De Muysc cubun - Lengua Muisca

m (Variable proto)
m (Variable proto)
Línea 2: Línea 2:
 
|IPA_GONZALEZ  = ɣunsuka
 
|IPA_GONZALEZ  = ɣunsuka
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
|PROTO     =  
+
|PROTO         =  
 
|MORFOLOGIA    = [[gune]] [[-suca]]
 
|MORFOLOGIA    = [[gune]] [[-suca]]
 
|HOMO          = unsuca
 
|HOMO          = unsuca

Revisión del 19:20 23 mar 2024

unsuca#I su. tr. Arrancar de raíz, arrancar derribando  || unsuca#II  || unsuca#III  || unsuca#IV  || unsuca#V  || unsuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

unsuca, gunsuca

Fon. Gonz.*/ɣunsuka/ Cons. */unsuka/
Morf. gune -suca Hom. unsuca, unsuca(2).
    {{{GRUPO}}}
    I. su. tr. Arrancar de raíz, arrancar derribando 
    Conjugar
    Paradigma verbal: un (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-g-unz-g-un-sucaz-g-un-nyngaz-g-un-iua
    neg.z-g-un-zaz-g-un-suca-zaz-g-un-zi-ngaz-g-un-za-n iua
    2.ª sg.m-g-unm-g-un-sucam-g-un-nyngam-g-un-iua
    neg.m-g-un-zam-g-un-suca-zam-g-un-zi-ngam-g-un-za-n iua
    3.ªa-g-una-g-un-sucaa-g-un-nyngaa-g-un-iua
    neg.a-g-un-zaa-g-un-suca-zaa-g-un-zi-ngaa-g-un-za-n iua
    1.ª pl.chi-g-unchi-g-un-sucachi-g-un-nyngachi-g-un-iua
    neg.chi-g-un-zachi-g-un-suca-zachi-g-un-zi-ngachi-g-un-za-n iua
    2.ª pl.mi-g-unmi-g-un-sucami-g-un-nyngami-g-un-iua
    neg.mi-g-un-zami-g-un-suca-zami-g-un-zi-ngami-g-un-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-un-uacha-un-sucacha-un-nyngacha-un-nynguepqua
    2.ª sg.ma-un-uama-un-sucama-un-nyngama-un-nynguepqua
    3.ªun-uaun-sucaun-nyngaun-nynguepqua
    1.ª pl.chi-un-uachi-un-sucachi-un-nyngachi-un-nynguepqua
    2.ª pl.mi-un-uami-un-sucami-un-nyngami-un-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)un-u
    2.ª pl. (Imp.)un-ua

    [...]zegunsuca, por derrìbar arrancando que pìerde en el ymperatíuo la G y asi hace vnu. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Gra. fol. 15v

    Arrancar derribando, como se haçe con árboles grandes. Zegunsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 19r

    Ver también "Arrancar": guahachysuca, gune, unsuca

    Ver también "Verbos gu": guahachysuca, uaosuca, uasqua(2), uitysuca, unsuca, uquysuca, usqua(2)

    uwa central: buhtchacro - 1. tumbar. 2. arrancar (de raíz). 3. inclinarse. (Headland )