De Muysc cubun - Lengua Muisca
I. su. intr. Pelear.
Paradigma verbal: ca (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-ca-o | z-ca-suca | z-ca-nynga | z-ca-iua |
| neg. | z-ca-za | z-ca-suca-za | z-ca-zi-nga | z-ca-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-ca-o | m-ca-suca | m-ca-nynga | m-ca-iua |
| neg. | m-ca-za | m-ca-suca-za | m-ca-zi-nga | m-ca-za-n iua |
| 3.ª | a-ca-o | a-ca-suca | a-ca-nynga | a-ca-iua |
| neg. | a-ca-za | a-ca-suca-za | a-ca-zi-nga | a-ca-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-ca-o | chi-ca-suca | chi-ca-nynga | chi-ca-iua |
| neg. | chi-ca-za | chi-ca-suca-za | chi-ca-zi-nga | chi-ca-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-ca-o | mi-ca-suca | mi-ca-nynga | mi-ca-iua |
| neg. | mi-ca-za | mi-ca-suca-za | mi-ca-zi-nga | mi-ca-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ca-ua | cha-ca-suca | cha-ca-nynga | cha-ca-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ca-ua | ma-ca-suca | ma-ca-nynga | ma-ca-nynguepqua |
| 3.ª | a-ca-ua | a-ca-suca | a-ca-nynga | a-ca-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ca-ua | chi-ca-suca | chi-ca-nynga | chi-ca-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ca-ua | mi-ca-suca | mi-ca-nynga | mi-ca-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-ca-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-ca-ua |
Pelear. Zecasqua [o] caquez bquysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 96v Ms. 158. Voc. fol. fol 96v
II. su. tr. Comer cosas duras, morder.
(Pretérito: bka. Imperativo: ko. Participios: chakieska, chakaia, chakienga).
Paradigma verbal: ca (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-ca-o | z-b-ca-suca | z-b-ca-nynga | z-b-ca-iua |
| neg. | z-b-ca-za | z-b-ca-suca-za | z-b-ca-zi-nga | z-b-ca-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-ca-o | m-m-ca-suca | m-m-ca-nynga | m-m-ca-iua |
| neg. | m-m-ca-za | m-m-ca-suca-za | m-m-ca-zi-nga | m-m-ca-za-n iua |
| 3.ª | a-b-ca-o | a-b-ca-suca | a-b-ca-nynga | a-b-ca-iua |
| neg. | a-b-ca-za | a-b-ca-suca-za | a-b-ca-zi-nga | a-b-ca-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-ca-o | chi-b-ca-suca | chi-b-ca-nynga | chi-b-ca-iua |
| neg. | chi-b-ca-za | chi-b-ca-suca-za | chi-b-ca-zi-nga | chi-b-ca-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-ca-o | mi-b-ca-suca | mi-b-ca-nynga | mi-b-ca-iua |
| neg. | mi-b-ca-za | mi-b-ca-suca-za | mi-b-ca-zi-nga | mi-b-ca-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ca-ua | cha-ca-suca | cha-ca-nynga | cha-ca-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ca-ua | ma-ca-suca | ma-ca-nynga | ma-ca-nynguepqua |
| 3.ª | ca-ua | ca-suca | ca-nynga | ca-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ca-ua | chi-ca-suca | chi-ca-nynga | chi-ca-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ca-ua | mi-ca-suca | mi-ca-nynga | mi-ca-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | ca-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | ca-ua |
- 1. Comer cosas duras.
Comer maíz, carne, queso, fruta y cosas duras como, bizcocho, confitura y cosas así. Bcasqua. Pretérito, // bca. Ymperatiuo, co. Partiçipios: chaquiesca, chacaia, chaquienga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 40v Ms. 158. Voc. fol. fol 40v
uwa central: cohnro - Comer algo que se tiene que masticar (Headland
)
- 2. Dicho de un ave o insecto: picar.
Picarme el aue o animalexo. Chabcasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 98r Ms. 158. Voc. fol. fol 98r
- 3. Dicho del perro: morder.
Morder como perro. Bcasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 88r Ms. 158. Voc. fol. fol 88r
-yez b~.
I. loc. v. Tener sabor a.
Sabe a pan. Funye zabcasqua.
Sabe a tierra. Hichye zabcasqua.
Sabe a maíz. Abye zabcasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 111v Ms. 158. Voc. fol. fol 111v
Sabe a tierra. Hichye zabcasqua.
Sabe a maíz. Abye zabcasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 111v Ms. 158. Voc. fol. fol 111v
