De Muysc cubun - Lengua Muisca

sucansuca#I su. intr. Entristecerse, afligirse, Envejecerse, desgastarse, *deteriorarse, *menoscabarse. (lit. menoscabarse mi condición o voluntad) || sucansuca#II  || sucansuca#III  || sucansuca#IV  || sucansuca#V  || sucansuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

sucansuca, sacansuca

Fon. Gonz.*/sukansuka/ Cons. */sukansuka/
Morf. suca -n(2) suca
    {{{GRUPO}}}
    I. su. intr. Envejecerse, deteriorarse, menoscabarse. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: sucan (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.i-sucani-sucan-sucai-sucan-nyngai-sucan-iua
    neg.i-sucan-zai-sucan-suca-zai-sucan-zi-ngai-sucan-za-n iua
    2.ª sg.m-sucanm-sucan-sucam-sucan-nyngam-sucan-iua
    neg.m-sucan-zam-sucan-suca-zam-sucan-zi-ngam-sucan-za-n iua
    3.ªa-sucana-sucan-sucaa-sucan-nyngaa-sucan-iua
    neg.a-sucan-zaa-sucan-suca-zaa-sucan-zi-ngaa-sucan-za-n iua
    1.ª pl.chi-sucanchi-sucan-sucachi-sucan-nyngachi-sucan-iua
    neg.chi-sucan-zachi-sucan-suca-zachi-sucan-zi-ngachi-sucan-za-n iua
    2.ª pl.mi-sucanmi-sucan-sucami-sucan-nyngami-sucan-iua
    neg.mi-sucan-zami-sucan-suca-zami-sucan-zi-ngami-sucan-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-sucan-uacha-sucan-sucacha-sucan-nyngacha-sucan-nynguepqua
    2.ª sg.ma-sucan-uama-sucan-sucama-sucan-nyngama-sucan-nynguepqua
    3.ªa-sucan-uaa-sucan-sucaa-sucan-nyngaa-sucan-nynguepqua
    1.ª pl.chi-sucan-uachi-sucan-sucachi-sucan-nyngachi-sucan-nynguepqua
    2.ª pl.mi-sucan-uami-sucan-sucami-sucan-nyngami-sucan-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-sucan-u
    2.ª pl. (Imp.)a-sucan-ua

    Enbegeserse la rropa. Aquienensuca [o] asucansuca.
    Enbegeserse la casa. Aquienensuca [o] asucansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 73v

    Ver también "Envejecerse": quienensuca, suahuansuca, sucansuca


    zpquyquyz a~.
    I. su. intr. Entristecerse, afligirse (lit. menoscabarse mi condición o voluntad). 
    Conjugar
    Paradigma verbal: sucan (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.i-sucani-sucan-sucai-sucan-nyngai-sucan-iua
    neg.i-sucan-zai-sucan-suca-zai-sucan-zi-ngai-sucan-za-n iua
    2.ª sg.m-sucanm-sucan-sucam-sucan-nyngam-sucan-iua
    neg.m-sucan-zam-sucan-suca-zam-sucan-zi-ngam-sucan-za-n iua
    3.ªa-sucana-sucan-sucaa-sucan-nyngaa-sucan-iua
    neg.a-sucan-zaa-sucan-suca-zaa-sucan-zi-ngaa-sucan-za-n iua
    1.ª pl.chi-sucanchi-sucan-sucachi-sucan-nyngachi-sucan-iua
    neg.chi-sucan-zachi-sucan-suca-zachi-sucan-zi-ngachi-sucan-za-n iua
    2.ª pl.mi-sucanmi-sucan-sucami-sucan-nyngami-sucan-iua
    neg.mi-sucan-zami-sucan-suca-zami-sucan-zi-ngami-sucan-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-sucan-uacha-sucan-sucacha-sucan-nyngacha-sucan-nynguepqua
    2.ª sg.ma-sucan-uama-sucan-sucama-sucan-nyngama-sucan-nynguepqua
    3.ªa-sucan-uaa-sucan-sucaa-sucan-nyngaa-sucan-nynguepqua
    1.ª pl.chi-sucan-uachi-sucan-sucachi-sucan-nyngachi-sucan-nynguepqua
    2.ª pl.mi-sucan-uami-sucan-sucami-sucan-nyngami-sucan-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-sucan-u
    2.ª pl. (Imp.)a-sucan-ua

    Entristeçerse. Zpquyquyz asucansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 73v

    Afligirse. Zepquyquyz asucansuca [o] zepquyquyz zasosqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 8r

    Ver también "Afligir": suca, sucansuca