De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 7 ediciones intermedias del mismo usuario) | |||
| Línea 2: | Línea 2: | ||
|IPA_GONZALEZ = kɨβɨsuka/ ó /kɨβsuka | |IPA_GONZALEZ = kɨβɨsuka/ ó /kɨβsuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | |PROTO1 = | + | |PROTO1 = ˈkəmmas- → ˈkəmmi- |
| − | | | + | |PROTO = ˈkəmi- |
| − | |FON = | + | |FON = ˈkəbi- |
| − | |COM = El participio debía ser *quyb-ua, pero se registra <quyba>. Esto significa que "b" representaba una aproximante "w" o que "-ua" era */wa/ | + | |FON = ˈkɨbə- |
| + | |GRUPO = | ||
| + | |||
| + | [[c1::k:k]] | ||
| + | [[c1::ə:a]] | ||
| + | [[c1::b:m]] | ||
| + | [[c1::i:i]] | ||
| + | |||
| + | |COM = | ||
| + | |||
| + | 1. El participio debía ser *quyb-ua, pero se registra <quyba>. Esto significa que "b" representaba una aproximante "w" o que "-ua" era */wa/? Ver mismo fenómeno en "chyba", el que vió. | ||
| + | :1.1. La hipótesis actual es que ante oclusiva se convertía en -a, por ejemplo uquy -> uza. | ||
| + | 2. La m entre vocales se deslabializó. | ||
| + | |||
| + | |SONIDO = | ||
|MORFOLOGIA = [[quyba]] [[-suca]] | |MORFOLOGIA = [[quyba]] [[-suca]] | ||
|SWADESH = 59 | |SWADESH = 59 | ||
}} | }} | ||
| − | {{I| su. intr. | Dormir. | + | {{I| su. intr. | Dormir. |
| + | |con = | ||
| + | |||
{{verbo | {{verbo | ||
|pre=aquyba | |pre=aquyba | ||
| Línea 17: | Línea 33: | ||
|par_fut = quybynynga | |par_fut = quybynynga | ||
}} | }} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
{{voc_158|Dormir. ''Zquybysuca, aquyba, chaquybysuca, chaquyba, chaquybynynga''.|61r}} | {{voc_158|Dormir. ''Zquybysuca, aquyba, chaquybysuca, chaquyba, chaquybynynga''.|61r}} | ||
| − | + | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cog= | ||
{{tuf|cáminro|Dormir|Headland}} | {{tuf|cáminro|Dormir|Headland}} | ||
| − | {{ | + | {{mot|kabbi|Dormir|Mogollón}} |
{{mbp|'kʉmu-en|Dormir|Trillos}} | {{mbp|'kʉmu-en|Dormir|Trillos}} | ||
{{mbp|kəũ-ən|dormir|Trillos|1989}} | {{mbp|kəũ-ən|dormir|Trillos|1989}} | ||
| + | {{arh|'kəmm-en|Dormir|Frank}} | ||
{{kog|kəbáʃ-ĩ|Dormir}} | {{kog|kəbáʃ-ĩ|Dormir}} | ||
{{cuk|gabed|dormir, dormitar, adormecerse.|Orán & Wagua}} | {{cuk|gabed|dormir, dormitar, adormecerse.|Orán & Wagua}} | ||
| + | {{gym|köbö|soñar|Quesada}} | ||
| + | |||
| + | |sema=Dormir}} | ||
Revisión actual - 09:58 17 sep 2025
quybysuca#I su. intr. Dormir. || quybysuca#II || quybysuca#III || quybysuca#IV || quybysuca#V || quybysuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
quybysuca, qɣbɣsuca
Fon. Gonz.*/kɨβɨsuka/ ó /kɨβsuka/ Cons.
*/kɨβɨsuka/
I. su. intr. Dormir.
Pret. aquyba. Part. de pret. quyba. Part. de pres. quybysuca. Part. de fut. quybynynga. Paradigma verbal: quyby (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-quyby | z-quyby-suca | z-quyby-nynga | z-quyby-iua |
| neg. | z-quyby-za | z-quyby-suca-za | z-quyby-zi-nga | z-quyby-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-quyby | m-quyby-suca | m-quyby-nynga | m-quyby-iua |
| neg. | m-quyby-za | m-quyby-suca-za | m-quyby-zi-nga | m-quyby-za-n iua |
| 3.ª | a-quyby | a-quyby-suca | a-quyby-nynga | a-quyby-iua |
| neg. | a-quyby-za | a-quyby-suca-za | a-quyby-zi-nga | a-quyby-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-quyby | chi-quyby-suca | chi-quyby-nynga | chi-quyby-iua |
| neg. | chi-quyby-za | chi-quyby-suca-za | chi-quyby-zi-nga | chi-quyby-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-quyby | mi-quyby-suca | mi-quyby-nynga | mi-quyby-iua |
| neg. | mi-quyby-za | mi-quyby-suca-za | mi-quyby-zi-nga | mi-quyby-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quyby-ua | cha-quyby-suca | cha-quyby-nynga | cha-quyby-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quyby-ua | ma-quyby-suca | ma-quyby-nynga | ma-quyby-nynguepqua |
| 3.ª | a-quyby-ua | a-quyby-suca | a-quyby-nynga | a-quyby-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quyby-ua | chi-quyby-suca | chi-quyby-nynga | chi-quyby-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quyby-ua | mi-quyby-suca | mi-quyby-nynga | mi-quyby-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-quyby-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-quyby-ua |
Ver también " Dormir ": misqua, muysua, muysygo, muysygosqua, quigua(2), quyba, quybansuca, quybysuca
Dormir. Zquybysuca, aquyba, chaquybysuca, chaquyba, chaquybynynga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 61r
uwa central: cáminro - Dormir (Headland
)
Barí ará: kabbi - Dormir (Mogollón)
Ikʉ (Arhuaco): 'kəmm-en - Dormir (Frank
)
kággaba (kogui): kəbáʃ-ĩ - Dormir ({{{3}}}
)
