De Muysc cubun - Lengua Muisca

m (Variable proto)
m (Absorber material colgante de cada sección en |cit= dentro de su plantilla)
Línea 6: Línea 6:
 
}}
 
}}
  
{{I| su. intr. | Ensancharse, aumentarse, engordarse, engrosarse. }}
+
{{I| su. intr. | Ensancharse, aumentarse, engordarse, engrosarse. |cit=
 +
 
 
{{voc_158|Engordar =  ''zcuhumensuca'', l, ''ichimgosqua'' = |72r}}
 
{{voc_158|Engordar =  ''zcuhumensuca'', l, ''ichimgosqua'' = |72r}}
 
{{sema|Engordar}}
 
{{sema|Engordar}}
 
{{sema|Agrandar}}
 
{{sema|Agrandar}}
 +
 +
}}
  
 
{{L_I| loc. v. intr. | Animarse, consolarse | zpquyquyz a~  
 
{{L_I| loc. v. intr. | Animarse, consolarse | zpquyquyz a~  
 
|def = Aliviarse la aflicción de alguien. lit. Ensanchar su voluntad/corazón
 
|def = Aliviarse la aflicción de alguien. lit. Ensanchar su voluntad/corazón
 +
 +
|cit=
 +
 +
{{voc_158|Animarse. ''Zpquyquyz acuhumynsuca'' - ''zquyquy zcuhumac gasqua''.|15v}}
 +
 +
 
}}
 
}}
{{voc_158|Animarse. ''Zpquyquyz acuhumynsuca'' - ''zquyquy zcuhumac gasqua''.|15v}}
 

Revisión del 19:22 15 sep 2025

cuhumynsuca#I su. intr. Ensancharse, aumentarse, engordarse, engrosarse.  || cuhumynsuca#II  || cuhumynsuca#III  || cuhumynsuca#IV  || cuhumynsuca#V  || cuhumynsuca#L I zpquyquyz a~ loc. v. intr. Animarse, consolarse (Aliviarse la aflicción de alguien. lit. Ensanchar su voluntad/corazón)

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

cuhumynsuca, cuhumensuca, cumynsuca

Fon. Gonz.*/kuhumɨnsuka/ Cons. */kuhumɨnsuka/
    {{{GRUPO}}}
    I. su. intr. Ensancharse, aumentarse, engordarse, engrosarse. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: cuhumyn (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-cuhumynz-cuhumyn-sucaz-cuhumyn-nyngaz-cuhumyn-iua
    neg.z-cuhumyn-zaz-cuhumyn-suca-zaz-cuhumyn-zi-ngaz-cuhumyn-za-n iua
    2.ª sg.m-cuhumynm-cuhumyn-sucam-cuhumyn-nyngam-cuhumyn-iua
    neg.m-cuhumyn-zam-cuhumyn-suca-zam-cuhumyn-zi-ngam-cuhumyn-za-n iua
    3.ªa-cuhumyna-cuhumyn-sucaa-cuhumyn-nyngaa-cuhumyn-iua
    neg.a-cuhumyn-zaa-cuhumyn-suca-zaa-cuhumyn-zi-ngaa-cuhumyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-cuhumynchi-cuhumyn-sucachi-cuhumyn-nyngachi-cuhumyn-iua
    neg.chi-cuhumyn-zachi-cuhumyn-suca-zachi-cuhumyn-zi-ngachi-cuhumyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-cuhumynmi-cuhumyn-sucami-cuhumyn-nyngami-cuhumyn-iua
    neg.mi-cuhumyn-zami-cuhumyn-suca-zami-cuhumyn-zi-ngami-cuhumyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-cuhumyn-uacha-cuhumyn-sucacha-cuhumyn-nyngacha-cuhumyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-cuhumyn-uama-cuhumyn-sucama-cuhumyn-nyngama-cuhumyn-nynguepqua
    3.ªa-cuhumyn-uaa-cuhumyn-sucaa-cuhumyn-nyngaa-cuhumyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-cuhumyn-uachi-cuhumyn-sucachi-cuhumyn-nyngachi-cuhumyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-cuhumyn-uami-cuhumyn-sucami-cuhumyn-nyngami-cuhumyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-cuhumyn-u
    2.ª pl. (Imp.)a-cuhumyn-ua

    Engordar = zcuhumensuca, l, ichimgosqua = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 72r

    Ver también "Engordar": chimgosqua, chimpansuca, cuhumynsuca

    Ver también "Agrandar": cuhuma, cuhumynsuca


    zpquyquyz a~.
    L.I. loc. v. intr. Animarse, consolarse ( Aliviarse la aflicción de alguien. lit. Ensanchar su voluntad/corazón. )
    Error: No se pudo extraer la raíz de cuhumynsuca.

    Animarse. Zpquyquyz acuhumynsuca - zquyquy zcuhumac gasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 15v