De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m |
||
| Línea 13: | Línea 13: | ||
:2. Atascar. | :2. Atascar. | ||
{{manuscrito_2923|Atascar = ''Yszaquyhytansuca''.|7v}} | {{manuscrito_2923|Atascar = ''Yszaquyhytansuca''.|7v}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | {{II| su. tr. | Encajar (transitivo). }} | ||
| + | {{voc_158|Encajar actiuo = '''ys bquyhytasuca''' =|71r}} | ||
Revisión del 17:18 10 ene 2016
quyhytansuca#I su. tr. Apretar, achuchar, estrujar, *oprimir, *comprimir || quyhytansuca#II su. intr. Encajarse, atascarse || quyhytansuca#III || quyhytansuca#IV || quyhytansuca#V || quyhytansuca#L I hisch b~ loc. v. intr. Amarrar al suelo (*con una distancia muy corta del lazo o la cuerda)
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
quyhytansuca, pquihistansuca(2), quihistansuca, quyhistansuca, quytansuca
Fon. Gonz.*/kɨhɨtansuka/ Cons.
*/kɨhɨtansuka/
- 1. Encajar.
- 2. Atascar.
I. NULO Ajustar algo con otra cosa.
Encajar = ys aquyhytansuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 71r
Atascar = Yszaquyhytansuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 7v
II. su. tr. Encajar (transitivo).
Paradigma verbal: quyhytan (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-quyhytan | z-b-quyhytan-suca | z-b-quyhytan-nynga | z-b-quyhytan-iua |
| neg. | z-b-quyhytan-za | z-b-quyhytan-suca-za | z-b-quyhytan-zi-nga | z-b-quyhytan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-quyhytan | m-m-quyhytan-suca | m-m-quyhytan-nynga | m-m-quyhytan-iua |
| neg. | m-m-quyhytan-za | m-m-quyhytan-suca-za | m-m-quyhytan-zi-nga | m-m-quyhytan-za-n iua |
| 3.ª | a-b-quyhytan | a-b-quyhytan-suca | a-b-quyhytan-nynga | a-b-quyhytan-iua |
| neg. | a-b-quyhytan-za | a-b-quyhytan-suca-za | a-b-quyhytan-zi-nga | a-b-quyhytan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-quyhytan | chi-b-quyhytan-suca | chi-b-quyhytan-nynga | chi-b-quyhytan-iua |
| neg. | chi-b-quyhytan-za | chi-b-quyhytan-suca-za | chi-b-quyhytan-zi-nga | chi-b-quyhytan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-quyhytan | mi-b-quyhytan-suca | mi-b-quyhytan-nynga | mi-b-quyhytan-iua |
| neg. | mi-b-quyhytan-za | mi-b-quyhytan-suca-za | mi-b-quyhytan-zi-nga | mi-b-quyhytan-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quyhytan-ua | cha-quyhytan-suca | cha-quyhytan-nynga | cha-quyhytan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quyhytan-ua | ma-quyhytan-suca | ma-quyhytan-nynga | ma-quyhytan-nynguepqua |
| 3.ª | quyhytan-ua | quyhytan-suca | quyhytan-nynga | quyhytan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quyhytan-ua | chi-quyhytan-suca | chi-quyhytan-nynga | chi-quyhytan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quyhytan-ua | mi-quyhytan-suca | mi-quyhytan-nynga | mi-quyhytan-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | quyhytan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | quyhytan-ua |
Encajar actiuo = ys bquyhytasuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 71r
