De Muysc cubun - Lengua Muisca

Revisión del 17:00 23 mar 2024 de Diegomez (discusión | contribs.) (Variable proto)

pquyhyzynsuca#I su. tr. Blanquearse, emblanquecerse  || pquyhyzynsuca#II su. tr. Tener sed.  || pquyhyzynsuca#III  || pquyhyzynsuca#IV  || pquyhyzynsuca#V  || pquyhyzynsuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

pquyhyzynsuca

Fon. Gonz.*/pkɨhɨtʂɨnsuka/ Cons. */pkɨhɨtsɨnsuka/
    {{{GRUPO}}}
    I. su. tr. Blanquearse, emblanquecerse 
    Conjugar
    Paradigma verbal: pquyhyzyn (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-b-pquyhyzynz-b-pquyhyzyn-sucaz-b-pquyhyzyn-nyngaz-b-pquyhyzyn-iua
    neg.z-b-pquyhyzyn-zaz-b-pquyhyzyn-suca-zaz-b-pquyhyzyn-zi-ngaz-b-pquyhyzyn-za-n iua
    2.ª sg.m-m-pquyhyzynm-m-pquyhyzyn-sucam-m-pquyhyzyn-nyngam-m-pquyhyzyn-iua
    neg.m-m-pquyhyzyn-zam-m-pquyhyzyn-suca-zam-m-pquyhyzyn-zi-ngam-m-pquyhyzyn-za-n iua
    3.ªa-b-pquyhyzyna-b-pquyhyzyn-sucaa-b-pquyhyzyn-nyngaa-b-pquyhyzyn-iua
    neg.a-b-pquyhyzyn-zaa-b-pquyhyzyn-suca-zaa-b-pquyhyzyn-zi-ngaa-b-pquyhyzyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-b-pquyhyzynchi-b-pquyhyzyn-sucachi-b-pquyhyzyn-nyngachi-b-pquyhyzyn-iua
    neg.chi-b-pquyhyzyn-zachi-b-pquyhyzyn-suca-zachi-b-pquyhyzyn-zi-ngachi-b-pquyhyzyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-b-pquyhyzynmi-b-pquyhyzyn-sucami-b-pquyhyzyn-nyngami-b-pquyhyzyn-iua
    neg.mi-b-pquyhyzyn-zami-b-pquyhyzyn-suca-zami-b-pquyhyzyn-zi-ngami-b-pquyhyzyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-pquyhyzyn-uacha-pquyhyzyn-sucacha-pquyhyzyn-nyngacha-pquyhyzyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-pquyhyzyn-uama-pquyhyzyn-sucama-pquyhyzyn-nyngama-pquyhyzyn-nynguepqua
    3.ªpquyhyzyn-uapquyhyzyn-sucapquyhyzyn-nyngapquyhyzyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-pquyhyzyn-uachi-pquyhyzyn-sucachi-pquyhyzyn-nyngachi-pquyhyzyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-pquyhyzyn-uami-pquyhyzyn-sucami-pquyhyzyn-nyngami-pquyhyzyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)pquyhyzyn-u
    2.ª pl. (Imp.)pquyhyzyn-ua

    Enblanqueçerse. Zpquyhyzynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 69v

    Ver también "Blanquear": pquyhyxio, pquyhyzynsuca


    II. su. tr. Tener sed. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: pquyhyzyn (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-b-pquyhyzynz-b-pquyhyzyn-sucaz-b-pquyhyzyn-nyngaz-b-pquyhyzyn-iua
    neg.z-b-pquyhyzyn-zaz-b-pquyhyzyn-suca-zaz-b-pquyhyzyn-zi-ngaz-b-pquyhyzyn-za-n iua
    2.ª sg.m-m-pquyhyzynm-m-pquyhyzyn-sucam-m-pquyhyzyn-nyngam-m-pquyhyzyn-iua
    neg.m-m-pquyhyzyn-zam-m-pquyhyzyn-suca-zam-m-pquyhyzyn-zi-ngam-m-pquyhyzyn-za-n iua
    3.ªa-b-pquyhyzyna-b-pquyhyzyn-sucaa-b-pquyhyzyn-nyngaa-b-pquyhyzyn-iua
    neg.a-b-pquyhyzyn-zaa-b-pquyhyzyn-suca-zaa-b-pquyhyzyn-zi-ngaa-b-pquyhyzyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-b-pquyhyzynchi-b-pquyhyzyn-sucachi-b-pquyhyzyn-nyngachi-b-pquyhyzyn-iua
    neg.chi-b-pquyhyzyn-zachi-b-pquyhyzyn-suca-zachi-b-pquyhyzyn-zi-ngachi-b-pquyhyzyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-b-pquyhyzynmi-b-pquyhyzyn-sucami-b-pquyhyzyn-nyngami-b-pquyhyzyn-iua
    neg.mi-b-pquyhyzyn-zami-b-pquyhyzyn-suca-zami-b-pquyhyzyn-zi-ngami-b-pquyhyzyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-pquyhyzyn-uacha-pquyhyzyn-sucacha-pquyhyzyn-nyngacha-pquyhyzyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-pquyhyzyn-uama-pquyhyzyn-sucama-pquyhyzyn-nyngama-pquyhyzyn-nynguepqua
    3.ªpquyhyzyn-uapquyhyzyn-sucapquyhyzyn-nyngapquyhyzyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-pquyhyzyn-uachi-pquyhyzyn-sucachi-pquyhyzyn-nyngachi-pquyhyzyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-pquyhyzyn-uami-pquyhyzyn-sucami-pquyhyzyn-nyngami-pquyhyzyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)pquyhyzyn-u
    2.ª pl. (Imp.)pquyhyzyn-ua

    ʃed tener = zepquyhyzynsuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 113r