m |
m |
||
| Línea 2: | Línea 2: | ||
|IPA_GONZALEZ = huitʂɨsuka | |IPA_GONZALEZ = huitʂɨsuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | |IPA_GOMEZ = | + | |IPA_GOMEZ = (PCC) 'tsiwi → 'witsʲi |
| + | |FON = 'witsʲə | ||
| + | |COM = 1. Vesre (metátesis silábica) debido a la presencia inicial de tsi y su parecido con z-? | ||
|MORFOLOGIA = | |MORFOLOGIA = | ||
}} | }} | ||
| Línea 17: | Línea 19: | ||
{{come|Este verbo es transitivo debido a que su imperativo no posee la ''a-'' inicial. Suponemos que el ergativo (''-b'') era asimilado por la ''h'' del radical verbal.}} | {{come|Este verbo es transitivo debido a que su imperativo no posee la ''a-'' inicial. Suponemos que el ergativo (''-b'') era asimilado por la ''h'' del radical verbal.}} | ||
| + | |||
{{II|su. tr.| Salvar | | {{II|su. tr.| Salvar | | ||
| Línea 23: | Línea 26: | ||
{{voc_158|ʃaluar de peligro <nowiki>=</nowiki> ''zehuizesuca'' <nowiki>=</nowiki> |112v}} | {{voc_158|ʃaluar de peligro <nowiki>=</nowiki> ''zehuizesuca'' <nowiki>=</nowiki> |112v}} | ||
{{sema|Salvarse}} | {{sema|Salvarse}} | ||
| + | |||
| + | {{tuf|síwinro|2. Salvar|Headland}} | ||
| + | |||
{{III| su. tr. | Librar de la muerte. }} | {{III| su. tr. | Librar de la muerte. }} | ||
{{voc_158|Librar a otro de la muerte <nowiki>=</nowiki> ''zhuizysuca'' <nowiki>=</nowiki>|84r}} | {{voc_158|Librar a otro de la muerte <nowiki>=</nowiki> ''zhuizysuca'' <nowiki>=</nowiki>|84r}} | ||
{{sema|Librar}} | {{sema|Librar}} | ||
| + | |||
| + | {{tuf|síwinro|2. Salvar (de la muerte)|Headland}} | ||
Revisión del 12:23 1 mar 2022
huizysuca#I su. tr. Dar vida, engendrar. || huizysuca#II su. tr. Salvar (del peligro) || huizysuca#III su. tr. Librar de la muerte. || huizysuca#IV || huizysuca#V || huizysuca#L I
huizysuca, huihyzysuca, huizesuca
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-mu-hizy | z-mu-hizy-suca | z-mu-hizy-nynga | z-mu-hizy-iua |
| neg. | z-mu-hizy-za | z-mu-hizy-suca-za | z-mu-hizy-zi-nga | z-mu-hizy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-mu-hizy | m-mu-hizy-suca | m-mu-hizy-nynga | m-mu-hizy-iua |
| neg. | m-mu-hizy-za | m-mu-hizy-suca-za | m-mu-hizy-zi-nga | m-mu-hizy-za-n iua |
| 3.ª | a-mu-hizy | a-mu-hizy-suca | a-mu-hizy-nynga | a-mu-hizy-iua |
| neg. | a-mu-hizy-za | a-mu-hizy-suca-za | a-mu-hizy-zi-nga | a-mu-hizy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-mu-hizy | chi-mu-hizy-suca | chi-mu-hizy-nynga | chi-mu-hizy-iua |
| neg. | chi-mu-hizy-za | chi-mu-hizy-suca-za | chi-mu-hizy-zi-nga | chi-mu-hizy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-mu-hizy | mi-mu-hizy-suca | mi-mu-hizy-nynga | mi-mu-hizy-iua |
| neg. | mi-mu-hizy-za | mi-mu-hizy-suca-za | mi-mu-hizy-zi-nga | mi-mu-hizy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-huizy-ua | cha-huizy-suca | cha-huizy-nynga | cha-huizy-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-huizy-ua | ma-huizy-suca | ma-huizy-nynga | ma-huizy-nynguepqua |
| 3.ª | huizy-ua | huizy-suca | huizy-nynga | huizy-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-huizy-ua | chi-huizy-suca | chi-huizy-nynga | chi-huizy-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-huizy-ua | mi-huizy-suca | mi-huizy-nynga | mi-huizy-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | huizy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | huizy-ua |
Imp. huizu. Part. de pret. huizua. Part. de pres. huizysuca. Part. de fut. huizynynga.
Dar uida. Zhuizysuca, zhuizy, huizu, chahuizysuca, chahuizua, chahuizynynga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 50v
Ver también "Engendrar": guasquyn, huizysuca, xihisqua(2)
Comentarios: Este verbo es transitivo debido a que su imperativo no posee la a- inicial. Suponemos que el ergativo (-b) era asimilado por la h del radical verbal.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-mu-hizy | z-mu-hizy-suca | z-mu-hizy-nynga | z-mu-hizy-iua |
| neg. | z-mu-hizy-za | z-mu-hizy-suca-za | z-mu-hizy-zi-nga | z-mu-hizy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-mu-hizy | m-mu-hizy-suca | m-mu-hizy-nynga | m-mu-hizy-iua |
| neg. | m-mu-hizy-za | m-mu-hizy-suca-za | m-mu-hizy-zi-nga | m-mu-hizy-za-n iua |
| 3.ª | a-mu-hizy | a-mu-hizy-suca | a-mu-hizy-nynga | a-mu-hizy-iua |
| neg. | a-mu-hizy-za | a-mu-hizy-suca-za | a-mu-hizy-zi-nga | a-mu-hizy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-mu-hizy | chi-mu-hizy-suca | chi-mu-hizy-nynga | chi-mu-hizy-iua |
| neg. | chi-mu-hizy-za | chi-mu-hizy-suca-za | chi-mu-hizy-zi-nga | chi-mu-hizy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-mu-hizy | mi-mu-hizy-suca | mi-mu-hizy-nynga | mi-mu-hizy-iua |
| neg. | mi-mu-hizy-za | mi-mu-hizy-suca-za | mi-mu-hizy-zi-nga | mi-mu-hizy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-huizy-ua | cha-huizy-suca | cha-huizy-nynga | cha-huizy-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-huizy-ua | ma-huizy-suca | ma-huizy-nynga | ma-huizy-nynguepqua |
| 3.ª | huizy-ua | huizy-suca | huizy-nynga | huizy-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-huizy-ua | chi-huizy-suca | chi-huizy-nynga | chi-huizy-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-huizy-ua | mi-huizy-suca | mi-huizy-nynga | mi-huizy-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | huizy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | huizy-ua |
ʃaluar de peligro = zehuizesuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 112v
Ver también "Salvarse":
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-mu-hizy | z-mu-hizy-suca | z-mu-hizy-nynga | z-mu-hizy-iua |
| neg. | z-mu-hizy-za | z-mu-hizy-suca-za | z-mu-hizy-zi-nga | z-mu-hizy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-mu-hizy | m-mu-hizy-suca | m-mu-hizy-nynga | m-mu-hizy-iua |
| neg. | m-mu-hizy-za | m-mu-hizy-suca-za | m-mu-hizy-zi-nga | m-mu-hizy-za-n iua |
| 3.ª | a-mu-hizy | a-mu-hizy-suca | a-mu-hizy-nynga | a-mu-hizy-iua |
| neg. | a-mu-hizy-za | a-mu-hizy-suca-za | a-mu-hizy-zi-nga | a-mu-hizy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-mu-hizy | chi-mu-hizy-suca | chi-mu-hizy-nynga | chi-mu-hizy-iua |
| neg. | chi-mu-hizy-za | chi-mu-hizy-suca-za | chi-mu-hizy-zi-nga | chi-mu-hizy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-mu-hizy | mi-mu-hizy-suca | mi-mu-hizy-nynga | mi-mu-hizy-iua |
| neg. | mi-mu-hizy-za | mi-mu-hizy-suca-za | mi-mu-hizy-zi-nga | mi-mu-hizy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-huizy-ua | cha-huizy-suca | cha-huizy-nynga | cha-huizy-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-huizy-ua | ma-huizy-suca | ma-huizy-nynga | ma-huizy-nynguepqua |
| 3.ª | huizy-ua | huizy-suca | huizy-nynga | huizy-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-huizy-ua | chi-huizy-suca | chi-huizy-nynga | chi-huizy-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-huizy-ua | mi-huizy-suca | mi-huizy-nynga | mi-huizy-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | huizy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | huizy-ua |
Librar a otro de la muerte = zhuizysuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 84r
Ver también "Librar": huizynsuca
