De Muysc cubun - Lengua Muisca

m
m
Línea 2: Línea 2:
 
|IPA_GONZALEZ  = kɨhɨusuca
 
|IPA_GONZALEZ  = kɨhɨusuca
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
|IPA_GOMEZ    = (PCC) kʷ'iʔi-
+
|IPA_GOMEZ    = 'kʷiʔi-
|FON          = 'ɨʔu-
+
|FON          = 'kʷɨʔu-
 
|COM          = ¿Por qué se deslabializaó "kʷ"? Quizá es un asunto meramente ortográfico. Quizá ocurría igual que con otras deslabializaciones de kʷ, como kkʷa → ʔka  
 
|COM          = ¿Por qué se deslabializaó "kʷ"? Quizá es un asunto meramente ortográfico. Quizá ocurría igual que con otras deslabializaciones de kʷ, como kkʷa → ʔka  
 
|MORFOLOGIA    =  
 
|MORFOLOGIA    =  
Línea 21: Línea 21:
  
 
{{tuf|cuíhinro|cavar (zanjas)|Headland}}
 
{{tuf|cuíhinro|cavar (zanjas)|Headland}}
 +
{{mbp|kuíi|cavar|Trillos}}
 
{{arh|a'po'sʉn di|excavar|Frank}}
 
{{arh|a'po'sʉn di|excavar|Frank}}
{{mbp|kuíi|cavar|Trillos}}
 
  
 
:1. '''hischaz a~'''. Cavar (para la labrar la tierra)  
 
:1. '''hischaz a~'''. Cavar (para la labrar la tierra)  
 
{{voc_158|Cabar en tierra por labrar <nowiki>=</nowiki> ''bgyisuca'', L, ''hichaz bquyhyusuca'',|38r}}
 
{{voc_158|Cabar en tierra por labrar <nowiki>=</nowiki> ''bgyisuca'', L, ''hichaz bquyhyusuca'',|38r}}
 
{{sema|Cavar}}
 
{{sema|Cavar}}

Revisión del 07:36 23 ago 2022

quyhyusuca#I su. tr. Cavar, excavar.  || quyhyusuca#II  || quyhyusuca#III  || quyhyusuca#IV  || quyhyusuca#V  || quyhyusuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

quyhyusuca

Fon. Gonz.*/kɨhɨusuca/ Cons. */kɨhɨusuka/
    {{{GRUPO}}}
    I. su. tr. Cavar, excavar. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: quyhyu (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-b-quyhyuz-b-quyhyu-sucaz-b-quyhyu-nyngaz-b-quyhyu-iua
    neg.z-b-quyhyu-zaz-b-quyhyu-suca-zaz-b-quyhyu-zi-ngaz-b-quyhyu-za-n iua
    2.ª sg.m-m-quyhyum-m-quyhyu-sucam-m-quyhyu-nyngam-m-quyhyu-iua
    neg.m-m-quyhyu-zam-m-quyhyu-suca-zam-m-quyhyu-zi-ngam-m-quyhyu-za-n iua
    3.ªa-b-quyhyua-b-quyhyu-sucaa-b-quyhyu-nyngaa-b-quyhyu-iua
    neg.a-b-quyhyu-zaa-b-quyhyu-suca-zaa-b-quyhyu-zi-ngaa-b-quyhyu-za-n iua
    1.ª pl.chi-b-quyhyuchi-b-quyhyu-sucachi-b-quyhyu-nyngachi-b-quyhyu-iua
    neg.chi-b-quyhyu-zachi-b-quyhyu-suca-zachi-b-quyhyu-zi-ngachi-b-quyhyu-za-n iua
    2.ª pl.mi-b-quyhyumi-b-quyhyu-sucami-b-quyhyu-nyngami-b-quyhyu-iua
    neg.mi-b-quyhyu-zami-b-quyhyu-suca-zami-b-quyhyu-zi-ngami-b-quyhyu-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-quyhyu-uacha-quyhyu-sucacha-quyhyu-nyngacha-quyhyu-nynguepqua
    2.ª sg.ma-quyhyu-uama-quyhyu-sucama-quyhyu-nyngama-quyhyu-nynguepqua
    3.ªquyhyu-uaquyhyu-sucaquyhyu-nyngaquyhyu-nynguepqua
    1.ª pl.chi-quyhyu-uachi-quyhyu-sucachi-quyhyu-nyngachi-quyhyu-nynguepqua
    2.ª pl.mi-quyhyu-uami-quyhyu-sucami-quyhyu-nyngami-quyhyu-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)quyhyu-u
    2.ª pl. (Imp.)quyhyu-ua

    Fin. aquyhyune.Part. fin. aquyhyuca. Part. de pret. quyhyua. Part. de pres. quyhyusuca. Part. de fut. quyhyunynga.

    Cabar. Bquyhyusuca. Ymperatiuo, quyhyu. Partiçipios, chaquyhyusuca, chaquyhyua, chaquyhyunynga.
    Cabado estar. Aquyhyune.
    Cabada cosa. Aquyhyuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 38r

    uwa central: cuíhinro - cavar (zanjas) (Headland )
    damana: kuíi - cavar (Trillos )
    Ikʉ (Arhuaco): a'po'sʉn di - excavar (Frank )
    1. hischaz a~. Cavar (para la labrar la tierra)

    Cabar en tierra por labrar = bgyisuca, L, hichaz bquyhyusuca, [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 38r

    Ver también "Cavar": quyhyusuca