De Muysc cubun - Lengua Muisca
m (Variable proto) |
m (Variable proto) |
||
| Línea 2: | Línea 2: | ||
|IPA_GONZALEZ = ɣunsuka | |IPA_GONZALEZ = ɣunsuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | |PROTO | + | |PROTO = |
|MORFOLOGIA = [[gune]] [[-suca]] | |MORFOLOGIA = [[gune]] [[-suca]] | ||
|HOMO = unsuca | |HOMO = unsuca | ||
Revisión del 19:20 23 mar 2024
unsuca#I su. tr. Arrancar de raíz, arrancar derribando || unsuca#II || unsuca#III || unsuca#IV || unsuca#V || unsuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
unsuca, gunsuca
Fon. Gonz.*/ɣunsuka/ Cons.
*/unsuka/
I. su. tr. Arrancar de raíz, arrancar derribando
Paradigma verbal: un (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-g-un | z-g-un-suca | z-g-un-nynga | z-g-un-iua |
| neg. | z-g-un-za | z-g-un-suca-za | z-g-un-zi-nga | z-g-un-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-g-un | m-g-un-suca | m-g-un-nynga | m-g-un-iua |
| neg. | m-g-un-za | m-g-un-suca-za | m-g-un-zi-nga | m-g-un-za-n iua |
| 3.ª | a-g-un | a-g-un-suca | a-g-un-nynga | a-g-un-iua |
| neg. | a-g-un-za | a-g-un-suca-za | a-g-un-zi-nga | a-g-un-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-g-un | chi-g-un-suca | chi-g-un-nynga | chi-g-un-iua |
| neg. | chi-g-un-za | chi-g-un-suca-za | chi-g-un-zi-nga | chi-g-un-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-g-un | mi-g-un-suca | mi-g-un-nynga | mi-g-un-iua |
| neg. | mi-g-un-za | mi-g-un-suca-za | mi-g-un-zi-nga | mi-g-un-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-un-ua | cha-un-suca | cha-un-nynga | cha-un-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-un-ua | ma-un-suca | ma-un-nynga | ma-un-nynguepqua |
| 3.ª | un-ua | un-suca | un-nynga | un-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-un-ua | chi-un-suca | chi-un-nynga | chi-un-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-un-ua | mi-un-suca | mi-un-nynga | mi-un-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | un-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | un-ua |
[...]zegunsuca, por derrìbar arrancando que pìerde en el ymperatíuo la G y asi hace vnu. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Gra. fol. 15v
Arrancar derribando, como se haçe con árboles grandes. Zegunsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 19r
Ver también "Arrancar": guahachysuca, gune, unsuca
Ver también "Verbos gu": guahachysuca, uaosuca, uasqua(2), uitysuca, unsuca, uquysuca, usqua(2)
uwa central: buhtchacro - 1. tumbar. 2. arrancar (de raíz). 3. inclinarse. (Headland
)
