De Muysc cubun - Lengua Muisca
Revisión del 11:32 14 jun 2022 de Diegomez (discusión | contribs.) (Diegomez trasladó la página quistansuca a quihistansuca sin dejar una redirección)
quyhistansuca#I || quyhistansuca#II || quyhistansuca#III || quyhistansuca#IV || quyhistansuca#V || quyhistansuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
quyhistansuca
Fon. Gonz.*/kistansuka/ Cons.
*/kɨhistansuka/
I. su. tr. Apretar, amarrar
Paradigma verbal: quyhistan (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-quyhistan | z-b-quyhistan-suca | z-b-quyhistan-nynga | z-b-quyhistan-iua |
| neg. | z-b-quyhistan-za | z-b-quyhistan-suca-za | z-b-quyhistan-zi-nga | z-b-quyhistan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-quyhistan | m-m-quyhistan-suca | m-m-quyhistan-nynga | m-m-quyhistan-iua |
| neg. | m-m-quyhistan-za | m-m-quyhistan-suca-za | m-m-quyhistan-zi-nga | m-m-quyhistan-za-n iua |
| 3.ª | a-b-quyhistan | a-b-quyhistan-suca | a-b-quyhistan-nynga | a-b-quyhistan-iua |
| neg. | a-b-quyhistan-za | a-b-quyhistan-suca-za | a-b-quyhistan-zi-nga | a-b-quyhistan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-quyhistan | chi-b-quyhistan-suca | chi-b-quyhistan-nynga | chi-b-quyhistan-iua |
| neg. | chi-b-quyhistan-za | chi-b-quyhistan-suca-za | chi-b-quyhistan-zi-nga | chi-b-quyhistan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-quyhistan | mi-b-quyhistan-suca | mi-b-quyhistan-nynga | mi-b-quyhistan-iua |
| neg. | mi-b-quyhistan-za | mi-b-quyhistan-suca-za | mi-b-quyhistan-zi-nga | mi-b-quyhistan-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quyhistan-ua | cha-quyhistan-suca | cha-quyhistan-nynga | cha-quyhistan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quyhistan-ua | ma-quyhistan-suca | ma-quyhistan-nynga | ma-quyhistan-nynguepqua |
| 3.ª | quyhistan-ua | quyhistan-suca | quyhistan-nynga | quyhistan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quyhistan-ua | chi-quyhistan-suca | chi-quyhistan-nynga | chi-quyhistan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quyhistan-ua | mi-quyhistan-suca | mi-quyhistan-nynga | mi-quyhistan-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | quyhistan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | quyhistan-ua |
Apretar estribando azia abaxo = hischy zebquysqua. Pret.o Zebquyquy. imp. hischẏ quycu.
Apretarse de esta manera, neutro = Aquyhistansuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 6v
Ver también "Amarrar": camysuca, quyhytansuca, zybosuca
uwa central: questanro,_quetanro - 1. Amarrar (Headland
)
