De Muysc cubun - Lengua Muisca

m
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=)
 
(No se muestran 16 ediciones intermedias de 3 usuarios)
Línea 1: Línea 1:
{{MUYSKA1
+
{{MUI-ESP
 
|IPA_GONZALEZ  = tɨhɨkɨnsuka
 
|IPA_GONZALEZ  = tɨhɨkɨnsuka
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
|IPA_KUBUN    = tɨhkɨnsuka
+
|PROTO        =  
|MORFOLOGIA    = [[tyhyky]], [[-nsuka]]
+
|MORFOLOGIA    = [[tyhyquy]] [[-n(2)]] [[-suca]]
 
}}
 
}}
  
{{gram|Verbo -nsuka}}
+
{{I| su. intr. | Emborracharse con ''Brugmansia sanguinea''.|cit=
  
{{I| Emborracharse con ''Brugmansia sanguinea''.}}
 
{{voc_158|Emborracharse d[e] esta manera. ''Ityhyquynsuca''.|fol 70r}}
 
  
{{sema|Borracera}}
+
 
 +
{{voc_158|Emborracharse d[e] esta manera. ''Ityhyquynsuca''.|70r}}
 +
 
 +
 
 +
 
 +
|sema=
 +
 
 +
Borrachero
 +
 
 +
|sema1=
 +
 
 +
Borrachera
 +
 
 +
}}
 +
 
 +
{{II| su. tr. | Emborrachar a alguien usando ''Brugmansia sanguinea''| b~ |cit=
 +
 
 +
 
 +
 
 +
{{voc_158|Emborrachar á otro con borrachera <nowiki>=</nowiki> ''Zebtyhyquynsuca''.|20v}}
 +
 
 +
 
 +
 
 +
|sema=
 +
 
 +
Borrachero
 +
 
 +
|sema1=
 +
 
 +
Borrachera
 +
 
 +
}}

Revisión actual - 11:30 17 sep 2025

tyhyquynsuca#I su. intr. Emborracharse con Brugmansia sanguinea.  || tyhyquynsuca#II su. tr. Emborrachar a alguien usando Brugmansia sanguinea  || tyhyquynsuca#III  || tyhyquynsuca#IV  || tyhyquynsuca#V  || tyhyquynsuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

tyhyquynsuca

Fon. Gonz.*/tɨhɨkɨnsuka/ Cons. */tɨhɨkɨnsuka/
    {{{GRUPO}}}
    I. su. intr. Emborracharse con Brugmansia sanguinea. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: tyhyquyn (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.i-tyhyquyni-tyhyquyn-sucai-tyhyquyn-nyngai-tyhyquyn-iua
    neg.i-tyhyquyn-zai-tyhyquyn-suca-zai-tyhyquyn-zi-ngai-tyhyquyn-za-n iua
    2.ª sg.m-tyhyquynm-tyhyquyn-sucam-tyhyquyn-nyngam-tyhyquyn-iua
    neg.m-tyhyquyn-zam-tyhyquyn-suca-zam-tyhyquyn-zi-ngam-tyhyquyn-za-n iua
    3.ªa-tyhyquyna-tyhyquyn-sucaa-tyhyquyn-nyngaa-tyhyquyn-iua
    neg.a-tyhyquyn-zaa-tyhyquyn-suca-zaa-tyhyquyn-zi-ngaa-tyhyquyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-tyhyquynchi-tyhyquyn-sucachi-tyhyquyn-nyngachi-tyhyquyn-iua
    neg.chi-tyhyquyn-zachi-tyhyquyn-suca-zachi-tyhyquyn-zi-ngachi-tyhyquyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-tyhyquynmi-tyhyquyn-sucami-tyhyquyn-nyngami-tyhyquyn-iua
    neg.mi-tyhyquyn-zami-tyhyquyn-suca-zami-tyhyquyn-zi-ngami-tyhyquyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-tyhyquyn-uacha-tyhyquyn-sucacha-tyhyquyn-nyngacha-tyhyquyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-tyhyquyn-uama-tyhyquyn-sucama-tyhyquyn-nyngama-tyhyquyn-nynguepqua
    3.ªa-tyhyquyn-uaa-tyhyquyn-sucaa-tyhyquyn-nyngaa-tyhyquyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-tyhyquyn-uachi-tyhyquyn-sucachi-tyhyquyn-nyngachi-tyhyquyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-tyhyquyn-uami-tyhyquyn-sucami-tyhyquyn-nyngami-tyhyquyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-tyhyquyn-u
    2.ª pl. (Imp.)a-tyhyquyn-ua

    Ver también " Borrachero ": tyhyquy, tyhyquynsuca, tyhyquysuca

    Ver también " Borrachera ": biohote, biohoty, chiensuca, chieusuca, iohotysuca, tyhyquynsuca

    Emborracharse d[e] esta manera. Ityhyquynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 70r


    b~.
    II. su. tr. Emborrachar a alguien usando Brugmansia sanguinea 
    Conjugar
    Paradigma verbal: tyhyquyn (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-b-tyhyquynz-b-tyhyquyn-sucaz-b-tyhyquyn-nyngaz-b-tyhyquyn-iua
    neg.z-b-tyhyquyn-zaz-b-tyhyquyn-suca-zaz-b-tyhyquyn-zi-ngaz-b-tyhyquyn-za-n iua
    2.ª sg.m-m-tyhyquynm-m-tyhyquyn-sucam-m-tyhyquyn-nyngam-m-tyhyquyn-iua
    neg.m-m-tyhyquyn-zam-m-tyhyquyn-suca-zam-m-tyhyquyn-zi-ngam-m-tyhyquyn-za-n iua
    3.ªa-b-tyhyquyna-b-tyhyquyn-sucaa-b-tyhyquyn-nyngaa-b-tyhyquyn-iua
    neg.a-b-tyhyquyn-zaa-b-tyhyquyn-suca-zaa-b-tyhyquyn-zi-ngaa-b-tyhyquyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-b-tyhyquynchi-b-tyhyquyn-sucachi-b-tyhyquyn-nyngachi-b-tyhyquyn-iua
    neg.chi-b-tyhyquyn-zachi-b-tyhyquyn-suca-zachi-b-tyhyquyn-zi-ngachi-b-tyhyquyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-b-tyhyquynmi-b-tyhyquyn-sucami-b-tyhyquyn-nyngami-b-tyhyquyn-iua
    neg.mi-b-tyhyquyn-zami-b-tyhyquyn-suca-zami-b-tyhyquyn-zi-ngami-b-tyhyquyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-tyhyquyn-uacha-tyhyquyn-sucacha-tyhyquyn-nyngacha-tyhyquyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-tyhyquyn-uama-tyhyquyn-sucama-tyhyquyn-nyngama-tyhyquyn-nynguepqua
    3.ªtyhyquyn-uatyhyquyn-sucatyhyquyn-nyngatyhyquyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-tyhyquyn-uachi-tyhyquyn-sucachi-tyhyquyn-nyngachi-tyhyquyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-tyhyquyn-uami-tyhyquyn-sucami-tyhyquyn-nyngami-tyhyquyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)tyhyquyn-u
    2.ª pl. (Imp.)tyhyquyn-ua

    Ver también " Borrachero ": tyhyquy, tyhyquynsuca, tyhyquysuca

    Ver también " Borrachera ": biohote, biohoty, chiensuca, chieusuca, iohotysuca, tyhyquynsuca

    Emborrachar á otro con borrachera = Zebtyhyquynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 20v