De Muysc cubun - Lengua Muisca

m (Absorber material colgante de cada sección en |cit= dentro de su plantilla)
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=)
 
Línea 8: Línea 8:
 
{{I| su. intr. | Crujir  
 
{{I| su. intr. | Crujir  
 
|def = Producir ruido cuando se rosan dos superficies sólidas
 
|def = Producir ruido cuando se rosan dos superficies sólidas
 +
  
 
|cit=  
 
|cit=  
 +
 +
 +
 +
  
 
{{voc_158|Crujir los dientes. ''Isicaz aquynansuca''.|45v}}
 
{{voc_158|Crujir los dientes. ''Isicaz aquynansuca''.|45v}}
{{sema|Crujir}}
+
 
 +
 
 +
 
 +
 
 +
 
 +
|cog=
  
 
{{tuf|cuehchuro| v. rechinar; crujir (los dientes)|Headland}}
 
{{tuf|cuehchuro| v. rechinar; crujir (los dientes)|Headland}}
  
 +
|sema=Crujir
  
 
}}
 
}}
  
 
{{II| su. intr. | Tullirse.|cit=
 
{{II| su. intr. | Tullirse.|cit=
 +
 +
  
 
{{manuscrito_2923|tullirse de pies y manos <nowiki>=</nowiki> ''qui hicha ata aquynansuca'' l. ''agonhuansuca''. l. ''acha huansuca''.|41v}}
 
{{manuscrito_2923|tullirse de pies y manos <nowiki>=</nowiki> ''qui hicha ata aquynansuca'' l. ''agonhuansuca''. l. ''acha huansuca''.|41v}}
{{sema|Tullirse}}
+
 
 +
 
 +
 
 +
|sema=
 +
 
 +
Tullirse
  
 
}}
 
}}

Revisión actual - 12:47 17 sep 2025

quynansuca#I su. intr. Crujir (Producir ruido cuando se rosan dos superficies sólidas) || quynansuca#II su. intr. Tullirse.  || quynansuca#III  || quynansuca#IV  || quynansuca#V  || quynansuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

quynansuca

Fon. Gonz.*/kɨnansuka/ Cons. */kɨnansuka/
Morf. quyna -n(2) -suca
    {{{GRUPO}}}
    I. su. intr. Crujir ( Producir ruido cuando se rosan dos superficies sólidas. )
    Conjugar
    Paradigma verbal: quynan (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-quynanz-quynan-sucaz-quynan-nyngaz-quynan-iua
    neg.z-quynan-zaz-quynan-suca-zaz-quynan-zi-ngaz-quynan-za-n iua
    2.ª sg.m-quynanm-quynan-sucam-quynan-nyngam-quynan-iua
    neg.m-quynan-zam-quynan-suca-zam-quynan-zi-ngam-quynan-za-n iua
    3.ªa-quynana-quynan-sucaa-quynan-nyngaa-quynan-iua
    neg.a-quynan-zaa-quynan-suca-zaa-quynan-zi-ngaa-quynan-za-n iua
    1.ª pl.chi-quynanchi-quynan-sucachi-quynan-nyngachi-quynan-iua
    neg.chi-quynan-zachi-quynan-suca-zachi-quynan-zi-ngachi-quynan-za-n iua
    2.ª pl.mi-quynanmi-quynan-sucami-quynan-nyngami-quynan-iua
    neg.mi-quynan-zami-quynan-suca-zami-quynan-zi-ngami-quynan-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-quynan-uacha-quynan-sucacha-quynan-nyngacha-quynan-nynguepqua
    2.ª sg.ma-quynan-uama-quynan-sucama-quynan-nyngama-quynan-nynguepqua
    3.ªa-quynan-uaa-quynan-sucaa-quynan-nyngaa-quynan-nynguepqua
    1.ª pl.chi-quynan-uachi-quynan-sucachi-quynan-nyngachi-quynan-nynguepqua
    2.ª pl.mi-quynan-uami-quynan-sucami-quynan-nyngami-quynan-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-quynan-u
    2.ª pl. (Imp.)a-quynan-ua

    Ver también " Crujir ": quynansuca, quynasuca

    Crujir los dientes. Isicaz aquynansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 45v

    uwa central: cuehchuro - v. rechinar; crujir (los dientes) (Headland )


    II. su. intr. Tullirse. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: quynan (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-quynanz-quynan-sucaz-quynan-nyngaz-quynan-iua
    neg.z-quynan-zaz-quynan-suca-zaz-quynan-zi-ngaz-quynan-za-n iua
    2.ª sg.m-quynanm-quynan-sucam-quynan-nyngam-quynan-iua
    neg.m-quynan-zam-quynan-suca-zam-quynan-zi-ngam-quynan-za-n iua
    3.ªa-quynana-quynan-sucaa-quynan-nyngaa-quynan-iua
    neg.a-quynan-zaa-quynan-suca-zaa-quynan-zi-ngaa-quynan-za-n iua
    1.ª pl.chi-quynanchi-quynan-sucachi-quynan-nyngachi-quynan-iua
    neg.chi-quynan-zachi-quynan-suca-zachi-quynan-zi-ngachi-quynan-za-n iua
    2.ª pl.mi-quynanmi-quynan-sucami-quynan-nyngami-quynan-iua
    neg.mi-quynan-zami-quynan-suca-zami-quynan-zi-ngami-quynan-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-quynan-uacha-quynan-sucacha-quynan-nyngacha-quynan-nynguepqua
    2.ª sg.ma-quynan-uama-quynan-sucama-quynan-nyngama-quynan-nynguepqua
    3.ªa-quynan-uaa-quynan-sucaa-quynan-nyngaa-quynan-nynguepqua
    1.ª pl.chi-quynan-uachi-quynan-sucachi-quynan-nyngachi-quynan-nynguepqua
    2.ª pl.mi-quynan-uami-quynan-sucami-quynan-nyngami-quynan-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-quynan-u
    2.ª pl. (Imp.)a-quynan-ua

    Ver también " Tullirse ": chahuansuca, quyne, quynynsuca

    tullirse de pies y manos = qui hicha ata aquynansuca l. agonhuansuca. l. acha huansuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 41v