De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m |
||
| Línea 4: | Línea 4: | ||
|IPA_GOMEZ = (PCC) kʷ'iʔi- | |IPA_GOMEZ = (PCC) kʷ'iʔi- | ||
|FON = kʷ'ɨʔu- | |FON = kʷ'ɨʔu- | ||
| − | |COM = ¿Por qué se deslabializaó "kʷ"? Quizá es un asunto meramente ortográfico. Quizá ocurría igual que con otras deslabializaciones de kʷ, como | + | |COM = ¿Por qué se deslabializaó "kʷ"? Quizá es un asunto meramente ortográfico. Quizá ocurría igual que con otras deslabializaciones de kʷ, como kkʷa → ʔka |
|MORFOLOGIA = | |MORFOLOGIA = | ||
}} | }} | ||
| Línea 21: | Línea 21: | ||
{{tuf|cuíhinro|cavar (zanjas)|Headland}} | {{tuf|cuíhinro|cavar (zanjas)|Headland}} | ||
| − | {{arh|a'po'sʉn di| | + | {{arh|a'po'sʉn di|excavar|Frank}} |
{{mbp|kuíi|cavar|Trillos}} | {{mbp|kuíi|cavar|Trillos}} | ||
Revisión del 16:54 12 jun 2021
quyhyusuca#I su. tr. Cavar, excavar. || quyhyusuca#II || quyhyusuca#III || quyhyusuca#IV || quyhyusuca#V || quyhyusuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
quyhyusuca
Fon. Gonz.*/kɨhɨusuca/ Cons.
*/kɨhɨusuka/
- 1. hischaz a~. Cavar (para la labrar la tierra)
I. su. tr. Cavar, excavar.
Paradigma verbal: quyhyu (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-quyhyu | z-b-quyhyu-suca | z-b-quyhyu-nynga | z-b-quyhyu-iua |
| neg. | z-b-quyhyu-za | z-b-quyhyu-suca-za | z-b-quyhyu-zi-nga | z-b-quyhyu-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-quyhyu | m-m-quyhyu-suca | m-m-quyhyu-nynga | m-m-quyhyu-iua |
| neg. | m-m-quyhyu-za | m-m-quyhyu-suca-za | m-m-quyhyu-zi-nga | m-m-quyhyu-za-n iua |
| 3.ª | a-b-quyhyu | a-b-quyhyu-suca | a-b-quyhyu-nynga | a-b-quyhyu-iua |
| neg. | a-b-quyhyu-za | a-b-quyhyu-suca-za | a-b-quyhyu-zi-nga | a-b-quyhyu-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-quyhyu | chi-b-quyhyu-suca | chi-b-quyhyu-nynga | chi-b-quyhyu-iua |
| neg. | chi-b-quyhyu-za | chi-b-quyhyu-suca-za | chi-b-quyhyu-zi-nga | chi-b-quyhyu-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-quyhyu | mi-b-quyhyu-suca | mi-b-quyhyu-nynga | mi-b-quyhyu-iua |
| neg. | mi-b-quyhyu-za | mi-b-quyhyu-suca-za | mi-b-quyhyu-zi-nga | mi-b-quyhyu-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quyhyu-ua | cha-quyhyu-suca | cha-quyhyu-nynga | cha-quyhyu-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quyhyu-ua | ma-quyhyu-suca | ma-quyhyu-nynga | ma-quyhyu-nynguepqua |
| 3.ª | quyhyu-ua | quyhyu-suca | quyhyu-nynga | quyhyu-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quyhyu-ua | chi-quyhyu-suca | chi-quyhyu-nynga | chi-quyhyu-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quyhyu-ua | mi-quyhyu-suca | mi-quyhyu-nynga | mi-quyhyu-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | quyhyu-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | quyhyu-ua |
Fin. aquyhyune.Part. fin. aquyhyuca. Part. de pret. quyhyua. Part. de pres. quyhyusuca. Part. de fut. quyhyunynga.
Cabar. Bquyhyusuca. Ymperatiuo, quyhyu. Partiçipios, chaquyhyusuca, chaquyhyua, chaquyhyunynga.
Cabado estar. Aquyhyune.
Cabada cosa. Aquyhyuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 38r
uwa central: cuíhinro - cavar (zanjas) (Headland
)
Ikʉ (Arhuaco): a'po'sʉn di - excavar (Frank
)
Cabar en tierra por labrar = bgyisuca, L, hichaz bquyhyusuca, [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 38r
Ver también "Cavar": quyhyusuca