De Muysc cubun - Lengua Muisca
m (Bot: Reemplazo automático de texto (-MUYSKA1 +MUI-ESP)) |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 20 ediciones intermedias de 2 usuarios) | |||
| Línea 2: | Línea 2: | ||
|IPA_GONZALEZ = uskansuka | |IPA_GONZALEZ = uskansuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | | | + | |PROTO = <!-- Ver en uscasuca --> |
| − | |MORFOLOGIA = uska | + | |FON = |
| + | |MORFOLOGIA = uska [[-n(2)]] [[-suca]] | ||
}} | }} | ||
| − | {{I| | + | {{I| su. intr. | Voltearse, volverse. | yc b~ |cit= |
| − | {{voc_158|Arrepentirse. ''Zpquyquyz auscansuca''.| | + | |
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_2922|Boltearse la tal cosa. ''yquy ahuscansuca''.|23v}} | ||
| + | {{voc_2922|Bolverse de lado. ''ys zuhuscansuca''.|23v}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sub= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{subacep | ||
| + | | | ||
| + | | Volver al lugar, *regresar. | ||
| + | | citas = | ||
| + | {{voc_2922|Bolver al lugar, o de el lugar. ''zuhuscansuca''.|23v}} | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cog= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{tuf|wácanro|1. voltear|Headland}} | ||
| + | |||
| + | |sema= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | Voltear}} | ||
| + | |||
| + | {{II| su. intr. | Arrepentirse (lit. voltearse mi voluntad). | zpquyquyz a~ |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_158|Arrepentirse. ''Zpquyquyz auscansuca''.|19r}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cog= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{tuf|wácanro|2. apartar; dejar (algo con lo cual estaba comprometido).|Headland}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema=Arrepentirse}} | ||
Revisión actual - 10:59 17 sep 2025
uscansuca#I su. intr. Voltearse, volverse. || uscansuca#II su. intr. Arrepentirse (lit. voltearse mi voluntad). || uscansuca#III || uscansuca#IV || uscansuca#V || uscansuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
uscansuca, huscansuca
Fon. Gonz.*/uskansuka/ Cons.
*/uskansuka/
- Volver al lugar, *regresar. Bolver al lugar, o de el lugar. zuhuscansuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 23v
yc b~.
I. su. intr. Voltearse, volverse. Paradigma verbal: uscan (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-uscan | z-uscan-suca | z-uscan-nynga | z-uscan-iua |
| neg. | z-uscan-za | z-uscan-suca-za | z-uscan-zi-nga | z-uscan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-uscan | m-uscan-suca | m-uscan-nynga | m-uscan-iua |
| neg. | m-uscan-za | m-uscan-suca-za | m-uscan-zi-nga | m-uscan-za-n iua |
| 3.ª | a-uscan | a-uscan-suca | a-uscan-nynga | a-uscan-iua |
| neg. | a-uscan-za | a-uscan-suca-za | a-uscan-zi-nga | a-uscan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-uscan | chi-uscan-suca | chi-uscan-nynga | chi-uscan-iua |
| neg. | chi-uscan-za | chi-uscan-suca-za | chi-uscan-zi-nga | chi-uscan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-uscan | mi-uscan-suca | mi-uscan-nynga | mi-uscan-iua |
| neg. | mi-uscan-za | mi-uscan-suca-za | mi-uscan-zi-nga | mi-uscan-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-uscan-ua | cha-uscan-suca | cha-uscan-nynga | cha-uscan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-uscan-ua | ma-uscan-suca | ma-uscan-nynga | ma-uscan-nynguepqua |
| 3.ª | a-uscan-ua | a-uscan-suca | a-uscan-nynga | a-uscan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-uscan-ua | chi-uscan-suca | chi-uscan-nynga | chi-uscan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-uscan-ua | mi-uscan-suca | mi-uscan-nynga | mi-uscan-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-uscan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-uscan-ua |
Ver también " Voltear ": uscansuca, uscasuca, zitapquanagosqua
Boltearse la tal cosa. yquy ahuscansuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 23v
Bolverse de lado. ys zuhuscansuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 23v
uwa central: wácanro - 1. voltear (Headland
)
zpquyquyz a~.
II. su. intr. Arrepentirse (lit. voltearse mi voluntad). Paradigma verbal: uscan (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-uscan | z-uscan-suca | z-uscan-nynga | z-uscan-iua |
| neg. | z-uscan-za | z-uscan-suca-za | z-uscan-zi-nga | z-uscan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-uscan | m-uscan-suca | m-uscan-nynga | m-uscan-iua |
| neg. | m-uscan-za | m-uscan-suca-za | m-uscan-zi-nga | m-uscan-za-n iua |
| 3.ª | a-uscan | a-uscan-suca | a-uscan-nynga | a-uscan-iua |
| neg. | a-uscan-za | a-uscan-suca-za | a-uscan-zi-nga | a-uscan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-uscan | chi-uscan-suca | chi-uscan-nynga | chi-uscan-iua |
| neg. | chi-uscan-za | chi-uscan-suca-za | chi-uscan-zi-nga | chi-uscan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-uscan | mi-uscan-suca | mi-uscan-nynga | mi-uscan-iua |
| neg. | mi-uscan-za | mi-uscan-suca-za | mi-uscan-zi-nga | mi-uscan-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-uscan-ua | cha-uscan-suca | cha-uscan-nynga | cha-uscan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-uscan-ua | ma-uscan-suca | ma-uscan-nynga | ma-uscan-nynguepqua |
| 3.ª | a-uscan-ua | a-uscan-suca | a-uscan-nynga | a-uscan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-uscan-ua | chi-uscan-suca | chi-uscan-nynga | chi-uscan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-uscan-ua | mi-uscan-suca | mi-uscan-nynga | mi-uscan-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-uscan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-uscan-ua |
Ver también " Arrepentirse ":
Arrepentirse. Zpquyquyz auscansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 19r
uwa central: wácanro - 2. apartar; dejar (algo con lo cual estaba comprometido). (Headland
)
