De Muysc cubun - Lengua Muisca

Revisión del 23:48 15 sep 2025 de Diegomez (discusión | contribs.) (Absorber material colgante de cada sección en |cit= dentro de su plantilla)

uênsuca#I su. tr. Tibiar, hacerse tibio/a  || uênsuca#II  || uênsuca#III  || uênsuca#IV  || uênsuca#V  || uênsuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

uênsuca

Fon. Gonz.*/uensuka/ Cons. */ueːnsuka/
Morf.-n(2) -suca
    u:u ʔ:ʔ w:w̃ e:a e:o
    I. su. tr. Tibiar, hacerse tibio/a 
    Conjugar
    Paradigma verbal: uên (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-g-uênz-g-uên-sucaz-g-uên-nyngaz-g-uên-iua
    neg.z-g-uên-zaz-g-uên-suca-zaz-g-uên-zi-ngaz-g-uên-za-n iua
    2.ª sg.m-g-uênm-g-uên-sucam-g-uên-nyngam-g-uên-iua
    neg.m-g-uên-zam-g-uên-suca-zam-g-uên-zi-ngam-g-uên-za-n iua
    3.ªa-g-uêna-g-uên-sucaa-g-uên-nyngaa-g-uên-iua
    neg.a-g-uên-zaa-g-uên-suca-zaa-g-uên-zi-ngaa-g-uên-za-n iua
    1.ª pl.chi-g-uênchi-g-uên-sucachi-g-uên-nyngachi-g-uên-iua
    neg.chi-g-uên-zachi-g-uên-suca-zachi-g-uên-zi-ngachi-g-uên-za-n iua
    2.ª pl.mi-g-uênmi-g-uên-sucami-g-uên-nyngami-g-uên-iua
    neg.mi-g-uên-zami-g-uên-suca-zami-g-uên-zi-ngami-g-uên-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-uên-uacha-uên-sucacha-uên-nyngacha-uên-nynguepqua
    2.ª sg.ma-uên-uama-uên-sucama-uên-nyngama-uên-nynguepqua
    3.ªuên-uauên-sucauên-nyngauên-nynguepqua
    1.ª pl.chi-uên-uachi-uên-sucachi-uên-nyngachi-uên-nynguepqua
    2.ª pl.mi-uên-uami-uên-sucami-uên-nyngami-uên-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)uên-u
    2.ª pl. (Imp.)uên-ua

    tibia agua = guêsa. l. guênuca. / tibia hacerse = aguênsuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 40v

    Ver también "Temperatura": uênsuca

    uwa central: uhw̃anro,_uhw̃onro - v. calentar. (Headland )