De Muysc cubun - Lengua Muisca
uênsuca#I su. tr. Tibiar, hacerse tibio/a || uênsuca#II || uênsuca#III || uênsuca#IV || uênsuca#V || uênsuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
uênsuca
Fon. Gonz.*/uensuka/ Cons.
*/ueːnsuka/
I. su. tr. Tibiar, hacerse tibio/a
Paradigma verbal: uên (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-g-uên | z-g-uên-suca | z-g-uên-nynga | z-g-uên-iua |
| neg. | z-g-uên-za | z-g-uên-suca-za | z-g-uên-zi-nga | z-g-uên-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-g-uên | m-g-uên-suca | m-g-uên-nynga | m-g-uên-iua |
| neg. | m-g-uên-za | m-g-uên-suca-za | m-g-uên-zi-nga | m-g-uên-za-n iua |
| 3.ª | a-g-uên | a-g-uên-suca | a-g-uên-nynga | a-g-uên-iua |
| neg. | a-g-uên-za | a-g-uên-suca-za | a-g-uên-zi-nga | a-g-uên-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-g-uên | chi-g-uên-suca | chi-g-uên-nynga | chi-g-uên-iua |
| neg. | chi-g-uên-za | chi-g-uên-suca-za | chi-g-uên-zi-nga | chi-g-uên-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-g-uên | mi-g-uên-suca | mi-g-uên-nynga | mi-g-uên-iua |
| neg. | mi-g-uên-za | mi-g-uên-suca-za | mi-g-uên-zi-nga | mi-g-uên-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-uên-ua | cha-uên-suca | cha-uên-nynga | cha-uên-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-uên-ua | ma-uên-suca | ma-uên-nynga | ma-uên-nynguepqua |
| 3.ª | uên-ua | uên-suca | uên-nynga | uên-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-uên-ua | chi-uên-suca | chi-uên-nynga | chi-uên-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-uên-ua | mi-uên-suca | mi-uên-nynga | mi-uên-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | uên-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | uên-ua |
tibia agua = guêsa. l. guênuca. / tibia hacerse = aguênsuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 40v
Ver también "Temperatura": uênsuca
uwa central: uhw̃anro,_uhw̃onro - v. calentar. (Headland
)
