-iua
    neg.mi-mo-hquy-zami-mo-hquy-suca-zami-mo-hquy-zi-ngami-mo-hquy-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-hoquy-uacha-hoquy-sucacha-hoquy-nyngacha-hoquy-nynguepqua
    2.ª sg.ma-hoquy-uama-hoquy-sucama-hoquy-nyngama-hoquy-nynguepqua
    3.ªhoquy-uahoquy-sucahoquy-nyngahoquy-nynguepqua
    1.ª pl.chi-hoquy-uachi-hoquy-sucachi-hoquy-nyngachi-hoquy-nynguepqua
    2.ª pl.mi-hoquy-uami-hoquy-sucami-hoquy-nyngami-hoquy-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)hoquy-u
    2.ª pl. (Imp.)hoquy-ua

    Ver también " Cocinar ": gazysuca, hoquynsuca, hoquysuca, onansuca, onasuca, quysqua, zoisuca

    Cozer, generalmente. Zmohoquysuca, hocu chahoquy­suca, chaocua chahoquynynga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 44v

    Cozer generalm.te = Zemohoquysuca. imperativo = ohocu - Mohocua. dicitur de cozer en horno, ó en olla grande. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 14r

    Ikʉ (Arhuaco): jokwʉn - Cocinar (Frank )
    damana: duži - Cocinar (Trillos )