quyhytansuca#I su. tr. Apretar, achuchar, estrujar, *oprimir, *comprimir || quyhytansuca#II su. intr. Encajarse, atascarse || quyhytansuca#III || quyhytansuca#IV || quyhytansuca#V || quyhytansuca#L I hisch b~ loc. v. intr. Amarrar al suelo (*con una distancia muy corta del lazo o la cuerda)
quyhytansuca, pquihistansuca(2), quihistansuca, quyhistansuca, quytansuca
I. su. tr. Apretar, achuchar, estrujar, *oprimir, *comprimir
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-quyhytan | z-b-quyhytan-suca | z-b-quyhytan-nynga | z-b-quyhytan-iua |
| neg. | z-b-quyhytan-za | z-b-quyhytan-suca-za | z-b-quyhytan-zi-nga | z-b-quyhytan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-quyhytan | m-m-quyhytan-suca | m-m-quyhytan-nynga | m-m-quyhytan-iua |
| neg. | m-m-quyhytan-za | m-m-quyhytan-suca-za | m-m-quyhytan-zi-nga | m-m-quyhytan-za-n iua |
| 3.ª | a-b-quyhytan | a-b-quyhytan-suca | a-b-quyhytan-nynga | a-b-quyhytan-iua |
| neg. | a-b-quyhytan-za | a-b-quyhytan-suca-za | a-b-quyhytan-zi-nga | a-b-quyhytan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-quyhytan | chi-b-quyhytan-suca | chi-b-quyhytan-nynga | chi-b-quyhytan-iua |
| neg. | chi-b-quyhytan-za | chi-b-quyhytan-suca-za | chi-b-quyhytan-zi-nga | chi-b-quyhytan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-quyhytan | mi-b-quyhytan-suca | mi-b-quyhytan-nynga | mi-b-quyhytan-iua |
| neg. | mi-b-quyhytan-za | mi-b-quyhytan-suca-za | mi-b-quyhytan-zi-nga | mi-b-quyhytan-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quyhytan-ua | cha-quyhytan-suca | cha-quyhytan-nynga | cha-quyhytan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quyhytan-ua | ma-quyhytan-suca | ma-quyhytan-nynga | ma-quyhytan-nynguepqua |
| 3.ª | quyhytan-ua | quyhytan-suca | quyhytan-nynga | quyhytan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quyhytan-ua | chi-quyhytan-suca | chi-quyhytan-nynga | chi-quyhytan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quyhytan-ua | mi-quyhytan-suca | mi-quyhytan-nynga | mi-quyhytan-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | quyhytan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | quyhytan-ua |
Apretar a otro achuchándolo. Bquytasuca.
Apretarse d[e] esta manera. Zequytansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 18r
Ver también "Estrujar": quyhytansuca, quyhytasuca
Ver también "Apretar": in, in zona, iosqua, punsuca, quyhytansuca, quyhytasuca
Ver también "Amarrar": camysuca, quyhytansuca, zybosuca
II. su. intr. Encajarse, atascarse
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-quyhytan | z-quyhytan-suca | z-quyhytan-nynga | z-quyhytan-iua |
| neg. | z-quyhytan-za | z-quyhytan-suca-za | z-quyhytan-zi-nga | z-quyhytan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-quyhytan | m-quyhytan-suca | m-quyhytan-nynga | m-quyhytan-iua |
| neg. | m-quyhytan-za | m-quyhytan-suca-za | m-quyhytan-zi-nga | m-quyhytan-za-n iua |
| 3.ª | a-quyhytan | a-quyhytan-suca | a-quyhytan-nynga | a-quyhytan-iua |
| neg. | a-quyhytan-za | a-quyhytan-suca-za | a-quyhytan-zi-nga | a-quyhytan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-quyhytan | chi-quyhytan-suca | chi-quyhytan-nynga | chi-quyhytan-iua |
| neg. | chi-quyhytan-za | chi-quyhytan-suca-za | chi-quyhytan-zi-nga | chi-quyhytan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-quyhytan | mi-quyhytan-suca | mi-quyhytan-nynga | mi-quyhytan-iua |
| neg. | mi-quyhytan-za | mi-quyhytan-suca-za | mi-quyhytan-zi-nga | mi-quyhytan-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quyhytan-ua | cha-quyhytan-suca | cha-quyhytan-nynga | cha-quyhytan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quyhytan-ua | ma-quyhytan-suca | ma-quyhytan-nynga | ma-quyhytan-nynguepqua |
| 3.ª | a-quyhytan-ua | a-quyhytan-suca | a-quyhytan-nynga | a-quyhytan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quyhytan-ua | chi-quyhytan-suca | chi-quyhytan-nynga | chi-quyhytan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quyhytan-ua | mi-quyhytan-suca | mi-quyhytan-nynga | mi-quyhytan-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-quyhytan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-quyhytan-ua |
Encajar = ys aquyhytansuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 71r
Atascar = Ysz aquyhytansuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 7v
L.I. loc. v. tr. Amarrar al suelo ( *con una distancia muy corta del lazo o la cuerda. )
Apretar estribando azia abaxo = hischy zebquysqua. Pret.o Zebquyquy. imp. hischẏ quycu.
Apretarse de esta manera, neutro = Aquyhistansuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 6v
