m (Agrupar subacepciones en |sub= y limpiar |cit=) |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| Línea 17: | Línea 17: | ||
|imp = amazu/amacu | |imp = amazu/amacu | ||
}} | }} | ||
| + | |||
| Línea 22: | Línea 23: | ||
|cit= | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| Línea 29: | Línea 32: | ||
{{gra_2922|(Hablando de la formación de imperativos cuyo verbo en pasado termina en ''-quy'')...y ''zemasqua'' quando es neutro, ʠ hace ''amazu''; y algunas vezes, aunque raras, dicen ''amacu''.|26r}} | {{gra_2922|(Hablando de la formación de imperativos cuyo verbo en pasado termina en ''-quy'')...y ''zemasqua'' quando es neutro, ʠ hace ''amazu''; y algunas vezes, aunque raras, dicen ''amacu''.|26r}} | ||
<!-- OJO: La etimología de muyhuasuca es más probable. Pero no se descarta ésta porque puede tener en parte la misma etimología (*bak-) --> | <!-- OJO: La etimología de muyhuasuca es más probable. Pero no se descarta ésta porque puede tener en parte la misma etimología (*bak-) --> | ||
| − | + | ||
| + | |||
| Línea 49: | Línea 53: | ||
{{manuscrito_2924|Menear, id est, revolver algo = ''ynzemasqua''. pret.o = ''ynzemaquy''. imp.o = ''yn<u>amazo</u>''. part. = ''ynmanzaza''.|49v}} | {{manuscrito_2924|Menear, id est, revolver algo = ''ynzemasqua''. pret.o = ''ynzemaquy''. imp.o = ''yn<u>amazo</u>''. part. = ''ynmanzaza''.|49v}} | ||
}} | }} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |cog= | ||
| + | |||
| + | {{tuf|bahconro|moverse, batir.|Headland}} | ||
}} | }} | ||
{{L_I| loc. v. intr.| Llorar o gemir el recién nacido. | isan a~ |cit= | {{L_I| loc. v. intr.| Llorar o gemir el recién nacido. | isan a~ |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
{{voc_158|Vagido tener <nowiki>=</nowiki> ''isan amasqua'' |122v}} | {{voc_158|Vagido tener <nowiki>=</nowiki> ''isan amasqua'' |122v}} | ||
| − | + | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema= | ||
| + | |||
| + | Llorar | ||
}} | }} | ||
| Línea 67: | Línea 83: | ||
|pre=-maquy | |pre=-maquy | ||
}} | }} | ||
| + | |||
| Línea 72: | Línea 89: | ||
|cit= | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
{{manuscrito_2924|Cerrarse las narices, las orejas, el pecho &c. ''isaca, zecuhuca, zefihista quyhyca amasqua''. Preto. ''amaque''.|25v}} | {{manuscrito_2924|Cerrarse las narices, las orejas, el pecho &c. ''isaca, zecuhuca, zefihista quyhyca amasqua''. Preto. ''amaque''.|25v}} | ||
| + | |||
| + | |||
}} | }} | ||
Revisión actual - 12:53 17 sep 2025
masqua(2)#I sq. intr. quy. Mecerse, menearse, *batirse (moverse algo con ímpetu) || masqua(2)#II || masqua(2)#III || masqua(2)#IV || masqua(2)#V || masqua(2)#L I isan a~ loc. v. intr. Llorar o gemir el recién nacido.
masqua(2)
- Menearse.
Menear. Yn zemasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 87v
Mezer, menear alguno burlando. Yn zemasqua. Chahan amaque, mesiome, meneome, burlándose conmigo. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 87v
Menear, id est, revolver algo = ynzemasqua. pret.o = ynzemaquy. imp.o = ynamazo. part. = ynmanzaza. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - Ms. 2924. fol. 49v
Ver también " Menear ": masqua(2), muyhuansuca, muyhuasuca
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-maquy | z-ma-squa | z-ma-nga | z-ma-iua |
| neg. | z-ma-za | z-ma-squa-za | z-ma-zi-nga | z-ma-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-maquy | m-ma-squa | m-ma-nga | m-ma-iua |
| neg. | m-ma-za | m-ma-squa-za | m-ma-zi-nga | m-ma-za-n iua |
| 3.ª | a-maquy | a-ma-squa | a-ma-nga | a-ma-iua |
| neg. | a-ma-za | a-ma-squa-za | a-ma-zi-nga | a-ma-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-maquy | chi-ma-squa | chi-ma-nga | chi-ma-iua |
| neg. | chi-ma-za | chi-ma-squa-za | chi-ma-zi-nga | chi-ma-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-maquy | mi-ma-squa | mi-ma-nga | mi-ma-iua |
| neg. | mi-ma-za | mi-ma-squa-za | mi-ma-zi-nga | mi-ma-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-mac-a | cha-ma-sca | cha-ma-nga | cha-ma-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-mac-a | ma-ma-sca | ma-ma-nga | ma-ma-nguepqua |
| 3.ª | a-mac-a | a-ma-sca | a-ma-nga | a-ma-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-mac-a | chi-ma-sca | chi-ma-nga | chi-ma-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-mac-a | mi-ma-sca | mi-ma-nga | mi-ma-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-mac-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-mac-ua |
(Hablando de la formación de imperativos cuyo verbo en pasado termina en -quy)...y zemasqua quando es neutro, ʠ hace amazu; y algunas vezes, aunque raras, dicen amacu. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Gra. fol. 26r
L.I. loc. v. intr. Llorar o gemir el recién nacido.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-ma | z-ma-squa | z-ma-nga | z-ma-iua |
| neg. | z-ma-za | z-ma-squa-za | z-ma-zi-nga | z-ma-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-ma | m-ma-squa | m-ma-nga | m-ma-iua |
| neg. | m-ma-za | m-ma-squa-za | m-ma-zi-nga | m-ma-za-n iua |
| 3.ª | a-ma | a-ma-squa | a-ma-nga | a-ma-iua |
| neg. | a-ma-za | a-ma-squa-za | a-ma-zi-nga | a-ma-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-ma | chi-ma-squa | chi-ma-nga | chi-ma-iua |
| neg. | chi-ma-za | chi-ma-squa-za | chi-ma-zi-nga | chi-ma-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-ma | mi-ma-squa | mi-ma-nga | mi-ma-iua |
| neg. | mi-ma-za | mi-ma-squa-za | mi-ma-zi-nga | mi-ma-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ma-ia | cha-ma-sca | cha-ma-nga | cha-ma-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ma-ia | ma-ma-sca | ma-ma-nga | ma-ma-nguepqua |
| 3.ª | a-ma-ia | a-ma-sca | a-ma-nga | a-ma-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ma-ia | chi-ma-sca | chi-ma-nga | chi-ma-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ma-ia | mi-ma-sca | mi-ma-nga | mi-ma-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-ma-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-ma-ua |
Ver también " Llorar ": cone, consuca
Vagido tener = isan amasqua [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 122v
L.II. loc. v. intr. Cerrarse ( un orificio del cuerpo *generando vibración al pasar el aire, o al percibir el sonido. )
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-ma | z-ma-squa | z-ma-nga | z-ma-iua |
| neg. | z-ma-za | z-ma-squa-za | z-ma-zi-nga | z-ma-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-ma | m-ma-squa | m-ma-nga | m-ma-iua |
| neg. | m-ma-za | m-ma-squa-za | m-ma-zi-nga | m-ma-za-n iua |
| 3.ª | a-ma | a-ma-squa | a-ma-nga | a-ma-iua |
| neg. | a-ma-za | a-ma-squa-za | a-ma-zi-nga | a-ma-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-ma | chi-ma-squa | chi-ma-nga | chi-ma-iua |
| neg. | chi-ma-za | chi-ma-squa-za | chi-ma-zi-nga | chi-ma-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-ma | mi-ma-squa | mi-ma-nga | mi-ma-iua |
| neg. | mi-ma-za | mi-ma-squa-za | mi-ma-zi-nga | mi-ma-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ma-ia | cha-ma-sca | cha-ma-nga | cha-ma-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ma-ia | ma-ma-sca | ma-ma-nga | ma-ma-nguepqua |
| 3.ª | a-ma-ia | a-ma-sca | a-ma-nga | a-ma-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ma-ia | chi-ma-sca | chi-ma-nga | chi-ma-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ma-ia | mi-ma-sca | mi-ma-nga | mi-ma-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-ma-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-ma-ua |
Cerrarse las narices, las orejas, el pecho &c. isaca, zecuhuca, zefihista quyhyca amasqua. Preto. amaque. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - Ms. 2924. fol. 25v
