De Muysc cubun - Lengua Muisca
xiquynsuca#I su. intr. Secarse. || xiquynsuca#II || xiquynsuca#III || xiquynsuca#IV || xiquynsuca#V || xiquynsuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
xiquynsuca
Fon. Gonz.*/sikɨnsuka/ Cons.
*/sikɨnsuka/
I. su. intr. Secarse.
Paradigma verbal: xiquyn (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-xiquyn | z-xiquyn-suca | z-xiquyn-nynga | z-xiquyn-iua |
| neg. | z-xiquyn-za | z-xiquyn-suca-za | z-xiquyn-zi-nga | z-xiquyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-xiquyn | m-xiquyn-suca | m-xiquyn-nynga | m-xiquyn-iua |
| neg. | m-xiquyn-za | m-xiquyn-suca-za | m-xiquyn-zi-nga | m-xiquyn-za-n iua |
| 3.ª | a-xiquyn | a-xiquyn-suca | a-xiquyn-nynga | a-xiquyn-iua |
| neg. | a-xiquyn-za | a-xiquyn-suca-za | a-xiquyn-zi-nga | a-xiquyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-xiquyn | chi-xiquyn-suca | chi-xiquyn-nynga | chi-xiquyn-iua |
| neg. | chi-xiquyn-za | chi-xiquyn-suca-za | chi-xiquyn-zi-nga | chi-xiquyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-xiquyn | mi-xiquyn-suca | mi-xiquyn-nynga | mi-xiquyn-iua |
| neg. | mi-xiquyn-za | mi-xiquyn-suca-za | mi-xiquyn-zi-nga | mi-xiquyn-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-xiquyn-ua | cha-xiquyn-suca | cha-xiquyn-nynga | cha-xiquyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-xiquyn-ua | ma-xiquyn-suca | ma-xiquyn-nynga | ma-xiquyn-nynguepqua |
| 3.ª | a-xiquyn-ua | a-xiquyn-suca | a-xiquyn-nynga | a-xiquyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-xiquyn-ua | chi-xiquyn-suca | chi-xiquyn-nynga | chi-xiquyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-xiquyn-ua | mi-xiquyn-suca | mi-xiquyn-nynga | mi-xiquyn-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-xiquyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-xiquyn-ua |
ʃecarse = axiquynsuca. neutro. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 113r
Ver también "Secar": buchuansuca, buchuasuca, caiquansuca, xiquynsuca, xiquysuca
