De Muysc cubun - Lengua Muisca

m (Gómez)
m
Línea 3: Línea 3:
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_GOMEZ    = ʔuhaia.n.suka
 
|IPA_GOMEZ    = ʔuhaia.n.suka
|MORFOLOGIA    = [[guahaia]], [[-nsuca]]
+
|MORFOLOGIA    = [[guahaia]] [[-nsuca]]
 
}}
 
}}
  

Revisión del 19:51 16 oct 2015

guahaiansuca#I su. intr. Dañarse, malearse, perecer, echarse a perder, perderse  || guahaiansuca#II su. intr. Desbaratarse.  || guahaiansuca#III  || guahaiansuca#IV  || guahaiansuca#V  || guahaiansuca#L I muysuaz a~ loc. v. Tener pesadillas, soñar mal (lit. Dañarse el sueño).

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

guahaiansuca, guaiansuca, uahaiansuca

Fon. Gonz.*/ɣuahaiansuka/ Cons. */ɣuahaiansuka/
    {{{GRUPO}}}
    I. NULO Dañarse, malearse, echarse a perder. 
    Paradigma verbal: guahaian (anti. nsu.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-guahaianz-guahaian-sucaz-guahaian-nyngaz-guahaian-iua
    neg.z-guahaian-zaz-guahaian-suca-zaz-guahaian-zi-ngaz-guahaian-za-n iua
    2.ª sg.m-guahaianm-guahaian-sucam-guahaian-nyngam-guahaian-iua
    neg.m-guahaian-zam-guahaian-suca-zam-guahaian-zi-ngam-guahaian-za-n iua
    3.ªa-guahaiana-guahaian-sucaa-guahaian-nyngaa-guahaian-iua
    neg.a-guahaian-zaa-guahaian-suca-zaa-guahaian-zi-ngaa-guahaian-za-n iua
    1.ª pl.chi-guahaianchi-guahaian-sucachi-guahaian-nyngachi-guahaian-iua
    neg.chi-guahaian-zachi-guahaian-suca-zachi-guahaian-zi-ngachi-guahaian-za-n iua
    2.ª pl.mi-guahaianmi-guahaian-sucami-guahaian-nyngami-guahaian-iua
    neg.mi-guahaian-zami-guahaian-suca-zami-guahaian-zi-ngami-guahaian-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-guahaian-uacha-guahaian-sucacha-guahaian-nyngacha-guahaian-nynguepqua
    2.ª sg.ma-guahaian-uama-guahaian-sucama-guahaian-nyngama-guahaian-nynguepqua
    3.ªguahaian-uaguahaian-sucaguahaian-nyngaguahaian-nynguepqua
    1.ª pl.chi-guahaian-uachi-guahaian-sucachi-guahaian-nyngachi-guahaian-nynguepqua
    2.ª pl.mi-guahaian-uami-guahaian-sucami-guahaian-nyngami-guahaian-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)guahaian-u
    2.ª pl. (Imp.)guahaian-ua

    Corronperse qualquiera cosa. Aguahaiansuca. Verbo general.. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 44r

    Dañarse, generalmente. Aguahaiansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 50r

    Dañarse, malearse etc. Achuenzaq’bgasqua. l. Aguahaiansuca_ neutros. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 16r

    Errarse la obra. Aguahaiansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 73v


    II. NULO Desbaratarse. 
    Paradigma verbal: guahaian (anti. nsu.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-guahaianz-guahaian-sucaz-guahaian-nyngaz-guahaian-iua
    neg.z-guahaian-zaz-guahaian-suca-zaz-guahaian-zi-ngaz-guahaian-za-n iua
    2.ª sg.m-guahaianm-guahaian-sucam-guahaian-nyngam-guahaian-iua
    neg.m-guahaian-zam-guahaian-suca-zam-guahaian-zi-ngam-guahaian-za-n iua
    3.ªa-guahaiana-guahaian-sucaa-guahaian-nyngaa-guahaian-iua
    neg.a-guahaian-zaa-guahaian-suca-zaa-guahaian-zi-ngaa-guahaian-za-n iua
    1.ª pl.chi-guahaianchi-guahaian-sucachi-guahaian-nyngachi-guahaian-iua
    neg.chi-guahaian-zachi-guahaian-suca-zachi-guahaian-zi-ngachi-guahaian-za-n iua
    2.ª pl.mi-guahaianmi-guahaian-sucami-guahaian-nyngami-guahaian-iua
    neg.mi-guahaian-zami-guahaian-suca-zami-guahaian-zi-ngami-guahaian-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-guahaian-uacha-guahaian-sucacha-guahaian-nyngacha-guahaian-nynguepqua
    2.ª sg.ma-guahaian-uama-guahaian-sucama-guahaian-nyngama-guahaian-nynguepqua
    3.ªguahaian-uaguahaian-sucaguahaian-nyngaguahaian-nynguepqua
    1.ª pl.chi-guahaian-uachi-guahaian-sucachi-guahaian-nyngachi-guahaian-nynguepqua
    2.ª pl.mi-guahaian-uami-guahaian-sucami-guahaian-nyngami-guahaian-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)guahaian-u
    2.ª pl. (Imp.)guahaian-ua

    Desbaratarse. Aguahaiansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 54r

    uwa central: ahujacro - echar a perder (Headland )

    Ver también "Dañar": guahaia