m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
|||
| (No se muestran 37 ediciones intermedias de 3 usuarios) | |||
| Línea 1: | Línea 1: | ||
| − | {{ | + | {{MUI-ESP |
| + | |IPA_GONZALEZ = ʂɨskɨnsuka | ||
| + | |IPA_CONSTENLA = | ||
| + | |PROTO = | ||
| + | |MORFOLOGIA = [[chysquy]] [[-n(2)]] [[-suca]] | ||
| + | }} | ||
| − | {{ | + | {{I| su. intr. | Volverse azul, volverse verde. |cit= |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | [[ | + | |
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_158|Açul haçerse. ''Achysquynsuca''.|7r}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sub= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{subacep | ||
| + | | | ||
| + | | Anochecer. | ||
| + | | sema = Anochecer | ||
| + | | citas = | ||
| + | {{voc_158|Anochezer. ''Achysquynsuca'' [o] ''azinansuca''; anocheser del todo, ''azacansuca'' [o] ''aumzansuca''.|15v}} | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{II| su. intr. | Aclararse | ||
| + | |def = hablando de algo líquido | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_158|Aclararse el agua o cosa líquida. ''Achysquynsuca''|4r}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sub= | ||
| + | |||
| + | {{subacep | ||
| + | | | ||
| + | | Aclararse lo turbio. | ||
| + | | citas = | ||
| + | {{manuscrito_2923|Aclararse lo turbio <nowiki>=</nowiki> ''Achysquynsuca''.|2r}} | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | |sema=Azular}} | ||
Revisión actual - 09:13 17 sep 2025
chysquynsuca#I su. intr. Volverse azul, volverse verde. || chysquynsuca#II su. intr. Aclararse (hablando de algo líquido) || chysquynsuca#III || chysquynsuca#IV || chysquynsuca#V || chysquynsuca#L I
chysquynsuca, chyhisquynsuca
- Anochecer.
Anochezer. Achysquynsuca [o] azinansuca; anocheser del todo, azacansuca [o] aumzansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 15v
Ver también " Anochecer ": chysquynsuca, umza, umzansuca, za, zacansuca, zacasuca, zahasa, zasca, zina, zinansuca
- Aclararse lo turbio.
Aclararse lo turbio = Achysquynsuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 2r
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-chysquyn | i-chysquyn-suca | i-chysquyn-nynga | i-chysquyn-iua |
| neg. | i-chysquyn-za | i-chysquyn-suca-za | i-chysquyn-zi-nga | i-chysquyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-chysquyn | m-chysquyn-suca | m-chysquyn-nynga | m-chysquyn-iua |
| neg. | m-chysquyn-za | m-chysquyn-suca-za | m-chysquyn-zi-nga | m-chysquyn-za-n iua |
| 3.ª | a-chysquyn | a-chysquyn-suca | a-chysquyn-nynga | a-chysquyn-iua |
| neg. | a-chysquyn-za | a-chysquyn-suca-za | a-chysquyn-zi-nga | a-chysquyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-chysquyn | chi-chysquyn-suca | chi-chysquyn-nynga | chi-chysquyn-iua |
| neg. | chi-chysquyn-za | chi-chysquyn-suca-za | chi-chysquyn-zi-nga | chi-chysquyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-chysquyn | mi-chysquyn-suca | mi-chysquyn-nynga | mi-chysquyn-iua |
| neg. | mi-chysquyn-za | mi-chysquyn-suca-za | mi-chysquyn-zi-nga | mi-chysquyn-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-chysquyn-ua | cha-chysquyn-suca | cha-chysquyn-nynga | cha-chysquyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-chysquyn-ua | ma-chysquyn-suca | ma-chysquyn-nynga | ma-chysquyn-nynguepqua |
| 3.ª | a-chysquyn-ua | a-chysquyn-suca | a-chysquyn-nynga | a-chysquyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-chysquyn-ua | chi-chysquyn-suca | chi-chysquyn-nynga | chi-chysquyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-chysquyn-ua | mi-chysquyn-suca | mi-chysquyn-nynga | mi-chysquyn-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-chysquyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-chysquyn-ua |
Açul haçerse. Achysquynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 7r
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-chysquyn | i-chysquyn-suca | i-chysquyn-nynga | i-chysquyn-iua |
| neg. | i-chysquyn-za | i-chysquyn-suca-za | i-chysquyn-zi-nga | i-chysquyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-chysquyn | m-chysquyn-suca | m-chysquyn-nynga | m-chysquyn-iua |
| neg. | m-chysquyn-za | m-chysquyn-suca-za | m-chysquyn-zi-nga | m-chysquyn-za-n iua |
| 3.ª | a-chysquyn | a-chysquyn-suca | a-chysquyn-nynga | a-chysquyn-iua |
| neg. | a-chysquyn-za | a-chysquyn-suca-za | a-chysquyn-zi-nga | a-chysquyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-chysquyn | chi-chysquyn-suca | chi-chysquyn-nynga | chi-chysquyn-iua |
| neg. | chi-chysquyn-za | chi-chysquyn-suca-za | chi-chysquyn-zi-nga | chi-chysquyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-chysquyn | mi-chysquyn-suca | mi-chysquyn-nynga | mi-chysquyn-iua |
| neg. | mi-chysquyn-za | mi-chysquyn-suca-za | mi-chysquyn-zi-nga | mi-chysquyn-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-chysquyn-ua | cha-chysquyn-suca | cha-chysquyn-nynga | cha-chysquyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-chysquyn-ua | ma-chysquyn-suca | ma-chysquyn-nynga | ma-chysquyn-nynguepqua |
| 3.ª | a-chysquyn-ua | a-chysquyn-suca | a-chysquyn-nynga | a-chysquyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-chysquyn-ua | chi-chysquyn-suca | chi-chysquyn-nynga | chi-chysquyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-chysquyn-ua | mi-chysquyn-suca | mi-chysquyn-nynga | mi-chysquyn-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-chysquyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-chysquyn-ua |
Ver también " Azular ": chysquyco
Aclararse el agua o cosa líquida. Achysquynsuca [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 4r
