De Muysc cubun - Lengua Muisca
huichuansuca#I su. tr. Encanecerse. || huichuansuca#II || huichuansuca#III || huichuansuca#IV || huichuansuca#V || huichuansuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
huichuansuca, huhichuansuca
Fon. Gonz.*/huihiʂuansuka/ Cons.
*/huitʲuansuka/
I. su. tr. Encanecerse.
Paradigma verbal: huichuan (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-mu-hichuan | z-mu-hichuan-suca | z-mu-hichuan-nynga | z-mu-hichuan-iua |
| neg. | z-mu-hichuan-za | z-mu-hichuan-suca-za | z-mu-hichuan-zi-nga | z-mu-hichuan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-mu-hichuan | m-mu-hichuan-suca | m-mu-hichuan-nynga | m-mu-hichuan-iua |
| neg. | m-mu-hichuan-za | m-mu-hichuan-suca-za | m-mu-hichuan-zi-nga | m-mu-hichuan-za-n iua |
| 3.ª | a-mu-hichuan | a-mu-hichuan-suca | a-mu-hichuan-nynga | a-mu-hichuan-iua |
| neg. | a-mu-hichuan-za | a-mu-hichuan-suca-za | a-mu-hichuan-zi-nga | a-mu-hichuan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-mu-hichuan | chi-mu-hichuan-suca | chi-mu-hichuan-nynga | chi-mu-hichuan-iua |
| neg. | chi-mu-hichuan-za | chi-mu-hichuan-suca-za | chi-mu-hichuan-zi-nga | chi-mu-hichuan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-mu-hichuan | mi-mu-hichuan-suca | mi-mu-hichuan-nynga | mi-mu-hichuan-iua |
| neg. | mi-mu-hichuan-za | mi-mu-hichuan-suca-za | mi-mu-hichuan-zi-nga | mi-mu-hichuan-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-huichuan-ua | cha-huichuan-suca | cha-huichuan-nynga | cha-huichuan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-huichuan-ua | ma-huichuan-suca | ma-huichuan-nynga | ma-huichuan-nynguepqua |
| 3.ª | huichuan-ua | huichuan-suca | huichuan-nynga | huichuan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-huichuan-ua | chi-huichuan-suca | chi-huichuan-nynga | chi-huichuan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-huichuan-ua | mi-huichuan-suca | mi-huichuan-nynga | mi-huichuan-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | huichuan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | huichuan-ua |
Cano haserse. Zhuichuansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 36r
Ver también "Encanecer": huichuansuca, huihichua, huihichuaquyn
