De Muysc cubun - Lengua Muisca

m (Variable proto)
m (Variable proto)
Línea 2: Línea 2:
 
|IPA_GONZALEZ  = ʂɨhɨʂɨsuka
 
|IPA_GONZALEZ  = ʂɨhɨʂɨsuka
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
|PROTO     = ʂhɨhɨʂɨsuka
+
|PROTO         = ʂhɨhɨʂɨsuka
 
|MORFOLOGIA    = chyhychy [[-n(2)]] [[-suca]]
 
|MORFOLOGIA    = chyhychy [[-n(2)]] [[-suca]]
 
}}
 
}}

Revisión del 12:46 23 mar 2024

chyhychynsuca#I su. intr. Escurrirse.  || chyhychynsuca#II su. intr. Sollozar (Interrumpirse involuntariamente la voz por el llanto o el hipo) || chyhychynsuca#III  || chyhychynsuca#IV  || chyhychynsuca#V  || chyhychynsuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

chyhychynsuca, chychynsuca

Fon. Gonz.*/ʂɨhɨʂɨsuka/ Cons. */tʲɨhɨtʲɨnsuka/
Morf. chyhychy -n(2) -suca
    {{{GRUPO}}}
    I. su. intr. Escurrirse. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: chyhychyn (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.i-chyhychyni-chyhychyn-sucai-chyhychyn-nyngai-chyhychyn-iua
    neg.i-chyhychyn-zai-chyhychyn-suca-zai-chyhychyn-zi-ngai-chyhychyn-za-n iua
    2.ª sg.m-chyhychynm-chyhychyn-sucam-chyhychyn-nyngam-chyhychyn-iua
    neg.m-chyhychyn-zam-chyhychyn-suca-zam-chyhychyn-zi-ngam-chyhychyn-za-n iua
    3.ªa-chyhychyna-chyhychyn-sucaa-chyhychyn-nyngaa-chyhychyn-iua
    neg.a-chyhychyn-zaa-chyhychyn-suca-zaa-chyhychyn-zi-ngaa-chyhychyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-chyhychynchi-chyhychyn-sucachi-chyhychyn-nyngachi-chyhychyn-iua
    neg.chi-chyhychyn-zachi-chyhychyn-suca-zachi-chyhychyn-zi-ngachi-chyhychyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-chyhychynmi-chyhychyn-sucami-chyhychyn-nyngami-chyhychyn-iua
    neg.mi-chyhychyn-zami-chyhychyn-suca-zami-chyhychyn-zi-ngami-chyhychyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-chyhychyn-uacha-chyhychyn-sucacha-chyhychyn-nyngacha-chyhychyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-chyhychyn-uama-chyhychyn-sucama-chyhychyn-nyngama-chyhychyn-nynguepqua
    3.ªa-chyhychyn-uaa-chyhychyn-sucaa-chyhychyn-nyngaa-chyhychyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-chyhychyn-uachi-chyhychyn-sucachi-chyhychyn-nyngachi-chyhychyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-chyhychyn-uami-chyhychyn-sucami-chyhychyn-nyngami-chyhychyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-chyhychyn-u
    2.ª pl. (Imp.)a-chyhychyn-ua

    Escurrìr = achychynsuca, l, achyhyzynsuca =
    Escurrir actiue = bchyhychysuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 74v

    Ver también "Escurrir": chyhychynsuca, chyhychysuca, chyhyzynsuca


    II. su. intr. Sollozar ( Interrumpirse involuntariamente la voz por el llanto o el hipo. )
    Conjugar
    Paradigma verbal: chyhychyn (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.i-chyhychyni-chyhychyn-sucai-chyhychyn-nyngai-chyhychyn-iua
    neg.i-chyhychyn-zai-chyhychyn-suca-zai-chyhychyn-zi-ngai-chyhychyn-za-n iua
    2.ª sg.m-chyhychynm-chyhychyn-sucam-chyhychyn-nyngam-chyhychyn-iua
    neg.m-chyhychyn-zam-chyhychyn-suca-zam-chyhychyn-zi-ngam-chyhychyn-za-n iua
    3.ªa-chyhychyna-chyhychyn-sucaa-chyhychyn-nyngaa-chyhychyn-iua
    neg.a-chyhychyn-zaa-chyhychyn-suca-zaa-chyhychyn-zi-ngaa-chyhychyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-chyhychynchi-chyhychyn-sucachi-chyhychyn-nyngachi-chyhychyn-iua
    neg.chi-chyhychyn-zachi-chyhychyn-suca-zachi-chyhychyn-zi-ngachi-chyhychyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-chyhychynmi-chyhychyn-sucami-chyhychyn-nyngami-chyhychyn-iua
    neg.mi-chyhychyn-zami-chyhychyn-suca-zami-chyhychyn-zi-ngami-chyhychyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-chyhychyn-uacha-chyhychyn-sucacha-chyhychyn-nyngacha-chyhychyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-chyhychyn-uama-chyhychyn-sucama-chyhychyn-nyngama-chyhychyn-nynguepqua
    3.ªa-chyhychyn-uaa-chyhychyn-sucaa-chyhychyn-nyngaa-chyhychyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-chyhychyn-uachi-chyhychyn-sucachi-chyhychyn-nyngachi-chyhychyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-chyhychyn-uami-chyhychyn-sucami-chyhychyn-nyngami-chyhychyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-chyhychyn-u
    2.ª pl. (Imp.)a-chyhychyn-ua

    ʃollozar = zefihistac anysqua, L, ichychynsuca [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 114r

    Ver también "Sollozar": nysqua(2)