De Muysc cubun - Lengua Muisca
pquihistasuca#I su. tr. Quemar, helar, abrasar (aquello que está o estaba vivo, como la piel, el maíz, etc) || pquihistasuca#II || pquihistasuca#III || pquihistasuca#IV || pquihistasuca#V || pquihistasuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
pquihistasuca, phixtasuca
Fon. Gonz.*/pkihistasuka/ Cons.
*/pkihistasuka/
p~.
I. su. tr. Quemar, helar, abrasar ( aquello que está o estaba vivo, como la piel, el maíz, etc. )
I. su. tr. Quemar, helar, abrasar ( aquello que está o estaba vivo, como la piel, el maíz, etc. )
Paradigma verbal: pquihista (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-pquihista-o | z-b-pquihista-suca | z-b-pquihista-nynga | z-b-pquihista-iua |
| neg. | z-b-pquihista-za | z-b-pquihista-suca-za | z-b-pquihista-zi-nga | z-b-pquihista-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-pquihista-o | m-m-pquihista-suca | m-m-pquihista-nynga | m-m-pquihista-iua |
| neg. | m-m-pquihista-za | m-m-pquihista-suca-za | m-m-pquihista-zi-nga | m-m-pquihista-za-n iua |
| 3.ª | a-b-pquihista-o | a-b-pquihista-suca | a-b-pquihista-nynga | a-b-pquihista-iua |
| neg. | a-b-pquihista-za | a-b-pquihista-suca-za | a-b-pquihista-zi-nga | a-b-pquihista-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-pquihista-o | chi-b-pquihista-suca | chi-b-pquihista-nynga | chi-b-pquihista-iua |
| neg. | chi-b-pquihista-za | chi-b-pquihista-suca-za | chi-b-pquihista-zi-nga | chi-b-pquihista-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-pquihista-o | mi-b-pquihista-suca | mi-b-pquihista-nynga | mi-b-pquihista-iua |
| neg. | mi-b-pquihista-za | mi-b-pquihista-suca-za | mi-b-pquihista-zi-nga | mi-b-pquihista-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-pquihista-ua | cha-pquihista-suca | cha-pquihista-nynga | cha-pquihista-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-pquihista-ua | ma-pquihista-suca | ma-pquihista-nynga | ma-pquihista-nynguepqua |
| 3.ª | pquihista-ua | pquihista-suca | pquihista-nynga | pquihista-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-pquihista-ua | chi-pquihista-suca | chi-pquihista-nynga | chi-pquihista-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-pquihista-ua | mi-pquihista-suca | mi-pquihista-nynga | mi-pquihista-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | pquihista-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | pquihista-ua |
Quemar el yelo. Zpquihistasuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 106v
Elar a los maízes. Hichuz abaz apquihistasuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 68r
Quemar = bgaipquasuca, l, zpquihiſtasuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 106v
Ver también "Quemar": gaipquansuca, gata, gatansuca, pquihistansuca, pquihistasuca, sucgo, sucogosqua
