De Muysc cubun - Lengua Muisca

Revisión del 22:46 15 sep 2025 de Diegomez (discusión | contribs.) (Absorber material colgante de cada sección en |cit= dentro de su plantilla)

xiquynsuca#I su. intr. Secarse.  || xiquynsuca#II  || xiquynsuca#III  || xiquynsuca#IV  || xiquynsuca#V  || xiquynsuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

xiquynsuca

Fon. Gonz.*/sikɨnsuka/ Cons. */sikɨnsuka/
Morf. xiquy -n(2) -suca
    {{{GRUPO}}}
    I. su. intr. Secarse. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: xiquyn (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-xiquynz-xiquyn-sucaz-xiquyn-nyngaz-xiquyn-iua
    neg.z-xiquyn-zaz-xiquyn-suca-zaz-xiquyn-zi-ngaz-xiquyn-za-n iua
    2.ª sg.m-xiquynm-xiquyn-sucam-xiquyn-nyngam-xiquyn-iua
    neg.m-xiquyn-zam-xiquyn-suca-zam-xiquyn-zi-ngam-xiquyn-za-n iua
    3.ªa-xiquyna-xiquyn-sucaa-xiquyn-nyngaa-xiquyn-iua
    neg.a-xiquyn-zaa-xiquyn-suca-zaa-xiquyn-zi-ngaa-xiquyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-xiquynchi-xiquyn-sucachi-xiquyn-nyngachi-xiquyn-iua
    neg.chi-xiquyn-zachi-xiquyn-suca-zachi-xiquyn-zi-ngachi-xiquyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-xiquynmi-xiquyn-sucami-xiquyn-nyngami-xiquyn-iua
    neg.mi-xiquyn-zami-xiquyn-suca-zami-xiquyn-zi-ngami-xiquyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-xiquyn-uacha-xiquyn-sucacha-xiquyn-nyngacha-xiquyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-xiquyn-uama-xiquyn-sucama-xiquyn-nyngama-xiquyn-nynguepqua
    3.ªa-xiquyn-uaa-xiquyn-sucaa-xiquyn-nyngaa-xiquyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-xiquyn-uachi-xiquyn-sucachi-xiquyn-nyngachi-xiquyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-xiquyn-uami-xiquyn-sucami-xiquyn-nyngami-xiquyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-xiquyn-u
    2.ª pl. (Imp.)a-xiquyn-ua

    ʃecarse = axiquynsuca. neutro. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 113r

    Ver también "Secar": buchuansuca, buchuasuca, caiquansuca, xiquynsuca, xiquysuca