De Muysc cubun - Lengua Muisca

umzansuca#I su. intr. Anochecer, volverse oscuro (irse quedando sin luz del día) || umzansuca#II  || umzansuca#III  || umzansuca#IV  || umzansuca#V  || umzansuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

umzansuca, umʒhansûca

Fon. Gonz.*/umtʂansuka/ Cons. */umtsansuka/
    {{{GRUPO}}}
    I. su. tr. Volverse oscuro, ir quedando sin luz. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: umzan (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-g-umzanz-g-umzan-sucaz-g-umzan-nyngaz-g-umzan-iua
    neg.z-g-umzan-zaz-g-umzan-suca-zaz-g-umzan-zi-ngaz-g-umzan-za-n iua
    2.ª sg.m-g-umzanm-g-umzan-sucam-g-umzan-nyngam-g-umzan-iua
    neg.m-g-umzan-zam-g-umzan-suca-zam-g-umzan-zi-ngam-g-umzan-za-n iua
    3.ªa-g-umzana-g-umzan-sucaa-g-umzan-nyngaa-g-umzan-iua
    neg.a-g-umzan-zaa-g-umzan-suca-zaa-g-umzan-zi-ngaa-g-umzan-za-n iua
    1.ª pl.chi-g-umzanchi-g-umzan-sucachi-g-umzan-nyngachi-g-umzan-iua
    neg.chi-g-umzan-zachi-g-umzan-suca-zachi-g-umzan-zi-ngachi-g-umzan-za-n iua
    2.ª pl.mi-g-umzanmi-g-umzan-sucami-g-umzan-nyngami-g-umzan-iua
    neg.mi-g-umzan-zami-g-umzan-suca-zami-g-umzan-zi-ngami-g-umzan-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-umzan-uacha-umzan-sucacha-umzan-nyngacha-umzan-nynguepqua
    2.ª sg.ma-umzan-uama-umzan-sucama-umzan-nyngama-umzan-nynguepqua
    3.ªumzan-uaumzan-sucaumzan-nyngaumzan-nynguepqua
    1.ª pl.chi-umzan-uachi-umzan-sucachi-umzan-nyngachi-umzan-nynguepqua
    2.ª pl.mi-umzan-uami-umzan-sucami-umzan-nyngami-umzan-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)umzan-u
    2.ª pl. (Imp.)umzan-ua
    Anochezer. Achysquynsuca [o] azinansuca; anocheser del todo, azacansuca [o] aumzansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 15v