De Muysc cubun - Lengua Muisca

Revisión del 08:37 22 mar 2024 de Diegomez (discusión | contribs.) (Variable proto)

basynsuca#I su. intr. Tener comezón, *picar (Dicho del cuerpo: Producir picor) || basynsuca#II  || basynsuca#III  || basynsuca#IV  || basynsuca#V  || basynsuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

basynsuca, uahasynsuca

Fon. Gonz.*/βasɨnsuka/ Cons. */βasɨnsuka/
    {{{GRUPO}}}
    I. su. intr. Tener comezón, *picar ( Dicho del cuerpo: Producir picor. )
    Conjugar
    Paradigma verbal: basyn (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-basynz-basyn-sucaz-basyn-nyngaz-basyn-iua
    neg.z-basyn-zaz-basyn-suca-zaz-basyn-zi-ngaz-basyn-za-n iua
    2.ª sg.m-basynm-basyn-sucam-basyn-nyngam-basyn-iua
    neg.m-basyn-zam-basyn-suca-zam-basyn-zi-ngam-basyn-za-n iua
    3.ªa-basyna-basyn-sucaa-basyn-nyngaa-basyn-iua
    neg.a-basyn-zaa-basyn-suca-zaa-basyn-zi-ngaa-basyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-basynchi-basyn-sucachi-basyn-nyngachi-basyn-iua
    neg.chi-basyn-zachi-basyn-suca-zachi-basyn-zi-ngachi-basyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-basynmi-basyn-sucami-basyn-nyngami-basyn-iua
    neg.mi-basyn-zami-basyn-suca-zami-basyn-zi-ngami-basyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-basyn-uacha-basyn-sucacha-basyn-nyngacha-basyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-basyn-uama-basyn-sucama-basyn-nyngama-basyn-nynguepqua
    3.ªa-basyn-uaa-basyn-sucaa-basyn-nyngaa-basyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-basyn-uachi-basyn-sucachi-basyn-nyngachi-basyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-basyn-uami-basyn-sucami-basyn-nyngami-basyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-basyn-u
    2.ª pl. (Imp.)a-basyn-ua

    Começón tener. Abasynsuca. Cómeme la pierna, zegocaz abasynsuca, zegocaz abasyn mague. Así se diçe de todo lo demás que come. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 41r


    II. su. tr. Pellizcar, picar a alguien 
    Conjugar
    Paradigma verbal: basyn (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-m-masynz-m-masyn-sucaz-m-masyn-nyngaz-m-masyn-iua
    neg.z-m-masyn-zaz-m-masyn-suca-zaz-m-masyn-zi-ngaz-m-masyn-za-n iua
    2.ª sg.m-m-masynm-m-masyn-sucam-m-masyn-nyngam-m-masyn-iua
    neg.m-m-masyn-zam-m-masyn-suca-zam-m-masyn-zi-ngam-m-masyn-za-n iua
    3.ªa-m-masyna-m-masyn-sucaa-m-masyn-nyngaa-m-masyn-iua
    neg.a-m-masyn-zaa-m-masyn-suca-zaa-m-masyn-zi-ngaa-m-masyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-m-masynchi-m-masyn-sucachi-m-masyn-nyngachi-m-masyn-iua
    neg.chi-m-masyn-zachi-m-masyn-suca-zachi-m-masyn-zi-ngachi-m-masyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-m-masynmi-m-masyn-sucami-m-masyn-nyngami-m-masyn-iua
    neg.mi-m-masyn-zami-m-masyn-suca-zami-m-masyn-zi-ngami-m-masyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-basyn-uacha-basyn-sucacha-basyn-nyngacha-basyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-basyn-uama-basyn-sucama-basyn-nyngama-basyn-nynguepqua
    3.ªbasyn-uabasyn-sucabasyn-nyngabasyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-basyn-uachi-basyn-sucachi-basyn-nyngachi-basyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-basyn-uami-basyn-sucami-basyn-nyngami-basyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)basyn-u
    2.ª pl. (Imp.)basyn-ua

    Pellizcar = bsohozasuca, L, zemansuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 97r

    Ver también "Pellizcar": banysuca, basynsuca, sohoza, sohozasuca